روحانی: ایران منتظر تغییر واقعی در رفتار آمریکا

"شعارهای اوباما نشان می‌دهد که دولت آمریکا در فکر تغییر سیاست است. در صورتی که در مقام عمل و اجرا ما شاهد یک تغییر قابل ملاحظه‌ای باشیم، این موضوع می‌تواند زمینه را برای تحول در روابط دو کشور فراهم کند. "

کد خبر: ۳۶۵۹۸

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۳۸۷ - ۱۸:۲۵

دکتر حسن روحانی در گفتگو با خبرگزاری کیودو ژاپن با بیان اینکه از سیاست ادامه تخاصم بین دو کشور ایران و ایالات متحده آمریکا استقبال نمی‌کنیم ، گفت: در صورت عمل به شعارهای اوباما در دوران انتخابات می‌توان به تحول در روابط امیدوار بود.

به گزارش خبرگزاری مهر، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به سوالی درباره جایگاه ولایت فقیه و رهبری در ایران بیان کرد: رهبری نظام، دو بعد دارد؛ یک بعد دینی و مذهبی و یک بعد سیاسی و قانونی. مردم ایران چون اکثریت قاطع قریب به اتفاقشان مسلمان هستند، از لحاظ اعتقادی جایگاه ویژه‌ای را برای رهبری قائل هستند و علاوه بر آن دستورات رهبری که از منابع دینی و مذهبی نشأت می‌گیرد را لازم‌الاجرا می‌دانند و آنها را به عنوان وظایف دینی اطاعت می‌کنند.

وی افزود: از دید سیاسی و قانونی هم رهبری نظام، بالاترین مقام نظام است و هر سه قوه در نظام (مقننه، مجریه و قضائیه) تحت نظارت رهبری فعالیت می‌کنند و هماهنگی بین سه قوه نیز به عهده رهبری است. به اضافه اینکه تنفیذ رأی مردم نسبت به رییس‌جمهور بر عهده رهبری است و انتخاب رییس قوه قضاییه هم از طرف ایشان انجام می‌گیرد. بنابراین فرقی نمی‌کند که رییس‌جمهور یا رییس مجلس، روحانی یا غیرروحانی باشند و اصلاً موضوع تأثیری ندارد یعنی اگر اینها روحانی باشند یا غیرروحانی، در قدرت رهبری، نفوذ رهبری و تأثیرگذاری رهبری در امور کشور، فرقی نخواهد داشت. می‌دانید که نیروهای مسلح هم تحت فرمان رهبری هستند و ایشان فرمانده کل نیروهای مسلح است و همچنین سیاست‌های کلی نظام هم از طرف ایشان تعیین و اعلام می‌شود.

روحانی گفت: به اعتقاد من جایگاه رهبری و مقام رهبری در همان جایگاه قبلی خودش هست و تغییری نکرده است و مردم همان اعتقاد و احترام را نسبت به رهبری قائل هستند و تأثیر تدبیر و سیاست‌های رهبری مثل گذشته است.

وی در پاسخ به سوالی درباره روابط ایران و آمریکا و بیان پیش شرط‌ هایی برای مذاکره از سوی ایران گفت: می‌دانید که در مجموع، رفتار دولت آمریکا، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و در طول این سی سال با دولت و ملت ایران، رفتار خصمانه‌ای بوده است. در جنگ هشت‌ ساله عراق علیه ایران، متأسفانه آمریکایی‌ها از متجاوز که عراق بود، حمایت کردند. همچنین در طول این مدت با تحریم‌های مختلف، آمریکا تلاش کرد بر دولت ایران فشار وارد کند. حتی آمریکا در روابط بین ایران و کشورهای دیگر، من جمله کشورهای صنعتی، همواره پشت پرده دخالت کرده که این روابط، روابط گسترده و گرمی نباشد. بنابراین نسبت به هیأت حاکمه و دولت آمریکا در کل یک بدبینی سابقه‌داری در ایران وجود دارد. در دوران ریاست جمهوری بوش این بدبینی به اوج خود رسید. مخصوصاً آن زمانی که بوش اعلام کرد که سه کشور ایران، عراق و کره شمالی به عنوان محورهای شرارت هستند.

رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: در داخل ایران نظرات مختلفی در این زمینه وجود دارد که هدف اصلی آقای اوباما چیست. برخی معتقدند، به دلیل اینکه سیاست‌های آمریکا در منطقه ناموفق بوده و همچنین به دلیل اینکه مردم منطقه نسبت به آمریکا کاملاً نفرت دارند و آمریکا در سیاست‌هایش شکست خورده، بنابراین واقعاً آمریکا دنبال تغییر سیاست در منطقه و من‌جمله نسبت به ایران است. نظر دیگری هم وجود دارد و آن نظر این است که عده‌ای معتقدند که آمریکا نمی‌خواهد سیاست فشارش را بر ایران تغییر بدهد، اما شیوه‌اش را می‌خواهد تغییر دهد و برای اینکه آمریکا بتواند متحدین بیشتری را برای فشار به ایران جذب کند، به این فکر افتاده که ابتدا بحث مذاکره با ایران را مطرح کند و حتی احتمالاً مذاکراتی را هم با ایران شروع کند و بعد با اعلام اینکه مذاکره با ایران ناموفق بوده، بتواند با جذب متحدین بیشتر، فشار را بر ایران افزایش دهد. مخصوصاً اینکه در دوران هشت سال حکومت دموکرات‌ها در دوران کلینتون ما شاهد بودیم که لحن آمریکا نسبت به ایران نرم‌تر بود، اما تحریم‌ها عمدتا در آن دوران نسبت به ایران افزایش پیدا کرد.

وی گفت: مسوولان جمهوری اسلامی ایران منتظر یک تغییر واقعی در رفتار آمریکا هستند و نه تنها در لحن و بیان. مسوولین جمهوری اسلامی ایران گفته‌اند، در مسایلی که ایران روی آنها حساسیت دارد، می‌خواهد شاهد تغییر در رفتار آمریکا نسبت به آنها باشد. ضمن آنکه خود آمریکایی‌ها هم آنطور که ما احساس می‌کنیم، هنوز نیاز به زمان دارند تا نسبت به تدوین سیاست‌هایشان نسبت به ایران به یک نظر مدونی برسند. از سیاست ادامه تخاصم بین دو کشور یا سیاست تنش‌زایی بین دو کشور استقبال نمی‌کنیم.

روحانی درباره سیاست‌های خارجی ایران در طول 12 سال گذشته و دوران ریاست جمهوری پیشین و فعلی بیان کرد: همانطور که شما اشاره کردید، در ایران همواره دو نظر وجود داشته است. یک نظر می‌گوید می‌شود با غرب از طریق گفت‌وگو و تعامل به نتیجه مطلوب رسید و نظر دیگری معتقد است که گفت‌وگو و تعامل با غرب ما را به نتیجه‌ای نمی‌رساند و ما باید راه خودمان را برویم. شما می‌دانید در دوران آقای هاشمی رفسنجانی، مذاکرات ایران و اروپا شروع شد، ابتدا تحت‌عنوان مذاکرات انتقادی و بعد تحت عنوان مذاکرات سازنده، همان وقت عده‌ای معترض بودند و می‌گفتند اینگونه مذاکرات وقت تلف کردن است و ما را به جایی نمی‌رساند.

"در دوران آقای خاتمی، خود آقای خاتمی و دولتش در مجموع بیشتر تمایل داشتند که از طریق تعامل و مذاکره با غرب به نتیجه مطلوب دست پیدا کنند. آن زمان هم عده‌ای مخالف این نوع رفتار با غرب بودند. آقای احمدی‌نژاد وقتی آمد، آن سیاست را دنبال نکرد. اولین بحث در دولت جدید این بود که ما باید نگاهمان را به جای غرب به سمت شرق تغییر دهیم و همچنین معتقد بودند که ما برای دستیابی به اهدافمان نباید منتظر گفت‌وگو و تعامل با غرب باشیم و با امکانات داخلی خودمان و با کشورهایی که کم و بیش با ما روابط نزدیک دارند، باید راه توسعه را ادامه دهیم. لذا شما می‌بینید که حجم روابط اقتصادی ما با چین و روسیه افزایش و حجم روابط ما با اروپا کاهش پیدا کرد. بنابراین ما اگر بخواهیم آن هشت سال را با این چهار سال مقایسه کنیم، می‌بینیم این تفاوت اساسی بین این دو سیاست وجود دارد و می‌دانید که در داخل کشور ما هم هر کدام از اینها طرفدارانی دارند. شما در روزنامه‌ها هم می‌بینید که بعضی طرفدار این سیاست و بعضی طرفدار آن سیاست هستند و حالا در ایام انتخابات که کاندیداها به صحنه تبلیغات می‌آیند، شما بیان این اختلافات را بیشتر در بیان کاندیداها خواهید دید. "

رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: من سیاست تعاملی را ترجیح می‌دهم و فکر می‌کنم آن مسیر، مسیر موفق‌تری خواهد بود. برای مساله هسته‌یی هم مناسب‌تر است. به دلیل اینکه ما که در بحث هسته‌یی کاری خلاف مقررات بین‌المللی انجام نمی‌دهیم، آنچه ما انجام می‌دهیم در چارچوب NPT و قرارداد پادمان است و با نظارت آژانس فعالیت می‌کنیم. تنها بحثی که هست، بعضی از کشورهای غربی نسبت به آینده برنامه ما اظهار نگرانی‌ می‌کنند. ما می‌توانیم این موضوع را در ضمن مذاکره با آنها به نتیجه مطلوب برسانیم.

وی در پاسخ به سوالی درباره روابط ایران و ژاپن و در مورد ارتباط با افغانستان، به خصوص در مورد ژاپن و همچنین تحلیل از شرایط بین‌المللی در اطراف ایران گفت:نسبت به قسمت اول سوالتان، جمهوری اسلامی ایران از ابتدای پیروزی انقلاب همواره علاقه‌مند بوده که با ژاپن یک روابط خوب و دوستانه‌ای داشته باشد، شما می‌دانید که در همان اوایل انقلاب، آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان رییس مجلس ایران به ژاپن سفر کردند. در دوران ریاست جمهوری آقای هاشمی و آقای خاتمی آنها هم سفرهایی به ژاپن داشتند. یک نگرانی در ایران همیشه وجود دارد و آن اینکه روابط دو کشور تحت تأثیر فشار آمریکا قرار بگیرد. اگر مساله مداخله کشور ثالث نباشد، هیچ مانعی به اعتقاد من برای توسعه روابط دو کشور وجود ندارد. چون ما از لحاظ تاریخی هیچ مشکلی در روابط بین دو ملت ایران و ژاپن نمی‌بینیم. مثلا بعضی از مذاکرات و قراردادهایی که بین دو کشور بود، به عنوان نمونه میدان نفتی آزادگان که بعد ژاپن در یک شرایطی عقب‌نشینی کرد، اینها یک مقدار اثر سوء گذاشت در اعتماد نسبت به تصمیمات دولت ژاپن و همچنین نسبت به اینکه چقدر می‌شود برای روابط بلندمدت بین دو کشور برنامه‌ریزی و فکر کرد. البته در مساله هسته‌یی هم توقع ما این بود که ژاپن در آژانس یا در مراحل بعدی از جمهوری اسلامی ایران حمایت کند. "

روحانی ادامه داد: اما نسبت به کشورهای همسایه، همانطور که می‌دانید هم کشور همسایه شرقی ما افغانستان تحت اشغال نیروهای خارجی است و هم همسایه غربی ما عراق این چنین است. ما نسبت به حضور نیروهای خارجی در دو کشور بدبینی داریم. برای اینکه ما فکر می‌کنیم بحث گسترش ناتو در این منطقه مطرح است و اینکه نیروهای فراوانی می‌خواهند در افغانستان جمع شوند، جای اینکه هدف، بحث امنیت افغانستان باشد، برای به دست آوردن پایگاه‌هایی در منطقه، برای کنترل کشورهای منطقه است. بنابراین ما می‌بینیم اهدافی که آمریکا در افغانستان اعلام می‌کند، هیچ‌کدام محقق نشده است. نه بحث تروریسم و نه بحث مواد مخدر. در بحث مواد مخدر، می‌دانید که از سال 2001 که افغانستان مورد اشغال قرار گرفت تاکنون مواد مخدر چند برابر شده است و همچنین کشورهایی هستند در منطقه که با آمریکا روابط بسیار نزدیکی دارند و اینها هنوز هم به طالبان کمک می‌کنند و می‌دانیم و خبر داریم که برخی از کشورهای اروپایی هم در حال حاضر با طالبان به طور مخفیانه مذاکره می‌کنند. بنابراین اهدافی که به ظاهر غرب اعلام می‌کند، در مقام عمل چیز دیگری است.

"بنابراین پیشنهاد ما این است که برای ثبات منطقه هر چه زودتر نیروهای خارجی باید از منطقه خارج شوند و بر فرض اگر کشورهای منطقه نیاز به کمک داشته باشند، خود کشورهای منطقه قادر هستند که آنها را یاری و کمک کنند، حتی در بحث امنیت. الان شاهد هستیم که آمریکایی‌ها در روابط عراق با کشورهای همسایه در مواردی که منافع خودشان تأمین نیست، دخالت و بر دولت عراق فشار وارد می‌کنند. ایران، روابط نزدیکی با دولت عراق، دولت آقای نوری مالکی دارد و هم روابط خوب و نزدیکی با دولت افغانستان و دولت آقای کرزای داریم. "

روحانی درباره مذاکره با عراق و افغانستان با ایالات متحده گفت: قبلا در مورد هر دو موضوع با آمریکا مذاکره داشته‌ایم. ما با افغانستان حتی قبل از حمله آمریکا به افغانستان با حضور سازمان ملل و برخی کشورهای اروپایی مذاکره داشته‌ایم و در یک مقاطعی هم آمریکا حضور داشت. البته آن مذاکرات، مذاکرات ایران و آمریکا نبود، سازمان ملل و کشورهای دیگر هم حضور داشتند. عراق را هم شما می‌دانید که هم در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی و هم در دوره آقای احمد‌ی‌نژاد، چندین نوبت با آمریکا راجع به عراق مذاکره داشته‌ایم. در دوران آقای خاتمی با حضور سازمان ملل و در دوران آقای احمدی‌نژاد با حضور دولت عراق بود. بنابراین اگر مصالح کشورهای منطقه تقاضا کند و موردنظر دولت افغانستان و دولت عراق باشد، مانعی نیست که آن مذاکرات دوباره به صورت جدیدی شروع شود. نسبت به هسته‌یی هم چارچوب1+5 وجود دارد، آمریکا هم در آنجا حضور دارد و می‌توان در آن چارچوب بحث کرد.