پاسخ هفته قبل اوباما به اظهارات امروز زنگنه!

در حالی بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت کشور، امروز در وین پایتخت اتریش برای شرکت در نشست سران اوپک حضور یافته و در جمع خبر‌نگاران با لحنی جدی از اعضای اوپک خواسته ‌آماده بازگشت ایران باشند و برای بشکه‌های نفت این کشور جا باز کنند، که هفته گذشته، باراک اوباما در پیامی پاسخ اظهارات زنگنه را داده است!

کد خبر: ۳۶۲۲۰۰

تاریخ: ۱۳ آذر ۱۳۹۲ - ۱۲:۳۸

به گزارش «تابناک»، پس از مذاکرات ژنو، یکی از مهم‌ترین مسائلی که بیش از همه توجه تحلیلگران داخلی و خارجی را درباره وضعیت تحریم‌ها به خود معطوف کرد، وضعیت فروش نفت ایران در مدت توافق شش ماهه اولیه و احتمالا پس از رسیدن به یک توافق نهایی است.

بنا بر این گزارش، بسیاری بر این باور هستند که باز شدن روزنه‌ای در دل تحریم‌ها به این معناست که ایران به تدریج خواهد توانست جایگاه اصلی خود را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان و صادر‌کنندگان نفت جهانی به دست آورد و رتبه قبلی خود را در اوپک باز یابد.

برخی دیگر اشاره به راه دشوار ایران در گذر از تحریم‌های نفتی می‌کنند و بر این باورند که هنوز برای صحبت از بازگشت ایران به میدان رقابت نفتی زود است.

اما در این میان، گویا بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت کشور، امروز به پشتوانه مذاکرات موفق در ژنو با توپی پر و دستی بالا در نشست سران اوپک در وین حاضر شده است.

وی در نخستین مصاحبه خود با خبرنگاران در وین گفت: من در اینجا می‌گویم که پس از نشست ژنو، صنعت نفت ایران در حال آماده شدن برای بازگشت کامل به بازار نفت است. طبیعی است که دوستان ما در اوپک هم این موضوع را لحاظ کنند، زیرا از یک سو، مشکلات یکی از اعضای مؤسس اوپک در حال حل شدن است و از سوی دیگر، ثبات بازار و پایداری درآمدهای قابل پیش‌بینی برای اعضای اوپک، اقتضا می‌کند آن‌ها که در این مدت تولید نفتشان را بیشتر کرده‌اند، بازگشت ایران را مد نظر گیرند.

وی تأکید کرد‌: دیگر اعضای اوپک می‌دانند که باید در‌ها را برای حضور ایران باز کنند. اعضایی که در سال گذشته بیشتر تولید کرده‌اند، باید بدانند ‌هم‌اکنون وقت آن است که برای بشکه‌های ایران جا باز کنند.

کاملا مشخص است که روی سخنان بیژن نامدار زنگنه با کدام یک از اعضا اوپک است؛ عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت. یعنی کشورهایی که بیشترین استفاده را از جای خالی نفت ایران طی بیش از یک سال گذشته کرده‌اند و بعضا از قبل افزایش صادرات نفت به ارقام چشمگیری در رشد اقتصادی نیز دست یافتند.

اما این گفته‌های زنگنه که بیش از همه نه حالت یک درخواست، بلکه شکل و شمایل یک دستور ‌یا در خوش‌بینانه‌ترین حالت ‌لحنی حق به جانب را دارد، تا چه اندازه با واقعیات امروز بازار نفت همخوانی دارد و آیا ذکر این نکته که ایران حق دارد جایگاه سابق خود را در بازار نفت پس بگیرد، به معنی عملی شدن آن است؟

آنچه در آغاز باید گفت، شاید این نکته باشد که گویا زنگنه چندان جانب احتیاط را در لحن دستوری خود رعایت نکرده است. کشورهایی مانند عربستان سعودی که در این مدت با افزایش تولید به بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز بازار را قبضه کردند، یا کشوری مانند عراق که پس از خلاصی از جنگ با افزایش سرمایه‌گذاری نفتی و رسانیدن تولید به بیش از ۳ میلیون بشکه در روز تازه مزه درآمد رانتی را پس از نزدیک به دو دهه می‌چشد، مهره‌هایی نیستند که به این سادگی از بازی خطرناکی که شروع کرده‌اند، ‌کنار روند.

این در حالی است که ایران تنها با کشورهای عضو اوپک نیز طرف نیست و حتی اگر بتواند اعضای اوپک را ‌مجبور به پذیرش خواست خود کند، باید پرسید با سایر تولید کنندگان غیر اوپک چه خواهد کرد؟

ایالات متحده در بیش از دو سال گذشته به شدت تولید نفت خود را به ویژه از نفت شیل افزایش داده ‌و بخش مهمی از کمبود نفت در بازار را جبران کرده است. از سوی دیگر روسیه به تازگی با افزایش بی‌سابقه تولید نفت خود تا رقم ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه دوباره به غول نفتی جهان تبدیل شد و در همین حال، صادرات نفت این کشور به چین (مشتری سنتی ایران) به شدت افزایش یافت.

این‌ها همه در حالی است که بر خلاف تصور بسیاری از مقامات داخلی در دولت قبلی یعنی دولت دهم، اکنون میزان عرضه بر تقاضای جهانی نفت به شدت برتری دارد تا ‌جایی که تولید اوپک به رغم تعیین سقف ۳۰ میلیونی اکنون در ۲۹ میلیون بشکه قرار گرفته است.

شاید این همه منجر به آن شده که در هفته گذشته باراک اوباما در ابلاغیه‌ای که دقیقا به منظور دستور برای پیگیری موضوع تأمین نفت جهانی از کشورهایی به جز ایران، صادر کرد، تأکید ورزید که دیگر نگرانی از نبود نفت ایران برای تأمین کسری تولید جهانی نفت نیست.

باراک اوباما در متن ابلاغیه خود گفت‌: «هرچند هنوز میزان عرضه بین‌المللی نفت شاهد کاهش نسبت به تقاضاست، با افزایش تولید کشورهای دیگر همچون عربستان سعودی و ایالات متحده تا اندازه بسیاری جبران شده است. در حالی که افزایش تولید عربستان منجر به کاهش ظرفیت تولید ذخیره شده، سطح باثبات ذخایر و همچنین ثبات قیمت در بهای جهانی نفت در قیاس با مشابه سال پیش، حاکی از یک بازار جهانی کاملا تأمین شده است.

در نتیجه اکنون میزان چشمگیری از عرضه نفت از سوی کشورهایی به جز ایران در بازار وجود دراد که به مشتریان نفتی ایران این امکان را می‌دهد که با توجه به تخمین از نیاز خود، افزایش تولید سایر کشورها، سطح مطلوب ذخایر نفت و تولیدات نفتی و ظرفیت موجود برای تولید ذخیره، اقدام به کاهش قابل توجه خرید نفت از ایران کنند. با توجه به این امر ضروری است که بیشتر مشتریان نفتی ایران به کاهش واردات نفت از ایران ادامه داده و یا به شکل کلی خرید نفت از ایران را متوقف کنند.»

متن کامل ابلاغیه باراک اوباما منتشر شده در وب سایت کاخ سفید

در این شرایط، وزیر نفت کشور، از اعضای اوپک در‌خواست می‌کند ‌جا را برای ورود نفت ایران به بازار باز کنند!
حال سوی دیگر قضیه این است که حتی اگر ایران موفق شود ‌تولید خود را به بیش از روزی ۴ میلیون بشکه رسانده و ظرفیت صادرات را نیز به ۳ میلیون بشکه ارتقا دهد، این امر چه پیامدهایی به دنبال خواهد داشت؟

بی‌گمان راضی کردن کشورهایی مانند عراق و عربستان سعودی برای کاهش تولید، آن هم در جایی که حتی میزان تولید فعلی به سقف تعیین شده اوپک هم نمی‌رسد، کاری دشوار و تقریبا ناممکن است (سوابق، این مورد را تأیید می‌کند). در نتیجه دو اتفاق در این میان به احتمال رخ می‌دهد: یکی افزایش اضافه تولید در بازار جهانی‌ و دیگر آنکه احتمالا اوپک برای راضی نگه داشتن همه اعضا، مجبور به بالا بردن سقف تولید خود خواهد شد‌ و این هر دو معنایی جز کاهش بهای نفت ندارد.

همچنین سمت دیگر این معادله کشورهای غیر اوپک همچون روسیه هستند که اکنون بازار خوبی ‌برای فروش نفت در غیاب ایران به دست آورده‌اند و ‌باید گفت که به این راحتی مشتریان سابق ایران را پس نمی‌دهند.

در نتیجه راهی که پیش پای ایران می‌ماند، به احتمال زیاد استراتژی فروش نفت به قیمت تخفیفی برای مدت زمانی تقریبا طولانی است تا بار دیگر بتواند بازار نفت خود را پیدا کند؛ این یعنی مشکلات بودجه‌ای برای دولت که آثار آن مشخص و بدون نیاز به شرح و بسط است.

با توجه به این مسائل، باید گفت، گویا بیژن نامدار زنگنه که امروز با صلابت مژده بازگشت ایران به رقابت نفتی را داده، این نکات را به هیچ وجه مد نظر خود نیاورده‌ است؛ هرچند این گفته‌ها‌ همگی بر پایه احتمالات هستند، بی‌گمان پایی در واقعیات امروز بازار جهانی نفت دارند و مراجعه به تحلیل‌های نهادهای جهانی در حوزه انرژی نیز تا حد زیادی درستی آن‌ها را تأیید می‌کند.

این همه به این معناست که گویا ایران برای بازگشت قدرتمندانه خود به اوپک راه درازی ‌در پیش دارد و در این راه، ‌موانع خطرناکی همچون احتمال رنجش خاطر دوستان نزدیکی همچون عراق و روسیه را نیز در پیش ‌دارد؛ افزون بر آنکه ایالات متحده آمریکا همچنان مصر است که کاهش تولید و صادرات نفت ایران ادامه داشته باشد.‌

و اما سوال اصلی اینکه آیا تحریم نفتی، آخرین تحریمی نخواهد بود که شاید روزی سایه آن از روی اقتصاد ایران برداشته شود؟