رویکردهای کابل در قبال تهران تغییر خواهد کرد؟

کد خبر: ۳۶۳۲۳۰

تاریخ: ۱۷ آذر ۱۳۹۲ - ۱۴:۰۷

حامد کرزی، رییس‌جمهور افغانستان امروز(یک‌شنبه) برای دومین‌بار بعد از انتخاب حسن روحانی به عنوان رییس‌جمهور به تهران وارد شد.

به گزارش ایسنا، قرار است مراسم استقبال رسمی از رییس‌جمهور افغانستان با حضور حسن روحانی، رییس‌جمهور کشورمان در کاخ سعدآباد برگزار شود.

حامد کرزی بعد از کنفرانس بن در سال 2011، به عنوان منتخب مردم، سران قبایل و شخصیت‌های متنفذ افغانستان و با حمایت بین‌المللی و از جمله حمایت ایران ریاست دولت انتقالی افغانستان را برعهده گرفت و بر مسند قدرت نشست.

از اشغال افغانستان توسط اتحاد شوروی در سال 1979 تاکنون، افغانستان دائما و یکپارچه نه تنها توسط دولت‌های مختلف کشومان مورد حمایت قرار گرفته است بلکه مردم افغانستان از کمک‌های انسان دوستانه که قاطعانه می‌توان گفت اهداف هم‌آیینی، هم‌کیشی و همسایگی از اصول مسلم آن بوده است برخوردار شده است.

ایران هیچ‌گاه از موضع و با ادبیات طلبکاری با همسایه خود در مرزهای شرقی‌اش برخورد نکرده است، اما از آن سو مسایلی رخ داد که باعث رنجش دولت و ملت ایران شد و مهربانی ها پاسخ درخوری نگرفت.

با پذیرایی از کم و بیش 3 میلیون نفر مهاجر افغان در بیش از 30 سال و شریک کردن مهاجران و پناهندگان از همسایه شرقی در زندگی و کسب و کار روزمره ایرانیان، انتظار همبستگی و دوستی و برادری متقابل دو ملت و کشور همسایه همیشه وجود داشته است.

پس از حادثه 11 سپتامبر 2001 و وجه‌المصالحه قرار گرفتن خاک افغانستان توسط تروریسم و افراط‌گرایی مذهبی و بهانه شدن حمله آمریکا به خاک این کشور، تلاش کشورمان برای حمایت از دولت با ثبات، قوی و مورد حمایت همسایگان و جامعه بین‌الملل دوچندان شد.

ملت افغانستان و به ویژه زنان و کودکان آن با بار سنگینی از مصائب ناشی از هجوم خارجی، ناامنی و جنگ‌های داخلی، فقر گسترده و کاشت و تجارت خانمان‌سوز مواد مخدر گروه گروه راهی مرزهای شرقی و غربی افغانستان شدند. ملت ایران با آغوش باز از مهاجرین و پناهندگان استقبال کرد. در حالی که خود هنوز دچار مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی عراق، تحریم‌ها و تهدیدات خارجی بود.

سیاست‌های اقتصادی و توسعه‌ای در نواحی مرزهای شرقی کشور با هدف رونق اقتصادی، تجاری و کشاورزی مناطق داخلی و مناطق همجوار افغانستان توسط کشورمان در پیش گرفته شد. در پی آن توسعه بندر چابهار و توجه به تقویت محور شرق یک هدف راهبردی ارزیابی شد. خطوط ریلی (زاهدان – فهرج)، احداث پل میلک بر روی رودخانه هیرمند در مرز دو کشور که در نتیجه آن تجار و بازرگانان افغان در نواحی هیرمند و جنوب افغانستان به درآمدهای بزرگی حاصل از واردات و ترانزیت سوخت، مواد غذایی و دارو و اقلام حیاتی دیگر برای زندگی دست یافتند. احداث جاده فراه – مرز افغانستان و جاده هرات – دوغارون در مرزهای خراسان‌رضوی و سرخس به داد و ستد این نواحی رونق و حیات جدیدی بخشید. احداث خطوط برق، مراکز فنی، آموزشی، بهداشت و کمک‌های مختلف توسعه‌ای همه و همه به رونق در مرزهای شرق کشور و استان‌های غرب افغانستان منجر شده است. به طوری که حتی مقایسه تصاویر یک دهه گذشته دو سوی مرز غیرقابل باور است.

براساس برخی گزارش‌های غیررسمی درآمد اتباع افغان در ایران سالانه حدود 8/ 4 میلیاد دلار تخمین زده می‌شود و چنانچه هر افغانی روزی 6 دلار خدمات از ایران دریافت کند با احتساب سه میلیون تبعه مهاجر قانونی و غیرقانونی مبلغی معادل 3 میلیارد و دویست و هشتاد و پنج میلیون دلار هزینه‌های جاری سالانه برای آنان صرف می شود.

در ایران برای 300 هزار نفر سرپرست خانوار اجازه کار داده شده است و تلاش می‌شود با قانونمند کردن این مهم وضعیت مناسب‌تری برای شرایط زندگی مهاجرین ایجاد شود.

گرچه باید در نظر داشت که بسیاری از منابع اشتغالی را که مهاجرین افغان در دست دارند مکمل اشتغال اتباع ایرانی است و این دو وجه مقابل یکدیگر قرار نمی‌گیرد.

در 30 سال گذشته با صرف هزینه‌ای بالغ بر 400 میلیون دلار به حدود یک میلیون دانش‌آموز افغانی در مدارس ایران تحصیل صرف شده است و دولت جدید نیز تلاش می‌کند تا از تغییر و تفاوت این سیاست‌ها در طول زمان جلوگیری کند.

براساس گزارش ها بیش از 700 هزار بزرگسال افغانی در کلاس‌های نهضت سوادآموزی شرکت کرده اند و نرخ سواد پناهندگان افغان به 70 درصد رسیده است. تاکنون بیش از 15 هزار نفر از اتباع افغانی مقیم ایران از دانشگاه‌های ایران فارغ‌التحصیل شده‌اند و بیش از11 هزار دانشجوی شاغل به تحصیل در دانشگاه‌های گوناگون ایران وجود دارد.

در سال 1391 آمار تردد ناوگان جاده‌ای و ترانزیت بین دو کشور بالغ بر 200 هزار دستگاه کامیونت بوده است.

پس از کنفرانس بن در سال 2001 ایران کمک های توسعه ای قابل توجهی به افغانستان داشته است، و درعین حال بارها اهداف انسان دوستانه این کمک ها از طرف مقامات مختلف کشورمان مورد تاکید قرار گرفته شده است اما از آن سو بررسی نمونه‌هایی از رفتار و عملکرد مقامات افغان درقبال ایران نیز باید مورد توجه مسوولان دو کشور قرار گیرد.

در سالهای اخیر در حالی که استان‌های شرقی کشور با کمبود شدید آب روبه‌رو هستند و افغانستان از این نعمت خدادادی بهره‌مند است، این کشور هیچ تلاشی درجهت انتقال حق آبه کشورمان (براساس قرارداد بین دوکشور) در سیستان و کمک به تامین آب هریرود در مرز ایران و ترکمنستان بر پایه انصاف نکرد. در پاسخ به نیاز خشکسالی اراضی شرق کشورمان آیا نباید از طفره رفتن مقامات افغانستان در پاسخ و ندیده گرفتن احساس و روحیه هم آیینی و همسایگی در ایران پرسشی مطرح کرد.

در حالی که مرزهای افغانستان با ایران از امن‌ترین مرزهای این کشور با همسایگان خود بوده است، نباید پرسید در توافقنامه امنیتی این کشور با سایر کشورها و با قدرت‌های بزرگ هرگونه تهدید مرزهای شرقی ایران به عنوان رفتار و عملی غیردوستانه و حتی خصمانه تلقی می‌شد و دود آن جز به چشم دو همسایه نمی‌رود! آیا نباید اطمینان‌ها و تامین‌های امنیتی لازم به طرف ایرانی داده شود؟

دولتمردان افغان باید نگاهی کوتاه به مقایسه رابطه خود با پاکستان و ایران داشته باشند تا به عمق روابط و رفتار خود در قبال کشورمان بیشتر بیندیشند.

آیا در برابر کمک‌های بی‌شائبه و بشر دوستانه ایران، دولت افغانستان نباید متقابلا پایه‌های دوستی دو دولت و دو ملت را بیش از همیشه تحکیم بخشد. بی‌تفاوتی و کتمان حماسه ملی انسان دوستی ایرانی در قبال افغانستان از طرف سازمان‌های بین‌المللی مورد انتظار ایران بوده است اما آیا دولت افغانستان نباید پاسخی در خور این رفتار و سیاست بیش از 3 دهه ایران بدهد.

این استدلال امروز در ایران بیش از گذشته مورد نظر و تاکید صاحبنظران، کارشناسان و مقامات ایران قرار گرفته است که ثبات و بی‌نیازی همسایه به ثبات و امنیت بیشتر مرزهای خودی منجر می‌شود.

امضای تفاهم نامه امنیتی بین افغانستان و آمریکا مدتی است که در محافل سیاسی و رسانه ای محل بحث و گفت‌وگو است. ایران بارها ضمن تاکید بر اینکه این مساله‌ درحوزه امور داخلی افغانستان است به صراحت مخالفت و نگرانی خود را نسبت به آن اعلام کرده‌است. گفته می‌شود این موضوع نیز یکی از مسایل مورد بحث و تبادل نظر بین دو رییس دولت خواهد بود.

در دومین سفر در دولت جدید در ایران شاید دو کشور مرور جدی‌تری بر فرصت‌ها و تهدیدهای دو طرف داشته باشند و در این بین کرزی بخواهد رویکردهای دولت خود به ایران را با شیوه‌های جدیدتری برای پایداری روابط دو کشور همسایه، مسلمان و فارسی زبان طراحی کند.