سوریه برای من؛ اوکراین برای تو

کد خبر: ۳۸۱۴۰۳

تاریخ: ۰۴ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۳:۵۵

احمد وخشیته در سایت «ایراس» نوشت:

با اوج گرفتن بحران سوريه كه جنگ نيابتي ميان روسيه و غرب (به رهبري امريكا) بود، فرضيه هاي گوناگوني براي پايان اين كشمكش توسط كارشنان و تحليلگران مطرح شد. از يك سو سوريه وصيت نامه پتر كبير را تحقق بخشيده و دسترسي به آبهاي آزاد را براي دولتمردان روس مهيا ساخته و از سوي ديگر فشار كشورهاي غربي براي برچيدن دولت اسد، بسيار بالا بود . شرايطي كه آوردگاهي سخت براي كرملين نشينان به وجود آورد.

پس از آنكه روسيه نفوذ ناتو و غرب در گرجستان را در حمله اي ضربتي در سال ۲۰۰۸ خنثي نمود، نوبت آن رسيد تا امريكا گل خورده را در زمين سوريه جبران نمايد و امنيت روسيه در اين كشور استرات‍ژيك را با چالش رو به رو كند. بازي اي كه توسط امريكا در ۲۶ ژانويه ۲۰۱۱ به تساوي كشيده شد.

رقابت در زمين سوريه بسيار نفس گير و وارد وقت اضافه شده است. اگر چه طرفين تا مرز گل پيروزي و برتري پيش رفته اند، اما حق وتوي طرف مقابل مانع از پيروزي نهايي شده است. بدان معنا كه هر گاه امريكا و متحدانش حمله نظامي را بهترين گزينه عنوان داشتند، با وتوي روسيه مواجه شداند. از اين رو ايالات متحده در يك عمل ابتكاري، زمين بازي را به خارج از سوريه منتقل كرد به اميد آن كه بتواند پيروزي نهايي در سوريه را از آن خود كند.

اين بار بازي به گونه اي ديگر رقم خورد و اوكراين قرباني آرمان هاي روسيه در سوريه شد. ۲۱ نوامبر ۲۰۱۳ (۳۰ آبان) به دنبال تصميم دولت اوكراين براي تعليق گفتگوها با اتحاديه اروپا، به يك باره خيابان هاي كي يف مملو از مردمي شد كه نسبت به سياست هاي همگرايانه يانوكوويچ با روسيه معترض بودند.

تلويزيون دولتي اوكراين كه ماه هاي منتهي به نوامبر را به تبليغ هاي بازرگاني و مزاياي پيوستن به اتحاديه اروپا اختصاص داده بود، به يكباره تحت فشار روسيه، پيوستن به اتحاديه گمركي را به نفع كشور اوكراين قلمداد كرد و يانوكوويچ طي مصاحبه اي روابط با روسيه را مثبت خواند و به امضاي توافقنامه و افزايش همكاري هاي استراتژيك و اقتصادي با مسكو بر آمد. برآيند اين اظهارات و اعمال سبب شد "آرسني ياتسنيوك" رهبر حزب سرزمين پدري، "ويتالي كليچيكو" رهبر حزب اودار (ضربه) و "اولگ تیانبوک" از حزب آزادي طي بيانيه هايي از مردم بخواهند نسبت به سياست هاي دولت دست به اعتراض بزنند. از اين رو بيش از ۵۰۰ هزار معترض به خيابان هاي كي يف آمدند. جمعيتي كه پيش از اين فقط در جريان انقلاب نارنجي به چشم خورده بودند؛ اما اين تنها يك روي ماجرا بود. فشار بيشتر زماني حاصل شد كه نه تنها مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و وزراي خارجه برخي كشورهاي اين اتحاديه از معترضين دفاع كردند بلكه در اول فوريه "جان كري" وزير امور خارجه امريكا پس از ديدار با مخالفين دولت كي يف تاكيد كرد واشنگتن در کنار معترضین اوکراینی بوده و از اقدامات آن ها حمایت می کند.

شايد بتوان گفت اين يك پيام از سوي كاخ سفيد به كرملين بود. پيامي كه اين جمله را در بر داشت: "سوريه براي من، اوكراين براي تو."

دولتمردان روس كه در شطرنج سوريه با مهره اوكراين كيش شده بودند، تلاش كردند ابتدا آرامش و امنيت را در اين كشور حكم فرما كنند و همانند هميشه در تاريخ ديپلماسي معاصرخود، بهترين گزينه را پرداخت جايزه نقدي دانستند. از اين رو وعده اعطاي وام ۱۵ ميليارد دلاري به اين كشور دادند. اما اين حق سكوت موجب فروكش كردن خشم مخالفان و دست نشاندگان امريكايي نگرديد و كار از قبل نيز بدتر شد. از سوي ديگر تهديدهاي گروه "دكو عمراف" در روزهاي منتهي به آغاز المپيك سوچي، شوكي مضاعف بر مسكو وارد كرد و سبب شد تمركز روسيه بر اوكراين كاهش يابد و اوكراين را در سراشيبي سقوط قرار دهد.

روسيه كه به شدت درگير تامين امنيت گران ترين المپيك زمستاني جهان بود، همچنان دوست نداشت به پيام كاخ سفيد بينديشد و خود را همانند هميشه در موضع قدرت مي ديد. اما اين بار امريكا پيروز شد.

اعتراضات به حدي بالاگرفت كه صبح ديروز ۲۲ فوريه (۳ اسفند) ساختمان كاخ رياست جمهوري اوكراين توسط مخالفين به اشغال درآمد و يانوكوويچ به شهر خاركف گريخت؛ شهري كه در مرز روسيه مي باشد و طرفداران رئيس جمهور را اكثر مردم روس زبان آن تشكيل مي دهد.

اين روزها مي توانست آخرين فرصت براي كرملين باشد تا با چانه زني و مذاكره با رقيب امريكايي خود، از وصيت پتر كبير چشم بپوشد و به جاي دسترسي به آب هاي آزاد (درياي مديترانه در سوريه)، باقي مانده خاك اتحاد جماهير شوروي (كشور اوكراين) را حفظ نمايد. اما اكنون به نظر مي رسد روسيه مصداق از اينجا رانده، و از آنجا مانده باشد چرا كه نه تنها اوكراين را از دست داد، بلكه در سوريه نيز بعيد به نظر مي آيد به نتيجه مطلوب خود برسد.

اما آنچه مي بايست بدان توجه داشت، آن است كه در ميان منازعه قدرت روسيه و امريكا، مردم سوريه و اوكراين بيشترين آسيب را متحمل شده اند. آسيبي كه منجر به عقب ماندگي فرهنگي، اقتصادي و سياسي فراواني شده است. به گفته ديدبان حقوق بشر، تعداد كشته شدگان سوريه تا پايان سال ۲۰۱۳ از مرز ۱۲۵ هزار تن گذشت. در اوكراين نيز طي اعتراضات، تنها در هفته گذشته، گفته يورونيوز تعداد كشته شدگان از ۷۵ نفر گذشت.

پيروزي قدرت هاي بزرگ اگر چه براي ملت ها و دولت هاي وابسته به آنها بسيار مطلوب است، اما نبايد فراموش كرد شيريني اين پيروزي ها به قيمت خون بسياري از انسان هاي بي گناه است و اين همه خون نه براي پيدايش تمدن و دست يابي به آزادي، بلكه براي كسب قدرت ريخته مي شود.