وزارت خارجه چه می کند؟

رسول جعفریان

کد خبر: ۳۸۲۶۹

تاریخ: ۰۶ اسفند ۱۳۸۷ - ۱۱:۴۵

روزی که مجلس وزیر خارجه را مورد پرسش قرار داد که تلاش و تکاپوی جدی برای فراهم کردن زمینه برای گفتگو و مراوده با کشورها نداشته و به جای تلاش برای رفو کردن برخی از کارهای تند در داخل سکوت و بی تحرکی اختیار کرده، روشن بود که دستگاه دیپلماسی ما راه انزوا را پیش گرفته است، آن هم درست در شرایطی که دست کم در ظاهر، غرب و به خصوص آمریکا با به دست گرفتن ابزار تبلیغاتی «گفتگو و مراوده» به میدان ما آمده‌اند و فضای تبلیغاتی جهان را در اختیار گرفته‌اند.

این مسأله تنها مربوط به آمریکایی ها نیست که به هر حال ما باید سیاست روشن و نیرومندی را در برابر آنان مدون کنیم بلکه مهم تر از آن شفاف کردن و مستحکم نمودن روابط با اروپایی هاست که باید بر اساس سیاست سنتی‌مان در جدا کردن اروپا ازآمریکا تلاش کنیم.
اما اکنون شاهدیم که اوضاع روابط چنان و چندان سرد است که گویی به دستگاه دیپلماسی ما گفته شده است که در وزارت خارجه را ببندند و همه چیز را تعطیل کنند. به نظر می رسد رویه آقایان بر این قرار گرفته است که با اتخاذ سیاست پرده نشینی در انتظار آینده ای مبهم بنشینند و ببینند که چه مقدر شده است! این سیاستی است که به طور قطع مورد رضایت رهبری نیست و ایشان همیشه روی گفتگو و مراوده با اروپائی ها تأکید داشته و دارند.

نباید تردید کرد که ما باید برای آینده خطرناکی که در پس فضای جدید در انتظارمان است و آن مضاعف شدن فشارهای اقتصادی و سیاسی است، چاره ای بیندیشیم و متحدینی از کشورهای اروپایی و روسیه برای خود فراهم کنیم و دست کم ابتکار عمل را از دست آمریکایی ها و اسرائیلی ها درآوریم. انتخابات جدید در فلسطین اشغالی نشان می دهد که باز هم فشار بر متحدان ایران در منطقه زیادتر بوده و لابی صهیونیستی نخواهد گذاشت که آمریکا سیاست نرم را در پیش گیرد. اصلا فرض کنیم خطری وجود ندارد و به عکس زمینه برای تغییر فراهم است، ما چه برنامه ای برای این شرایط خواهیم داشت؟

اکنون پرسش ما این است که تدوین کنندگان سیاست جدید ما چه کسانی هستند و چه برنامه ای برای آینده دارند؟ شورای امنیت ملی، وزارت خارجه یا دستگاه دیگری که از آن آگاه نیستیم؟ آیا افراد با تجربه مشغول طراحی سیاست نوینی هستند یا آن که کار به امان خدا رها شده است؟ مسلما هیچ کس در این کشور به امید ماهواره امید ننشسته است تا از آنجا برنامه ای برای روابط خراب و ویران ما با کشورهای اروپایی و عربی تهیه و ارسال کند. این را همه می‌دانیم.

این روزها به طور مرتب سیگنال های جدیدی از آمریکایی ها می رسد که هر کدام آنها پاسخ مناسب خود را می خواهد. وقتی برای اولین بار اوباما صحبت باز کردن رابطه با ایران را کرد، رئیس جمهور خواستار عذرخواهی شد، غافل از آن که عذرخواهی صرف، مشکلی را حل نخواهد کرد. مگر یک بار وزیر خارجه بیل کلینتون عذر خواهی نکرد و موضع آمریکا را در ماجرای کودتای 28 مرداد تلویحا مورد انتقاد قرار نداد. آیا مشکلی حل شد؟

چند روز قبل رئیس مجلس صحبت از رها کردن اسرای ایرانی اربیل کرد و تنها هنر وزیر خارجه ما تکرار همان خواسته بود. فرض کنیم این کار هم صورت گرفت، برنامه ما برای آینده چه خواهد بود؟ آیا نیاز به یک سیاست مدون نداریم؟

آخرین سیگنالی که آمریکایی ها برای باز کردن زمینه گفتگو فرستادند همین گفته مسؤول تازه اطلاعات در آمریکاست که گفته است در باره نیت ایران در ساختن بمب هسته ای تردید دارند. این طبعا خبر ویژه ای است و واکنش خاص خود را می طلبد.

از سوی دیگر خبر نزدیک شدن دولت اوباما با روسیه با حذف طرح سپر موشکی در اروپای شرقی در ازای همراه کردن روسیه با برنامه های آمریکا برای فشار بر ایران به تدریج بر سر زبانها افتاده است. این مسأله، این احتمال را که توافقی علیه ایران شکل بگیرد تقویت می کند. در این زمینه، دست کم در رفت و آمد کارگزاران سیاست خارجی ما یا به عبارت بهتر عدم رفت و آمدهای آنان، می توان حدس زد که هیچ برنامه منظمی برای طراحی سیاست تازه در ارتباط با روسیه وجود ندارد. بلکه بر عکس نشانه های سست شدن روسها در تکمیل نیروگاه هسته ای نیز به چشم می خورد.

از سوی دیگر بر هم خوردن روابط ایران و اعراب در چند ماهه گذشته که عمده آنها نتیجه برخی از موضعگیری های تند و بی برنامه است، همچنان روابط را سرد نگاه داشته و هیچ تلاشی برای تدوین سیاست مجدد در ایجاد رابطه با کشورهای عربی به خصوص مصر و سعودی که در رأس قرار دارند در کار نیست. آیا وزارت خارجه دستوری برای تعطیل برنامه های خود دارد یا آن که این تصمیم برنامه ریزی شده وزیر و مشاوران و نهادهای وابسته است؟ آیا قرار است با نرفتن و در واقع سیاست پرده نشینی همه چیز به خودی خود اصلاح شود؟

اگر وظیفه وزارت خارجه عدم برقراری رابطه با دولت هایی است که با آنها مشکل داریم بفرمایید که کار این وزارت خانه چیست و چرا ملت باید هزینه ای گزاف را برای اداره این وزارت خانه عریض و طویل صرف کند؟

به نظر می رسد وزارت خارجه و سایر دستگاه های دیپلماسی در این روزها که بیش از هر زمان دیگر نیازمند گفتگو و رفت و آمد و اصلاح روابط تخریب شده هستیم به خواب عمیقی فرو رفته است و صد البته که آقای وزیر به سفر می رود اما به جای آن که به مصر و سعودی و فرانسه و انگلیس برود و روابط خراب شده را بنا به وظیفه اصلاح کند، به اربیل عراق رفته است.

منبع "آينده"