اصلاح دستورالعمل اجرایی معاملات در بورس تهران

کد خبر: ۳۷۲۴۷۹

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۲ - ۱۰:۳۷

هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار در جلسه اخیر خود دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران را اصلاح کرد.

به گزارش ایسنا، متن کامل اصلاح دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران به شرح زیر است:

فصل سیزدهم : معاملات اوراق تأمین مالی

مادۀ 68 : پذیره‌نویسی اوراق تأمین مالی به قیمت بازار و نیز عرضه اولیه آن دسته از اوراق تأمین مالی که قبلاً پذیره‌نویسی شده‌اند به قیمت ثابت یا قیمت بازار که از این پس "عرضه اوراق تأمین مالی" نامیده می‌شود، تابع مقررات این فصل است.

تبصره 1: در صورت پذیره‌نویسی اوراق تأمین مالی با مجوز سازمان در بورس، این اوراق پذیرفته شده محسوب شده و امکان معاملات ثانویه آن فراهم می‌باشد.

تبصره 2: روش عرضه اولیه به درخواست عرضه‌کننده و تایید بورس تعیین می‌شود.

تبصره 3 : پذیره‌نویسی اوراق تأمین مالی به قیمت ثابت تابع ضوابط فصل نوزدهم این دستورالعمل است.

مادۀ 69 : جهت عرضۀ اوراق تأمین مالی در بورس باید حداقل هفت روز کاری قبل از زمان عرضه پیشنهادی، مدارک و اطلاعات زیر توسط کارگزار عرضه‌کننده یا شرکت تامین سرمایه حسب مورد، به بورس ارایه گردد:

1. اطلاعیۀ عرضه، اعلامیۀ پذیره‌نویسی و بیانیة ثبت حسب مورد

2. اعلام شرایط در نظر گرفته شده برای کارگزاران خریدار در خصوص امکانات آنها و یا زمان توزیع اوراق در شبکة داخلی کارگزاران

3. اطلاعات و مدارکی که کارگزاران خریدار در زمان عرضه باید از خریداران اخذ و به ناشر ارایه نمایند، از قبیل مشخصات هویتی خریداران و شماره حساب بانکی

4. سایر اطلاعات به تشخیص بورس

تبصره 1: بورس حداقل 3 روز کاری قبل از شروع عرضۀ اوراق تأمین مالی نسبت به انتشار اطلاعیۀ عرضه، مطابق فرمت مصوب هیئت مدیرۀ بورس اقدام خواهد کرد.

تبصره 2: در پذیره‌نویسی اوراق تأمین مالی، ناشر مکلف است قبل از انتشار اطلاعیه عرضه، تعهدنامة سپرده‌گذاری اوراق را تکمیل و پس از تأیید شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به بورس تحویل دهد. خریداران اوراق تأمین مالی، هم‌زمان با خرید این اوراق به ناشر نمایندگی بلاعزل جهت سپرده‌گذاری اوراق اعطا می‌نمایند.

تبصره 3 : در صورتی که اوراق‌ تأمین مالی قبلاً پذیره‌نویسی شده باشد، هیأت پذیرش حداقل تعداد اوراق‌ جهت سپرده‌گذاری اوراق نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی را تعیین می‌نماید. عرضه اوراق‌ تأمین مالی در این حالت منوط به سپرده‌گذاری حداقل تعیین‌شده طی مهلتی است که توسط هیأت پذیرش مشخص شده است.

مادۀ 70 : در پذیره‌نویسی اوراق‌ تأمین مالی، کارمزد خرید و فروش به عهدة ناشر اوراق است.

مادۀ 71 : جهت عرضۀ اولیه با قیمت ثابت، نماد معاملاتی بازگشایی شده و عرضه با قیمت اسمی انجام می‌شود.

‌ مادۀ 72 : پذیره‌نویسی و عرضۀ اولیه به قیمت بازار، با روش ثبت سفارش انجام می‌شود. در این صورت، مدیر عرضه‌ باید علاوه بر اطلاعات موضوع مادۀ 69 این دستورالعمل، اطلاعات زیر را نیز در قالب اطلاعیۀ عرضه به بورس ارائه نماید:

1. مشخصات مدیر عرضه

2. نامۀ قبولی سمت مدیر عرضه

3. کف قیمت و دامنۀ قیمت ثبت سفارش

4. شرایط تعهد پذیره‌نویسی حسب مورد

5. تاریخ و ساعت شروع و پایان ثبت سفارش

تبصرۀ 1: در عرضه به روش ثبت سفارش وجود مدیر عرضه الزامی است. مدیر عرضه، کارگزار یا شرکت تامین سرمایه‌ای است که مدیریت عرضه اوراق تأمین مالی را در فرایند ثبت سفارش بر عهده دارد.

تبصرۀ 2: دامنۀ قیمت، پایین‌ترین تا بالاترین قیمتی است که کارگزار خریدار در دورۀ ثبت سفارش می‌تواند سفارش‌های دریافتی از مشتریان را در آن دامنه ثبت نماید. فاصله پایین‌ترین تا بالاترین قیمت نمی‌تواند از 10 درصد کف قیمت بیشتر باشد.

مادۀ 73 : دوره ثبت سفارش حداکثر سه روز کاری است. کارگزاران موظفند، سفارش‌های دریافتی از مشتریان را با رعایت شرایط عرضه در دورة ثبت سفارش در سامانة معاملاتی ثبت کنند.

تبصرة 1: سفارش‌های خرید باید با کد معاملاتی مشتری ثبت شود و ثبت سفارش‌ها با کد گروهی مجاز نیست.

تبصرة 2: سفارش‌های ثبت‌شده در دورة ثبت سفارش قابل اصلاح یا حذف هستند، لیکن پس از پایان این دوره، ورود، حذف یا اصلاح سفارش‌ها مجاز نیست.

تبصرة 3: واحد پایة سفارش، حداقل و حداکثر حجم هر سفارش و زمان ورود سفارش‌ها در دورة ثبت سفارش، پس از تأیید بورس و قبل از شروع دورۀ ثبت سفارش از طریق سایت رسمی بورس و سامانۀ معاملاتی به اطلاع عموم خواهد رسید.

مادۀ 74 :: طی دوره ثبت سفارش، اطلاعات مربوط به سفارش‌های ثبت‌شده شامل حجم و قیمت سفارش‌ها و متقاضیان خرید منتشر نمی‌شود و کارگزاران، مدیر عرضه و فروشنده نیز نباید به اطلاعات مزبور دسترسی داشته باشند. در پایان دوره ثبت سفارش صرفاً اطلاعات حجم و قیمت سفارش‌های ثبت شده در اختیار مدیر عرضه قرار می گیرد.

تبصره: اجرای این ماده منوط به فراهم شدن شرایط فنی با اعلام بورس خواهد بود.

مادۀ 75 : چنانچه در پایان هر روز معاملاتی، کل سفارشات ثبت‌شده به قیمت سقف دامنه مساوی یا بیش از کل اوراق قابل عرضه باشد، دورۀ ثبت سفارش پایان‌یافته تلقی شده و ورود، حذف یا اصلاح سفارش‌ها امکان‌پذیر نمی‌باشد. در این حالت قیمت عرضه معادل قیمت سقف بوده و تخصیص اوراق‌ براساس رویه تسهیم به نسبت انجام می‌شود.

مادۀ 76 : در پایان دورۀ ثبت سفارش، در صورتی که عرضۀ اوراق تأمین مالی دارای متعهد (متعهد پذیره‌نویسی یا متعهد خرید حسب مورد) باشد، عرضه به شرح زیر انجام می‌شود:

1. در صورتی که کل حجم سفارش‌های ثبت‌شده توسط اشخاصی غیر از متعهد با قیمتی معادل سقف دامنه تعیین‌شده و مساوی یا بیش از کل اوراق‌ تأمین مالی قابل عرضه باشد، قیمت عرضه معادل قیمت سقف بوده و تخصیص اوراق‌ براساس رویه تسهیم به نسبت انجام می‌شود.

2. در صورتی که حجم کل سفارش‌های ثبت‌شده توسط اشخاصی غیر از متعهد بیشتر یا مساوی 80 درصد آن باشد، قیمت عرضه، بالاترین قیمتی است که در آن قیمت امکان معاملۀ 80 درصد کل اوراق قابل عرضه وجود داشته باشد. در این حالت متعهد ملزم به ایفای تعهد خرید می‌باشد و بدین منظور وی باید سفارش خرید با قیمت فوق و به میزان مابه‌التفاوت سفارش‌های واردشده و اوراق قابل عرضه را در سامانۀ معاملات ثبت نماید.

3. در صورتی که حجم کل سفارش‌های ثبت‌شده توسط اشخاصی غیر از متعهد کمتر از 80 درصد کل اوراق قابل عرضه باشد، یکی از اقدامات زیر قابل انجام است:

3-1- در صورتی که متعهد تمایل به خرید کل اوراق باقیمانده با کف دامنۀ قیمت را داشته باشد، اقدام به ورود سفارش خرید به میزان مابه‌التفاوت سفارش‌های واردشده و اوراق قابل عرضه نموده و عرضه با قیمت کف دامنۀ قیمت انجام می‌شود.

3-2- مدیر عرضه درخواست بازنگری در دامنۀ قیمت و انجام یک مرحلۀ دیگر ثبت سفارش را به بورس ارائه می‌نماید.

تبصرۀ 1: بازنگری در دامنۀ قیمت فرآیند ثبت سفارش فقط برای یک نوبت تکرار می‌شود. شرایط عرضه در مرحلۀ دوم مشابه مرحلۀ اول بوده و درصورت وقوع شرایط بند 3 این ماده، متعهد مکلف است کل اوراق باقیمانده را با کف دامنۀ قیمت خریداری نماید.

تبصرۀ 2: در صورت بازنگری در دامنۀ قیمت و تکرار ثبت سفارش، سفارش‌های ثبت‌شده در دورۀ ثبت سفارش قبلی حذف و سفارش‌گیری مجدداً در دامنۀ قیمت جدید انجام می‌شود.

مادۀ 77 : در پایان دورۀ ثبت سفارش، در صورتی که عرضه اوراق تأمین مالی بدون متعهد باشد، عرضه به شرح زیر انجام می‌شود:

1. در صورتی که کل حجم سفارش‌های ثبت‌شده با قیمتی معادل سقف دامنه تعیین‌شده، مساوی یا بیش از کل اوراق‌ تأمین مالی قابل عرضه باشد، قیمت عرضه معادل قیمت سقف بوده و تخصیص اوراق‌ براساس رویه تسهیم به نسبت انجام می‌شود.

2. در صورتی که حجم کل سفارش‌های ثبت‌شده بیشتر یا مساوی 80 درصد کل اوراق قابل عرضه باشد، قیمت عرضه، بالاترین قیمتی است که در آن قیمت امکان معاملۀ 80 درصد کل اوراق قابل عرضه وجود داشته باشد.

3. در صورتی که حجم کل سفارش‌های ثبت‌شده کمتر از 80 درصد کل اوراق قابل عرضه باشد، دامنۀ قیمت پیشنهادی برای یک نوبت قابل بازنگری است.

تبصره 1 : در صورت بازنگری در دامنۀ قیمت، فرآیند ثبت سفارش فقط برای یک نوبت دیگر تکرار می‌شود. شرایط عرضه در این مرحله مشابه مرحلۀ اول خواهد بود.

تبصره 2 : در صورت عدم ارائۀ درخواست بازنگری در دامنۀ قیمت در مرحلۀ اول یا عدم ثبت سفارش به میزانی بزرگتر یا مساوی 80 درصد کل اوراق قابل عرضه در مرحلۀ دوم، عرضۀ مجدد منوط به طی مراحل موضوع مادۀ 69 می‌باشد.

مادۀ 78 : مدیر عرضه می‌تواند عرضه را در دو مرحله انجام دهد. در مرحلۀ اول بخشی از عرضه را با روش ثبت سفارش و با شرط حداقل خرید توسط هر مشتری عرضه و قیمت را کشف نماید و در مرحله دوم باقی‌ماندۀ اوراق را بدون شرط مذکور و با قیمت کشف‌شده در مرحله اول عرضه نماید. حجم اوراق مورد عرضه در مرحله دوم باید حداقل 10 درصد و حداکثر 20 درصد کل اوراق قابل عرضه باشد.

تبصره: مرحله دوم عرضه باید حدکثر یک روز کاری پس از کشف قیمت مرحله اول آغاز شود. مدت عرضه در مرحله دوم حسب مقررات توسط سازمان تعیین می‌شود.

مادۀ 79 : مدیر عرضه باید در زمان ارائه دامنه پیشنهادی قیمت و درخواست بازنگری آن مراتب را به تایید فروشنده و متعهد رسانده و مستندات مربوطه را به بورس ارائه نماید. درخواست بازنگری باید حداکثر تا پایان روز کاری بعد به بورس ارائه گردد. بورس مکلف است شرایط جدید عرضه را اطلاع‌رسانی نماید. شروع ثبت سفارش در مرحله دوم 3 روز کاری پس از انتشار اطلاعات خواهد بود.

مادۀ 80 : معاملات ثانویه اوراق تأمین مالی که خارج از بورس پذیره‌نویسی شده‌اند، بلافاصله پس از خاتمۀ عرضۀ اولیه در بورس و معاملات ثانویۀ اوراق تأمین مالی که پذیره‌نویسی آنها در بورس انجام شده است، حداکثر سه روز کاری پس از اخذ تأییدیۀ تکمیل فرآیند انتشار از مرجع ذی‌صلاح شروع می‌شود.

مادۀ 81 : بازارگردانی اوراق تأمین مالی، براساس دستورالعمل فعالیت بازارگردانی در بورس اوراق بهادار تهران مصوب هشتم دی ماه 88 هیات مدیرۀ سازمان با لحاظ نمودن موارد انجام می‌شود:

1- امکان بازارگردانی اوراق تأمین مالی توسط نهادهای مالی، مشروط به اخذ مجوز بازارگردانی از سازمان وجود دارد. درصورتی که نهاد مالی مذکور، دسترسی مستقیم به سامانۀ معاملاتی از طریق ایستگاه معاملاتی مستقل را نداشته باشد، باید جهت انجام فعالیت بازارگردانی از خدمات یکی از کارگزاران بورس استفاده کند.

2- مجوز فعالیت بازارگردانی برای اوراق تأمین مالی که مجوز عرضۀ عمومی آن توسط سازمان صادر می‌شود، می‌تواند تا پایان عمر اوراق باشد.

3- دسترسی بازارگردان به زیرساخت دسترسی برخط، به منزلۀ تخصیص ایستگاه معاملاتی به بازارگردان جهت انجام فعالیت بازارگردانی محسوب می‌شود. در این صورت، بورس تکلیفی درخصوص مادۀ 18 دستورالعمل فعالیت بازارگردانی در بورس اوراق بهادار تهران نخواهد داشت.

4- درصورت عدم وجود اوراق در کد بازارگردان و عدم امکان خرید اوراق در سقف دامنۀ نوسان روزانۀ قیمت، بازارگردان ملزم به رعایت بند ج مادۀ 8 دستورالعمل فعالیت بازارگردانی در بورس اوراق بهادار تهران نبوده، لیکن موظف است سفارش خرید را در سامانۀ معاملاتی حفظ نماید.

5- تأییدیۀ موضوع مادۀ 10 دستورالعمل فعالیت بازارگردانی در بورس اوراق بهادار تهران برای بازارگردانی اوراق تأمین مالی، در پذیره‌نویسی قبل از اخذ مجوز انتشار و در عرضۀ اولیه، قبل از عرضه باید اخذ گردد.

6- کارمزدهای معاملات بازارگردانی اوراق تأمین مالی، تابع مادۀ 19 دستورالعمل نبوده و طی مصوبۀ جداگانه‌ای توسط هیئت مدیرۀ سازمان تعیین می‌شود.

مادۀ 82 : درصورتی که در بیانیۀ ثبت و یا اعلامیۀ پذیره‌نویسی اوراق تأمین مالی، تعهدی مبنی بر خرید اوراق در حداقل قیمت تضمین‌شده توسط بازارگردان اعلام شده باشد، بازارگردان مکلف است اقدامات بازارگردانی را با رعایت شرایط اعلام شده انجام دهد. جهت ایفای تعهدات خرید موضوع این ماده، اولویت سفارش‌های خرید بازارگردان می‌تواند پایین‌تر از سایر خریداران باشد.

مادۀ 83 : پرداخت‌های مرتبط با اوراق تأمین مالی به دارندگان اوراق در پایان آخرین روز کاری قبل از مقاطع پرداخت مقرر بر اساس فهرست شرکت سپرده‌گذاری مرکزی خواهد بود.

مادۀ 84 : قیمت خرید و فروش اوراق براساس عرضه و تقاضای بازار در بورس تعیین و به صورت درصدی از قیمت اسمی اوراق و با احتساب حداقل دو رقم اعشار بر مبنای فرمول زیر اعلام می‌شود.

قیمت پیشنهادی

قیمت پیشنهادی (درصد) = 100 ×

قیمت اسمی

مادۀ 85 : خریدار اوراق ملزم است علاوه بر قیمت خرید اوراق، حسب مورد سود یا درآمد انباشته اوراق مزبور (سود یا درآمد متعلقه از آخرین موعد پرداخت لغایت روز معامله که جزئیات آن در اطلاعیۀ عرضۀ اوراق قید شده است) را نیز پرداخت نماید.

تبصره: در صورت مهیا شدن شرایط فنی به تشخیص بورس، امکان مبادله اوراق بدون رعایت الزام موضوع این ماده وجود دارد.

مادۀ 86 : در صورت وجود اطلاعاتی که اثر بااهمیتی بر قیمت اوراق تأمین مالی و تصمیم سرمایه‌گذاران دارد، بورس یا سازمان حسب مورد می‌توانند نماد معاملاتی مربوطه را طبق مقررات متوقف و پس از انتشار اطلاعات نسبت به بازگشایی نماد اقدام نمایند. در صورت اعلام سازمان، دامنة نوسان روزانه قیمت در روز بازگشایی نماد، اعمال نخواهد شد.

تبصره: در مورد اوراق تأمین مالی قابل تبدیل به سهام، همزمان با توقف و بازگشایی نماد سهام پایه، نماد اوراق مربوطه متوقف و بازگشایی می‌گردد. در این صورت، اعمال دامنۀ نوسان روزانۀ نماد معاملاتی اوراق، مشابه سهم پایه خواهد بود.

مادۀ 87 : در صورتی که شخصی دارندۀ بیش از 10 درصد از کل اوراق منتشره باشد، به صورت اختیاری می‌تواند اوراق خود را به صورت عمده و با شرایط و ضوابط معاملات عمده عرضه نماید.

مادۀ 88 : تسویة وجوه معاملات اوراق تأمین مالی در بورس یک روز کاری بعد از انجام معامله (T+1) صورت می‌گیرد.

مادۀ 89 : مقررات مربوط به نحوه دریافت سفارش خرید و فروش اوراق و سایر مقررات مربوط از جمله احراز هویت مشتری، دریافت کد معاملاتی و غیره مشابه ضوابط حاکم بر معاملات سهام در این دستورالعمل می‌باشد.

فصل نوزدهم: پذیره‌نویسی اوراق بهادار به قیمت ثابت در بورس اوراق بهادار تهران

بنا بر اعلام پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه در ماده 129 آمده: عرضه اوراق‌بهادار در طول مدت پذیره‌نویسی براساس شرایط اعلام‌شده در اطلاعیه پذیره‌نویسی، حسب تشخیص بورس با یکی از روش‌های زیر انجام خواهد شد.

1.طی جلسه معاملاتی، عرضه اوراق معادل سفارشات خرید ثبت‌شده در سامانه معاملات انجام خواهد شد.

2. در پایان هر روز از دوره پذیره‌نویسی، به میزان سفارش‌های خرید ثبت شده، عرضه انجام می‌شود. در صورتی که حجم سفارش‌های خرید ثبت شده در پایان روز، بیش از اوراق پذیره‌نویسی نشده باشد، عرضة اوراق به صورت تسهیم به نسبت انجام خواهد شد.

تبصره : پس از فروش تمام اوراق بهادار قابل عرضه یا پایان دوره پذیره‌نویسی نماد معاملاتی مربوطه متوقف می‌شود. درصورت وجود متعهد پذیره‌نویسی، وی مکلف به خرید به میزان مابه‌التفاوت اوراق خریداری شده و کل اوراق مورد پذیره‌نویسی خواهد بود.