مردم و تولیدکننده‎ها برای بانک‌ها کار می‌کنند

سید شریف حسینی

کد خبر: ۳۶۳۱۹۴

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۳۹۲ - ۱۳:۰۷

اقتصاد و شاخص های نابسامان آن هنوز مهمترین دغدغه مسئولان از جمله نمایندگان است. تامین معیشت نیازمندان، افزایش هزینه‌های زندگی، تورم، بیکاری و فساد اقتصادی از جمله عناوینی هستند، که شاید در برنامه‌های تبلیغاتی نامزدهای دور یازدهم ریاست جمهوری نخ نما بود. متاسفانه وضعیت نامناسب امروز اقتصاد ایران سبب شده تا حساسیت‌های بسیاری نسبت به اتخاذ رویه‌های دولت در مواجه با مشکلات اقتصادی از سوی دولت بروز داده شود. سید شریف حسینی از اعضای هئیت رئیسه مجلس نهم و کمیسیون صنایع و معادن و نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی نیز این نگرانی‌ها را منطقی می داند و از لزوم حرکت سنجیده‌تر در اقتصاد سخن می گوید. که در ادامه شما را به مطالعه این گفت‌و گو دعوت می کنیم.

تابناک: لزوم برخورداری تصمیمات دولت در حوزه اقتصاد از مبای تئوریک، از جمله مواردی است که از سوی کارشناسان اقتصادی مطرح شده است. آیا دولت می تواند تنها با صدور بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها، اقتصاد کشور را از رکود فعلی خارج کند؟

حسینی: پیچیدگی های حوزه اقتصاد بیشتر از حوزه سیاست است. چون بحث های اقتصادی کشور متاثر از شاخص های مختلف و متنوعی است. در مورد بحث های اقتصادی باید با احتیاط صحبت کرد. کشور در شرایط یک اقتصاد متورم قرار دارد و با در رکود تورمی مواجه هستیم. برای خروج از این شرایط اگر بخواهیم دستوری عمل کنیم، بخش خصوصی را چه می خواهیم کنیم؟ بخش خصوصی که دستوری عمل نمی کند. با شبه دولتی ها و صندوق ها می خواهیم برخورد کنیم اما تصمیم گیران آنها دولت نیست. موتور محرکه قسمت اعظمی که درباره آن صحبت می کنیم صنعت است. این موتور محرکه دست دولت است یا بخش خصوصی؟ آیا می توانیم دستوری این کار را انجام دهیم؟ اگر می توانستیم دستوراتی که دولت قبل برای کاهش قیمت خودرو می داد اجرایی می شد. پس دستوری نمی توانیم انجام دهیم. دیدید که رئیس جمهور قبل شخصا در وزارت صنعت نشست و گفت قیمت باید پایین بیاید ولی پایین نیامد. در نتیجه باید با بحث اقتصادی با درایت و با علم برخورد کنیم.

تابناک: اولویت اصلی دولت را در ساماندهی اقتصادی چه می‌دانید؟

حسینی: در مباحث اقتصادی اولین کار شناخت وضعیت موجود و روش و رویه ای است که با آن به وضعیت موجود رسیده ایم و بررسی برنامه هایی که در دستور کار داریم که می خواهیم با آن از این وضعیت خارج شویم؛ با کمک دولت، بخش خصوصی و تعاونی ها. اینها همه در کنار هم باید سازمانی را ایجاد کنند که این سازمان، سلامت و ثبات اقتصاد را به دنبال داشته باشد. متاسفانه در شرایط کنونی شاهد از هم گسیختگی بین دولتی ها، خصوصی ها و تعاونی ها هستیم. ابتدا باید ائتلافی بین اینها ایجاد کنیم و اگر این تعامل ایجاد شد می توانیم آن وقت از راه علمی به نتیجه برسیم. اینکه شرایط سیاسی کشور حل شود، شرایط اقتصادی خودبخود حل نخواهد شد.

تابناک: برخی از نزدیکان دولت مدعی هستند که با موفقیت در مذاکرات هسته‌ای و در نهایت کاهش تحریم‌ها و افزایش تعاملات سیاسی با قدرت‌های جهانی مشکلات اقتصادی کشور نیز تا حدود زیادی حل خواهد شد.

حسینی: خیر به نظر من این نگاه خاص به سیاست خارجی و توقع نابجا از معادلات سیاسی در ابعاد اقتصادی دولت را به بیراهه می‌کشاند و باید دولت و تصمیم‌سازان آن به شدت از نگاه‌های احساسی به موفقیت های دولت پرهیز کنند. به طور مثال نگاهی به مذاکرات هسته ای کنید. چه تکانی به اقتصاد داد و چقدر توانست قیمت دلار را پایین بیاورد؟ پس افرادی که در بازار هستند متوجه هستند که این شرایط، شرایطی نیست که دلار یکباره کاهش یابد و الا اگر این شک قوی بود، مردم دلارهایی که در دست داشتند را سریعا به بازار می آوردند و این باعث کاهش قیمت دلار می شد. حتی این اتفاق هم نیافتاد.

در مباحث اقتصادی باید دقت کرد قبل از اینکه چیزی اعلام کنیم و موضوعی را مطرح کنیم در جلسات کارشناسی بصورت محرمانه مطرح شود. از امتیازات مذاکرات ژنو، محرمانه کردن آن بود. اگر این توافقات را از قبل می دانستند اصلا این توافق انجام نمی شد. باید از طرح محرمانه ماندن جلسات در مباحث اقتصادی نیز استفاده کرد. البته این به ان معنا نیست که مردم از آمار و اطلاعات اقتصادی خبر نداشته باشند بلکه به آن معنا است که جلساتی که در آن به بررسی مشکلات و کمبودها می‌پردازیم، از کشاندن به سطح جامعه، خودداری کنند. به طور مثال چه ضرورتی، دارد که بحث بر سر قیمت خودرو و به خصوص دعواهای طرفین ذی‌صلاح به سطح جامعه کشانده شود. یا چه لزومی دارد اختلاف بین رئیس بانک مرکزی و برخی مقامات دولتی درباره نرخ دلار آشکار شود؟

تابناک: یکی از دغدغه‌های اصلی کشور به نفس افتادن واحدهای تولیدی است. آخرین آماری که از وضعیت تولیدکننده‌ها وجود دارد بحران را در سطح این واحدها را نشان می دهد. مشکلات اصلی تولیدکنندگان چیست؟

حسینی: تولید موتور محرکه اقتصاد کشور است اما ظرفیت هایی در کشور وجود دارد که از آن حتی در حد و اندازه اسمی آن استفاده نمی کنیم. در حال حاضر صنعت ما با 40 درصد ظرفیت خود حرکت می کند. چه اتفاقی افتاده است که مابقی ظرفیت تولید به کار گرفته نمی شود؟ تولید کنندگان یا سرمایه در گردش ندارندکه بتوانند مواد اولیه بخرند یا قوانین باعث شده است ظرفیت ها را پایین بیاورند یا مواد اولیه وارداتی به دلیل نوسانات دلار دچار افزایش قیمت شده است. این مشکلات باعث می شود ظرفیت تولید پایین بیاید. اولین کار این است که ستاد تسهیلی در وزارتخانه هایی که با بخش تولید سر و کار دارند تشکیل شود و مشکلات تولید کنندگان را حل کنند نه اینکه فقط مسکن تجویز کنند. اگر بتوانیم ظرفیت تولیدمان را افزایش دهیم با دادن سرمایه در گردش و با افزایش مواد اولیه و برداشتن موانع پیش روی انها و از همه مهمتر موضوع بانک ها می توان به آینده صنعت امیدوار بود. وزارت اقتصاد هم باید وارد موضوع تولید شود. بانک ها تنها نباید نگاه به خود داشته باشند.

تابناک: یکی از ایرادات اصلی به بانکها و سیستم بانکی وارد می‌شود. برخی مدعی هستند که در حال حاضر اگر تولیدکننده سرمایه خود را در بانک‌ها سرمایه‌گذاری کند هم سود بیشتری را خواهد برد و هم فشار روحی و روانی کمتری را.

حسینی: در شرایط ایجاد شده تولید کنندگان برای بانک ها کار می کنند. آن هم با بهره رسمی 25 درصد. در نتیجه سرمایه گذاران انگیزه ای برای کار کردن ندارند. ضمن اینکه اگر کار هم نکنند بیکار می شوند و بانک اموالشان را مصادره می کند.

باید مشکلات تولید را برطرف کرد و اگر تولید حرکت کند و اگر به ظرفیت اسمی برسد خودکفا خواهیم شد و شعارگونه بودن حمایت از تولید ملی از بین می رود و اشتغال ایجاد خواهد شد و ارزش افزوده در داخل کشور ایجاد خواهد شد و از خام فروشی جلوگیری خواهد شد.

تابناک: بانکها در ماه‎های آخر دولت دهم به بهانه تغییر دولت و در ماه‌های ابتدایی دولت یازدهم به بهانه‌های مختلفی از جمله اینکه بانک مرکزی منابع مالی لازم را در اختیار ما نمی‌گذارد و یا اینکه دولت دستور داده است، که برای کنترل نقدینگی جلوی وام‎ها گرفته شود، از ارائه تسهیلات به تولیدکنندگان خودداری نموده است. بیم این می رود که سیاست انقباضی دولت گردن تولیدکننده‌ها را بگیرد. آیا عدم تامین نقدینگی تولیدکننده‌ها، سبب افزایش رکود در کشور نخواهد شد؟

حسینی: دولت قبل یکی از شاخصه‌هایش عدم همخوانی سیاست‌های مالی و پولی بود. دولت یازدهم نیز باید دقت کند که سیاست‌های مالی و پولی به گونه‌ای تنظیم شوند، که اثرات منفی اقتصادی یکدیگر را در جامعه تقویت نکنند. سیاست های انقباضی با پرداخت یارانه به هیچ عنوان همخوانی ندارد. وقتی دولت پول را از بانک ها بیرون می آورد و به جامعه تزریق می کند این کار سیاست انقباضی نیست. به هر اندازه سیاست انقباضی اعمال شود اما با پرداخت یارانه همه از بین می رود. معنای سیاست انقباضی این نیست که دوگانگی در کار داشته باشیم. متاسفانه یارانه ها از هدف اصلی خود دور شده است. ما الان به نوعی دچار عوام زدگی در بخش یارانه ها شده ایم و فقط به رضایت مندی قشر خاص جامعه فکر می شود.

اینکه به همه اقشار یارانه داده شود معنا و مفهمومی ندارد. از سوی دیگر می خواهیم نقدینگی موجود در جامعه را جمع کنیم تا شرایط اقتصادی را اصلاح کنیم؟ پرداخت یارانه ها اولین قدم در طرح تحول اقتصادی بود مابقی آن چه شد؟ در زمان آقای مظاهری اختلاف وی با احمدی نژاد و سه قفله کردن بانک مرکزی و ندادن وام از سوی وی این بود که می گفت بنگاه های زودبازده 46 درصد انحراف دارد و به جای تولید پول ها به واسطه گری می رود در نتیجه تورم را بالا می برد. آقایان قبول نمی کردند. الان زودبازده ها نتیجه ای نداشت و کسی که باید تولید کننده می بود بساز و بفروش و دلال شده است. اینها واقعیت هایی است که باید بپذیریم. وقتی بحثمان اقتصادی است باید سیاست کمرنگ شود. در این شرایط اولین کار این است که دولت پرداخت یارانه ها را هدفمند کند.

مجلس نحوه اجرای این قانون را به عهده دولت گذاشته است. ما چیزی به عنوان 10 دهک نداریم. 9 دهک داریم. ما نگفتیم که به آخرین دهک هم پرداخت کنیم. دولت باید طی 5 سال هر سال 20 درصد از کار را انجام می داد. الان که به اینجا رسیده ایم دولت باید یارانه ها را هدفمند کند و سیاست های انقباضی پولی را بعد از پرداخت تسهیلات به تولید کنندگان انجام دهد. مشکل تولید با سه قفله کردن بانکها حل نمی شود. ابتدا باید تولید را اصلاح کنیم و سپس سیاست های انقباضی اعمال شود. اولویت اول اصلاح هدفمندی یارانه ها، اولویت دوم افزایش ظرفیت تولید و اولویت سوم اعمال سیاست های انقباضی است.

کلیت هدفمند کردن یارانه ها کار خوبی است اما دلیل مخالفت بنده با اجرای این قانون این بود که می گفتم ظرفیت های اجرای این قانون در کشور وجود نداشته و ندارد چرا که بستر را برای این کار آماده نکرده ایم. الان به حرف هایی که قبلا زده ام رسیده اند.