سقوط جایگاه نفتی ایران در اوپک

کد خبر: ۳۸۵۳۲۹

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۴:۲۸

مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به سقوط جایگاه نفتی ایران در اوپک به پنجمین کشور بزرگ تولیدکننده نفت از تصاحب جایگاه گازی ایران توسط قطر با تاخیر در توسعه پارس جنوبی خبر داد و اعلام کرد: ایران بزرگترین تولیدکننده محصولات پتروشیمی مطابق با اهداف چشم انداز نخواهد شد.

به گزارش مهر، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار گزارشی، اعلام کرد: مطابق اهداف سند چشم انداز صنعت نفت در افق 1394 ایران باید دومین تولیدکننده نفت اوپک با ظرفیت 7 درصد از تقاضای بازار جهانی باشد.

منابع مورد نیاز برای این موضوع در سال 1383 حدود 50 میلیارد دلار محاسبه شده است که به نظر می‌رسد با توجه به اینکه ممکن است عوامل موثر بر سرمایه گذاری تغییر کرده باشند نیاز به منابع بیشتری باشد که باتوجه به تحریم‌های اعمال شده و بر اساس گزارش اوپک، ایران تا سال 2013 جایگاه سوم را از دست داده و در جایگاه پنجم قرار گرفته است.

با توجه به آمارهای موجود در گزارش موسسه سبحان نه تنها افزایش تولید نداشته‌ایم، بلکه رتبه ایران در تولید نفت تنزل پیدا کرده و این مسئله ما را از رسیدن به اهداف سند چشم انداز دور نگه داشته است.

نیاز به 20 میلیارد دلار برای پالایشگاه سازی

همچنین طبق اهداف سند چشم انداز صنعت نفت در افق 1404 برای افزایش ظرفیت پالایشی کشور تا 2.5 میلیون بشکه در سال 1394 نیاز به 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری است، بنابراین برای رسیدن به اهداف سند چشم انداز و همچنین افزایش ظرفیت پالایشی کشور، تکمیل دو پالایشگاه میعانات گازی خلیج فارس و پارس شیراز باید انجام شود.

از سوی دیگر طبق آمارهای موجود ظرفیت پالایشی کشور در سال 2012  میلادی حدود یک میلیون و 890 هزار بشکه در روز بوده است.

قطر جایگاه گازی ایران را تصاحب کرد

بر اساس سند چشم انداز صنعت نفت در افق 1404 ایران باید سومین تولیدکننده گاز در جهان با سهم 8 تا 10 درصد از تجارت جهانی گاز باشد و برای رسیدن به اهداف سند چشم انداز باید تا پایان سال 1394 تولید روزانه گاز کشور حدود 1.3 میلیارد متر مکعب باشد.

سال 1383 منابع مورد نیاز برای سرمایه گذاری در بخش گاز 70 میلیارد دلار برآورد شده که به نظر می‌رسد باتوجه به عوامل موثر بر سرمایه گذاری، دستیابی به اهداف مورد نظر در این بخش نیز دچار مشکل شود.

مطابق آمارهای موجود پیش بینی می‌شود باتوجه به متوسط رشد سالیانه تولید گاز در قطر (معادل 17.6) درصد، ایران رتبه نخست را تا افق 1404 چشم انداز از دست بدهد. از این رو این نرخ رشد می‌تواند هشداری برای ایران باشد که دارای میدان مشترک گازی پارس جنوبی با قطر است.

نکته آخر این است که باتوجه به پیش بینی منابع مالی قابل تجهیز از محل سود و اندوخته‌های شرکت‌های دولتی در بخش نفت، بعید است بیش از 25 درصد منابع لازم برای این سرمایه گذاری از این محل قابل تامین باشد و همچنین باتوجه به تغییر عوامل موثر بر سرمایه گذاری نیاز به منابع بیشتر وجود دارد. لذا باید بیش از 75 درصد منابع از محل منابع مالی بخش‌های تعاونی، خصوصی داخلی به ویژه منابع خارجی به صورت سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، فاینانس و استفاده از روش‌ها و قراردادهایی نظیر بیع متقابل در امور بالادستی تامین شود.

اهداف توسعه پتروشیمی محقق نشد

تحلیل آمارها در بخش پتروشیمی نیز حاکی از آن است که به دلیل کاهش سرمایه گذاری در این صنعت و تاخیر در اجرای پروژه‌ها هر چند به لحاظ ارزشی هدف چشم انداز میان مدت پتروشیمی کشور (تا پایان سال 1394 ) محقق شده است، اما به لحاظ مقدار تولید محصولات عمده و رتبه در خاورمیانه اهداف این چشم انداز محقق نشده است.

در خصوص هدف چشم انداز پتروشیمی کشور در افق 1404 و دستیابی به رتبه اول به لحاظ ارزش در منطقه می‌توان امیدوار بود در صورت توجه بیشتر به تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد محصولات با ارزش افزوده بیشتر به این هدف دست یافت.