مسئولان براي حفظ «لشكردر» وارد عمل شوند

کد خبر: ۳۷۹۰۵۲

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۳۹۲ - ۰۰:۲۰

فاطمه كاظمي در روزنامه «تهران امروز» نوشت:

منطقه حفاظت‌شده «لشكردر» در منطقه‌اي كوهستاني واقع در شرق و جنوب شرقي ملاير است. مطالعه پيشينه تاريخي آن مشخص مي‌كند كه قدمتي برابر با تاريخ كهن ملاير فعلي داشته و به زمان حكومت مادها در اين سرزمين مي‌رسد و سران زنديه در زمان صفويه در اين قلعه ساكن بوده‌اند. اين منطقه و نواحي اطراف آن محل تاخت‌وتاز ايليات آن زمان از جمله ايل زند بوده و نام لشكردر از زمان كريم‌خان‌زند بر اين ناحيه مانده است. منطقه حفاظت‌شده لشكردر از نظر آب، پوشش گياهي و شرايط اقليمي همواره زيستگاه مناسبي براي جانوران و پرندگان بوده است.

وضعيت اقليمي

اين منطقه داراي آب و هواي نيمه خشك و سرد و معتدل بوده و رژيم بارندگي آن از تيپ اقليم مديترانه‌اي است. به‌رغم كم بودن ميزان نزولات جوي و محدوديت منابع آبي و استقرار اكوسيستم خشك و سرد، اين منطقه از تنوع زيستي به ويژه پوشش گياهي بسيار غني برخوردار بوده و از اين رو رشد و تكثير حيات وحش آن در خور توجه است. لشكردر از لحاظ شرايط و توان اكولوژيكي با وجود چشمه‌هاي آب دائمي، زيستگاه‌هاي مختلف كوهستاني، ارتفاعات، صخره‌ها و دره‌هاي متعدد، محل مناسبي براي زيست انواع پستانداران، خزندگان و پرندگاني است كه در منطقه در توازن و تعادل زيستي به سر مي‌برند. منابع آبي منطقه را چشمه‌هاي فصلي و دائمي تشكيل مي‌دهند. چشمه‌هاي دائمي منطقه از قبيل چشمه اوضامن، چشمه دره سلطان‌آباد، چشمه سي‌يك و چشمه غار و چشمه بيد عمده‌ترين منابع آب منطقه و تامين‌كننده يكي ديگر از نيازها و عوامل زيستي محسوب مي‌شوند. اين منطقه داراي دو پاسگاه محيط باني در روستاهاي مجاور منطقه (ازناوله و سلطان‌آباد) است. پاسگاه سلطان‌آباد با داشتن تمامي امكانات رفاهي همه ساله پذيراي تعداد زيادي از دانشجويان و اساتيد و گردشگران داخلي و خارجي است. پاسگاه ازناوله نيز كه محل استقرار غيردائمي گارد منطقه است؛ با داشتن تمامي امكانات اقامتي و خودرو و موتورسيكلت در راستاي اهداف حفاظتي نقش تعيين‌كننده‌اي را در تامين امنيت منطقه ايفا مي‌كند.

پوشش گياهي و جانوري منطقه

بيشتر ذخاير گياهي استان همدان در لشكردر ديده مي‌شود. پوشش گياهي در ارتفاعات ضعيف‌تر از دامنه‌هاست و در اطراف چشمه‌ها و جويبارها، گياهان علوفه‌اي غالب هستند. در مجموع كلاه ميرحسن، گون، گل گندم، بروموس، علف بادبزني، نخود وحشي، پيچك صحرايي، خاكشير، ميخك، كنگر، علف چاي، زنبق وحشي، كاكوتي، اسپند، چوبك يا گلكه، شكر تيغال، چاي علفي، آلوچه وحشي، زالزالك وحشي، رز و بيد وحشي، انجير كوهي، بادام كوهي، يونجه وحشي و لاله واژگون از عمده‌ترين گياهان منطقه لشكردر هستند. از گياهان دارويي منطقه مي‌توان به كنگر، كاسني، ريواس، كاكوتي، شيرين بيان، بارهنگ، پونه، پنيرك و شمعداني اشاره كرد. عمده‌ترين وحوش موجود در منطقه لشكردر، كل و بز، قوچ و ميش است و ارتفاعات منطقه جايگاه مناسبي براي رشد و تكثير به شمار مي‌آيد. با وجود پوشش گياهي مناسب و نيز منابع آب كافي علاوه بر پستانداران ذكر شده گوشتخواراني نظير گرگ، روباه، شغال، كفتار نيز در منطقه پراكنده‌اند. تشي، گوركن و خرگوش نيز از گونه‌هاي جانوري موجود در اين منطقه هستند. البته تعداد زيادي از پرندگان چه به صورت فصلي و چه به صورت بومي در آن وجود دارند كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان به عقاب طلايي، دليجه، كبك نوك سرخ، تيهو، جغد، كمركولي، سسك، فاخته، زردپره، داركوب و پري شاهرخ اشاره كرد.

استخراج معدن، ايجاد شهرك صنعتي

سلامت طبيعت بكر لشكردر ملاير به عنوان يكي از مناطق حفاظت شده استان همدان با دخل و تصرف انساني نظير استخراج و فعاليت معدني و ايجاد شهرك صنعتي تهديد مي‌شود. يك كارشناس ارشد محيط‌زيست در اين‌باره به تهران امروز مي‌گويد: «حميدرضا سمواتي» منطقه حفاظت‌شده لشكردر با وسعت 16 هزار هكتار زيستگاه مناسبي براي جانوران و پرندگان بوده است. وي مي‌افزايد: دخالت بي‌مورد انسان به شكل مختلف، مناطق حفاظت‌شده لشكردر ملاير و گونه‌هاي جانوري آن را تهديد مي‌كند. وجود پادگان مالك اشتر، معدن سرمك آهنگران و شكار غيرمجاز را مي‌توان مهم‌ترين عوامل تهديدكننده اين مناطق عنوان كرد. اين فعال محيط‌زيست ادامه مي‌دهد: شخم بي‌رويه، چراي بي‌رويه دام، زراعت در منطقه و ورود غيرمجاز عشاير به مناطق حفاظت‌شده را مي‌توان از ديگر مشكلات برشمرد.

حفظ محيط زيست در گرو مشاركت مردمي

به گفته وي حفظ اين مناطق و اشاعه فرهنگ زيست‌محيطي نياز به تعامل مردم، صنايع و ساير ارگان‌ها دارد. وجود پادگان نظامي در داخل مناطق حفاظت‌شده خود يك تعارض محسوب مي‌شود، با توجه به اينكه پادگان مالك اشتر در دل منطقه لشكردر واقع شده و امكان انتقال آن وجود ندارد، مسئولان بايد تعامل لازم را با محيط‌زيست داشته باشد. سمواتي ادامه مي‌دهد: از طرفي گرفتن مالكيت چشمه «اوضامن» كه از غني‌ترين چشمه‌هاي منطقه لشكردر است، توسط اين پادگان از اداره اوقاف و انتقال آب اين چشمه براي زمين‌ها و باغ‌هاي مربوطه، گونه‌هاي جانوري منطقه را با مشكلاتي روبه‌رو كرده است. سمواتي توضيح مي‌دهد: وجود معدن سرمك آهنگران را كه مجاور زيستگاه حساس منطقه كه احتمال زيست قوچ و ميش در آن زياد است، يكي ديگر از مشكلات منطقه لشكردر است. گسترش و پيشروي معدن، بروز انفجارها، ساخت‌وساز، سروصداي ماشين‌آلات و احتمال افزايش ظرفيت توليد از 60 به 120 تن، آرامش و امنيت منطقه را بر هم زده است. شكارچيان غيرمجاز و دسترسي آسان افراد به اسلحه يك تهديد جدي براي گونه‌هاي جانوري مناطق حفاظت‌شده مي‌شود. به گفته وي استان همدان داراي بهترين مناطق زيستگاهي در غرب كشور است، به همين دليل اين مناطق همواره مورد تعارض شكارچيان از جمله شكارچيان برخي استان‌هاي همجوار قرار مي‌ گيرد.

دفع غيربهداشتي زباله‌هاي روستايي

اين فعال محيط‌زيست در پايان مي‌گويد: برخلاف برگزاري جلسات و برنامه‌هاي متعدد در راستاي دفن بهداشتي زباله‌هاي روستايي همچنان اين مشكل در شهرستان وجود دارد و اگر مديريت پسماند روستايي به خوبي انجام نگيرد وضعيت نگران‌كننده خواهد شد. بخشداري‌ها و دهياري‌ها و شوراهاي اسلامي در روستاها بايد درخصوص اين مسئله مهم اقدامات اساسي و عملي