تبدیل جزایر خلیج‌فارس به منطقه آزاد:

خوش‌چهره: از اظهارات آقای ترکان تعجب می‌کنم

در حالی که به باور کار‌شناسان و متخصصان، منطق و هدف مناطق آزاد در کشور به هیچ وجه درک نشده است و کارکرد مناطق آزاد از اهداف و فلسفه اصلی آن‌ها فاصله دارد و عملا تبدیل به مبادی برای ایجاد رانت اقتصادی و قاچاق کالا به کشور شده‌اند، اکبر ترکان ‌از تبدیل تمامی جزایر خلیج فارس به منطقه آزاد گفته است.

کد خبر: ۳۶۲۰۶۰

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۲ - ۱۷:۰۷

در حالی که به باور کار‌شناسان و متخصصان، منطق و هدف مناطق آزاد در کشور به هیچ وجه درک نشده است و کارکرد مناطق آزاد از اهداف و فلسفه اصلی آن‌ها فاصله دارد و عملا به مبادی برای ایجاد رانت اقتصادی و قاچاق کالا به کشور تبدیل شده‌اند، اکبر ترکان ‌از تبدیل تمامی جزایر خلیج‌فارس به منطقه آزاد سخن گفته است.

به گزارش «تابناک»، امروز اکبر ترکان‌ اعلام کرده ‌که در برنامه آتی دبیرخانه شورای هماهنگی مناطق آزاد، مقرر شده است تا همه جزایر منطقه خلیج‌فارس به مناطق آزاد تبدیل شوند.

وی ‌در ‌نشستی خبری گفته است: فلسفه تأسیس مناطق آزاد در دنیا و کشورهای صنعتی، حرکت پرشتاب توسعه است و بروکراسی آزاردهنده، مانع فعالیت توسعه می‌شود و عملکرد مناطق آزاد ایران که باید بنا بر ایده‌های اولیه حرکت کند، رضایت‌بخش نیست.

اما اکبر ترکان در حالی از اقدام برای تبدیل تمامی جزایر خلیج فارس به منطقه آزاد ‌سخن به میان می‌آورد که منتقدان و کار‌شناسان درباره ایده مناطق آزاد در کشور و اهداف، کارکرد‌ها و همچنین وضعیت و موقعیت آن‌ها انتقادات بسیاری‌ مطرح کرده‌اند.

محمد خوش‌چهره که از نخستین متخصصان و کار‌شناسان در بحث مناطق آزاد در کشور است و مدت‌ها همکاری نزدیکی با اتحادیه جهانی مناطق آزاد داشته‌، از نخستین منتقدان این مبحث در کشور است.

وی در گفت‌وگوی خود با «تابناک» پیرامون اظهارات اکبر ترکان در خصوص تبدیل تمامی جزایر خلیج‌فارس به منطقه آزاد‌ گفت: مناطق آزاد، یک تجربه قبل از دوره جهانی‌سازی بود که در دهه ۷۰ و برای کشورهایی مطرح شد که می‌خواستند به اقتصاد جهانی متصل شوند، ولی قوانین داخلی و جاری آن‌ها، مانعی بر سر این موضوع بود.

وی ادامه داد: در همین راستا، آنکتاد و یونیدو به این کشور‌ها توصیه کردند، مناطقی را با نام مناطق Export Zone یا Free Zone ایجاد کنند که هدف از آنها، سرعت دادن به جریان صادرات و بهبود کارکرد صادراتی این کشور‌ها بود، به گونه‌ای که این مناطق بتوانند سرمایه خارجی بیشتری‌ جذب کنند و با توجه به توان صنعتی خود، ‌مناطق آزاد بسازند. در واقع، ایجاد پتانسیل سطح بالایی از انتقال تکنولوژی، درآمد‌زایی ارزی و سرمایه‌گذاری حرف اصلی را در مناطق آزاد می‌زد.

وی افزود: اما آنچه ‌در ایران به آن توجهی نشد، این ‌بود که اساسا مناطق آزاد با شهرک‌های صنعتی تفاوت دارد و تمرکز مناطق آزاد بر خلاف شهرک‌های صنعتی، تمرکزی بیرونی است. نکته اصلی ‌اینجاست که در بحث مناطق آزاد در ایران، توجهی به ‌مکان‌یابی صحیح برای این مناطق نشد و بیشتر این بحث برای مناطقی مطرح شد که زیربناهای لازم را برای تبدیل شدن به یک منطقه آزاد ‌نداشتند؛ برای نمونه، قشم حتی از داشتن فرودگاه نیز محروم بوده، در حالی که بندر عباس می‌توانست به عنوان مکانی مناسب‌تر برای تبدیل شدن به منطقه آزاد، مورد توجه قرار گیرد.

خوش‌چهره تأکید کرد: در ایران از نظر کارکردی منطق این بحث یعنی مناطق آزاد درک نشده است و به جای آنکه این مناطق در راستای تسریع امر صادرات خدمت کنند، تبدیل به راه‌های ورود کالا به کشور شدند، تا جایی که بعد‌ها همه دولت‌ها‌ و حتی آقای خاتمی به این اشکال اشاره کردند‌ که مناطق آزاد «مانند خاری در گلو شده است» که نه می‌توان آن را‌‌ رها کرد و نه ‌از آن استفاده کرد.

خوش‌چهره با تأکید بر اینکه اظهارات آقای ترکان جای تعجب دارد، افزود: ما در ایران رکورد‌دار مناطق آزاد هستیم که اکنون بیشتر این مناطق به فرصت‌هایی برای دستیابی برخی به بخشودگی مالیاتی و ادعاهایی که در خصوص کارکرد صادراتی این مناطق می‌شد، تبدیل شده‌اند که بعد‌ها معلوم شد‌ دعاوی بی‌مورد و غیر قابل استنادی است.

خوش‌چهره ادامه داد: اکنون تنها دو منطقه آزاد در ایران هست که کارکرد صادراتی در بخش اقلام پتروشیمی و صادرات نفتی دارند که در این مورد هم بسیاری بر این باورند که این دو منطقه ‌‌مکان‌یابی مناسبی به عنوان منطقه آزاد ندارند. اکنون مناطق آزاد، به محل‌هایی برای واردات و حتی قاچاق کالا به کشور ‌تبدیل شده‌ و اقتصاد کشور را مختل کرده و منجر به سرگردانی سرمایه‌های بسیاری شده‌اند.

خوش‌چهره تأکید کرد: اکنون مناطق آزاد در کشور، یک فرصت رانتی افسانه‌ای برای برخی فراهم کرده‌اند. من از اظهارات آقای ترکان تعجب می‌کنم، ‌در حالی که کشورهای صنعتی که صادرات زیادی دارند این گونه بی‌محابا به سمت ایجاد مناطق آزاد نمی‌روند و کشورهای عربی نیز هر کدام تنها یک منطقه آزاد دارند، صحبت از تبدیل جزایر جنوبی به منطقه آزاد می‌کنند!
برای دریافت و دیدن آخرین اخبار تابناک، از هر نقطه ای در اینترنت Toolbar اختصاصی تابناک را از لینک زیر دریافت و بر روی مرورگر خود نصب کنید:

لینک دریافت Toolbar تابناک