کاهش ۵۰۰ هزار نفری بیکاران یا باز هم مغالطه آماری؟

در حالی که تا چندی پیش مقامات دولت از احتمال زیاد سونامی بیکاری طی سالهای آینده در بازار کار کشور خبر داده بودند؛ اکنون مرکز آمار ایران در تازه ترین گزارش خود اعلام کرده است که طی یکسال گذشته تعداد بیش از ۵۰۰ هزار نفر از آمار بیکاران کشور کاسته شده است.

کد خبر: ۳۶۹۰۳۶

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۲ - ۱۱:۰۰

به گزارش «تابناک» مرکز آمار ایران در تازه ترین آمار خود از وضعیت بیکاری و اشتغال در کشور اعلام کرده است که تعداد بیکاران کشور با کاهش بیش از ۵۴۲ هزار نفری در پاییز امسال به رقم ۲.۴ میلیون نفر رسیده است. رقمی که نشان دهنده نوعی از رکورد طی ۸ سال گذشته در نرخ بیکاری کشور است.

این در حالی است که چندی پیش مقامات دولتی اعلام کرده بودند که طی سالهای آینده بازار کشور با سونامی هجوم بیکاران مواجه خواهد شد.

چندی پیش علی ربیعی وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی در گزارشی به حسن روحانی از احتمال وقوع بیکاری ۱۰ میلیونی در کشور سخن گفته بود. اما پیش از وی این وزیر اقتصاد روحانی یعنی علی طیب نیا بود که خبر از بیکاری در حجم ۸.۵ میلیون نفر داده بود.

طیب نیا عنوان کرده بود که سالانه یک میلیون نفر از جوانان کشور به سن کار می رسند و با احتساب 3.5 میلیون نفر بیکار فعلی و 5 میلیون نفر که به این جمعیت اضافه خواهد شد، باید در دو سال آینده برای 8.5 میلیون نفر شغل ایجاد کنیم.

حال گزارش مرکز آمار حاکی از کاهش تعداد بیکاران از پایی سال گذشته تا کنون آن هم در رقم کلان ۵۰۰ هزار نفری است. موضوعی که این سؤال را به ذهن متبادر میکند که آیا مرکز آمار مغالطه آماری داشته است یا اینکه مسئولان دولت تخمین های اشتباه زده اند؟

موضوع بیکاری در کشور یکی از موضوعات چالشی طی سالهای اخیر بوده است. صرف نظر از نرخ بیکاری و تعداد بیکاران؛ مهمترین موضوع در این میان ارائه آمار از سوی نهادهای متولی این امر و در راس همه مر کز آمار ایران بوده است.

تعریف شاغل در کشور که از سوی مسئولان برابر با یک ساعت کار در هفته است یکی از چالشی ترین موضوعات در این میان بوده است و بارها مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفته است. بدون شک یکی از مهمترین انتقادات به آمارهای نرخ بیکاری مربوط به همین تعریف کار و اشتغال است که نرخ بیکاری در کشور را در آمار بسیار پایین‌تر از حد واقعی آن نشان میدهد.

اما موضوع اصلی در رابطه با آمار جدیدی که مرکز آمار ایران ارائه کرده است در رابطه با کاهش ۵۰۰ هزار نفری نرخ بیکاری در پاییز سال جاری است. در‌ واقع سؤالی که باید از مرکز آمار در این خصوص پرسید این است که آیا در‌ واقع از تعداد بیکاران کشور کاسته شده است یا موضوع خروج نیروی کار از بازار کار است؟

به عبارت دیگر همیشه اینگونه نیست که کاهش نرخ بیکاری و کم شدن تعداد بیکاران در اقتصاد به معنی ایجاد اشتغال و کاهش نرخ واقعی بیکاری باشد. در بسیاری از مواقع شاهد آن هستیم که خروج نیروی کار از بازار کار به دلایلی عمده اعم از عدم یافتن شغل مناسب و همچنین مشغول شدن به کارهایی که اساساً از دید آمار اشتغال محسوب نمی شود؛‌ منجر به آن می‌شود که آمار و نرخ بیکاری با کاهش مواجه شود.

این موضوع نه تنها نباید به عنوان یک اتفاق میمون باد شود؛ بلکه یک وضعیت خطیر برای جامعه و اقتصاد محسوب می‌شود زیرا به معنی آن است که عدم توان اقتصاد برای ایجاد اشتغال و استفاده از ظرفیت نیروی کار نه تنها منجر به هدر رفت منابع انسانی شده است؛ بلکه اساساً در پی خود موجی از نا امیدی و به احتمال بسیار زیاد آسیب های اجتماعی را نیز در بر دارد.

از سوی دیگر سهم ۴۸ درصدی بخش خدمات از بازار کار کشور نیز حاکی از آن است که همین میزان اشتغال در کشور نیز در مسیر مولد به کار گرفته نشده است و بخش اعظمی از نیروی انسانی کشور در بخش غیر مولد مشغول فعالیت هستند.

حال با همه این تفاسیر باید پرسید که کاهش ۵۰۰ هزار نفری بیکاران از یکسال گذشته تا کنون آیا ناشی از تعریف اشتغال به عنوان یک ساعت کار در هفته است یا یک نوع مغالطه آماری در اعداد و ارقام مرکز آمار؟ آیا باید از این کاهش خوشحال بود یا اینکه با توجه به واقعیت پشت آن به شدت از آن ابراز نگرانی کرد؟