چگونه ورزش در خدمت اتحاد مردم آفریقای‌جنوبی قرار گرفت؟

ماندلا می‌گوید: «ورزش قدرت تغییر جهان را دارد. ورزش قدرت الهام‌بخشیدن و ایجاد اتحاد بین مردم را دارد. کمتر چیزی چنین قدرتی دارد.»

کد خبر: ۳۶۲۹۶۶

تاریخ: ۱۶ آذر ۱۳۹۲ - ۱۵:۳۸

ماندلا می‌گوید: «ورزش قدرت تغییر جهان را دارد. ورزش قدرت الهام‌بخشیدن و ایجاد اتحاد بین مردم را دارد. کمتر چیزی چنین قدرتی دارد.» در سال 1995 فینال جام‌جهانی راگبی برای اغلب مردم جهان چیزی در حد یک مسابقه هیجان‌انگیز راگبی بود ولی برای ملت سرزمین «رنگین‌کمان»، نقطه‌عطفی در تاریخ و زندگی‌شان محسوب می‌شد؛ تجربه‌ای مشترک برای التیام زخم‌های گذشته و زنده کردن امید به آینده برای مردم سرزمینی که هنوز از زیر چکمه استعمار کمر راست نکرده بودند. معمار این حادثه تاریخی، «نلسون ماندلا» رییس‌جمهور این ملت و سازندگان آن اعضای تیم راگبی آفریقای‌جنوبی، «اسپرینگ باکس» به رهبری کاپیتان فرانسوا پینار بودند.

به گزارش تابناک،  در همان زمان نلسون ماندلا اتباع غیرسفیدپوست آفریقای‌جنوبی را به حمایت از تیم اتحادیه ملی راگبی آفریقای‌جنوبی که پیش از آن مورد نفرت همگان بود دعوت کرد. پس از آنکه تیم اسپرینگبوک با پیروزی بر نیوزیلند به قهرمانی رسید، ماندلا با پوشیدن لباس اسپرینگبوک جام قهرمانی را به کاپیتان سفیدپوست این تیم،«فرانکو پینار» اهدا کرد. در آن زمان این اقدام ماندلا گامی مهم در راستای برقراری آشتی میان سیاهان و سفیدپوستان آفریقای‌جنوبی محسوب شد. خب، البته همه تیم علاقه‌ای به ماندلا نداشتند.

به‌خصوص که بیشترشان سفیدپوست بودند و طبق معمول او را تروریستی می‌دانستند که به‌ناحق از زندان آزاد شده و حالا به قدرت رسیده است. اما برای ماندلا چیزی جز تیمش اهمیت نداشت و تیم او، قاعدتا، همه ملت آفریقای‌جنوبی بود. شاید ماندلا یکی از معدود سیاستمدارانی بوده که علاقه خود را به ورزش نشان می‌داد و جالب‌تر اینکه ورزش را شبیه سیاست می‌دانست. معروف است که ماندلا می‌گفته: «راگبی شبیه سیاست است؛ همان‌قدر جذاب و به‌همان اندازه دشوار.»

نکته این است که نزدیک‌ترین آدم‌ها به «ماندلا» هم بعد از شنیدن چنین اظهارنظری، احتمالا آن را می‌گذارند به پای شوخ‌طبعی رییس‌جمهور محبوبی که می‌خواهد با همه مردم کشور دوست باشد. همین است که مدتی بعد، وقتی «برندا»، مدیر برنامه‌ها و رییس‌دفترش، می‌بیند که رییس‌جمهور با خیالی آسوده به تماشای مسابقه راگبی نشسته است، اخم می‌کند و با لحنی کنایه‌آمیز می‌پرسد که واقعا به‌نظر رییس‌جمهور «ماندلا» راگبی شبیه سیاست است؟

جوا‌ب‌دادن به این سوال برای «ماندلا» سخت نیست، اما ترجیح می‌دهد به شاهدی که همان لحظه از غیب می‌رسد اشاره کند؛ به گروه محافظانش که در حیاط خانه‌اش سرگرم راگبی هستند. شاید به دلیل همین علاقه بی‌حد آقای رییس‌جمهور بود که بعد‌ها فیلمی ساخته شد به نام«شکست‌ناپذیر»، براساس رمان«بازی با دشمن» اثر نلسون ماندلاو کتاب«بازی که یک ملت را ساخت» از جان کارلین که به زندگی نلسون ماندلا می‌پردازد.

عنوان این فیلم برگرفته از شعر«شکست‌ناپذیر» ویلیام ارنست هنلی است که ماندلا آن را روی تکه‌ای کاغذ و در سال‌های زندان به‌همراه داشت. اما اوج علاقه ماندلا به ورزش زمانی آشکار شد که غیبت او در افتتاحیه و اختتامیه جام‌جهانی آفریقای‌جنوبی حسابی خبرساز شد. در آن مراسم اگرچه نام‌های بزرگی چون مارادونا، دل‌بوسکه، رونالدو، مسی و ده‌ها نام دیگر شنیده می‌شد اما بدون تردید نامی دیگر و بزرگ‌تر بر آن سایه انداخته بود: «نلسون ماندلا» غیبت پیرمردی 92ساله که نه سابقه‌ای در فوتبال دارد و نه منصب حکومتی و سیاسی در افتتاحیه و اختتامیه این رویداد بزرگ خبرساز می‌شود. چرا؟ در کشور آفریقای‌جنوبی پرطرفدارترین بازی، سرگرمی، تفریح و هر چه که می‌خواهید نامش را بگذارید، فوتبال است. فوتبال عشق اهالی آفریقاست، ملت آفریقا به فوتبال عشق می‌ورزند و ماندلا به‌خوبی متوجه این موضوع بود. زمانی که در زمان آپارتاید، قبایل مختلف این کشور به بهانه فوتبال به جنگ و جدل می‌پرداختند و در ورزشگاه‌ها به جان هم می‌افتادند، تا عقده‌های سیاسی خود را به این نحو بر سر هم خالی کنند.

ماندلا به‌خوبی به نقش فوتبال و ارتباط آن با سیاست واقف بود. ماندلا پس از استقلال سیاسی آفریقای‌جنوبی و شکست آپارتاید، با سخنرانی‌های بی‌شمار خود از قبیله‌های مختلف این کشور خواست تا با یکدیگر به اتحاد برسند. او طی این مدت تمامی بازی‌های حساس باشگاهی آفریقا را از نزدیک تماشا می‌کرد تا به احترام او دو تیم یک بازی جوانمردانه برگزار کنند و طرفداران دو تیم به بهانه حضور ماندلا و احترام به او در ورزشگاه‌ها اغتشاش نکنند.

این درایت ماندلا باعث شد تا اتحاد خوبی در این کشور برقرار شود که بانی اصلی آن تنها فوتبال بود و فوتبال یک‌بار دیگر قدرت خود و نقش مهمی که می‌تواند در سیاست داشته باشد را به رخ کشید. قطعا حضور ماندلا باعث شد تا فدراسیون جهانی فوتبال FIFA میزبانی جام‌جهانی ۲۰۱۰ را برای اولین‌بار به آفریقای‌جنوبی بسپارد. در سرزمینی که همواره داغ تبعیض، کشتارهای خونین و فقر را به دوش می‌کشد حضور قهرمانی اینچنین ستبر برای یک فوتبالیست لیگ برتر انگلیس هم مایه دلگرمی است.«ماندلا؟ او قهرمان من است. من؟ تا زمانی که او هست اسم هیچ‌کس اسطوره نیست.» اینها را «لوکاس رادبه» می‌گوید. بازیکن اسبق تیم ملی آفریقای‌جنوبی و کاپیتان سابق باشگاه لیدزیونایتد انگلیس. ماندلا به رادبه کمک کرد تا بیماری قلبی‌اش را درمان کند و گذشته تراژیکش با همسر زیبایش«فزی» را به فراموشی بسپارد.

به این ترتیب بود که فرزند یک خانواده فقیر با پنج خواهر و شش برادر افتخار این را پیدا کرد که بشود کاپیتان یکی از تیم‌های مهم سرزمین استعمارگر پیر. فوتبال تمام زندگی مردم سرزمین مادری ماندلاست. از یاد نبریم که فوتبال وسیله‌ای‌ست تا این مردم فقیر زندگی مشقت‌بار خود را اندکی بهبود ببخشند و در این لحظات سخت از دست دادن اسطوره سرزمین رنگین‌کمان این یادآوری کاری ارزشمند است.

پیام تسلیت بلاتر به‌مناسبت درگذشت ماندلا

سپ بلاتر، رییس فیفا طی بیانیه‌ای درگذشت نلسون ماندلا را تسلیت گفت. رییس فیفا در بیانیه‌ای اعلام کرد: «با نهایت حزن و اندوه درگذشت این انسان شریف و دوست عزیزم، نلسون ماندلا را تسلیت می‌گویم. من و نلسون اعتقاد شدیدی به قدرت فوتبال در برقراری اتحاد و صلح و دوستی میان مردم داشتیم. ما معتقد بودیم فوتبال همچون یک مدرسه، اصول اولیه زندگی اجتماعی و ارزش‌های دیگر را آموزش می‌دهد. مردم در جولای 2010 با دیدن نلسون در ورزشگاه ساکرسیتی در شهر ژوهانسبورگ فریاد شادی سرمی‌دادند و ابراز خوشحالی می‌کردند. نلسون یک شخصیت مردمی بود، همه او را دوست داشتند و این صحنه یکی از تکان‌دهنده‌ترین صحنه‌هایی بود که تا آن روز دیده بودم. برگزاری جام‌جهانی در آفریقای‌جنوبی برای او همچون رویایی بود که به حقیقت پیوست. نلسون ماندلا برای همیشه در قلب ما خواهد ماند. خاطرات مقاومت و مبارزه این انسان شریف مقابل نژادپرستی و شخصیت دوست‌داشتنی او همواره در ذهن ما باقی خواهد ماند. به نشانه اندوه از دست‌دادن این انسان شریف، پرچم 209 عضو اتحادیه فیفا تا نیمه برافراشته و قبل از دور جدید بازی‌های ملی یک‌دقیقه سکوت برقرار خواهد شد.»