بچه ها به دنبال والدین؛ زوج ها به دنبال فرزند

بعضی وقت ها زن و شوهر عاشق یکدیگرند، اما بچه دار نشدن همه آرزوهای شان را از بین می برد و آنها هم یادشان می رود با چه هدفی ازدواج کرده و زندگی شان را تشکیل داده اند. خیلی ها زندگی بدون بچه را بی معنی می دانند. برخی هم می خواهند فرزندی داشته باشند تا همیشه نام شان باقی بماند و گروهی هم هستند که پس از مدتی از زندگی دونفره شان خسته می شوند و فکر می کنند این زندگی تکراری شده یا بالاخره روزی می رسد که تکراری و خسته کننده خواهد شد.

کد خبر: ۳۶۱۸۴۸

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۲ - ۰۸:۳۸

جام جم نوشت: ستاره‌ها یکی‌یکی روشن می‌شود و شروع می‌کند به چرخیدن. یکی سبز است، ستاره کناری‌اش نارنجی، بعدی قرمز، زرد، بنفش، صورتی و ده‌ها رنگ زیبا و درخشان دیگر که یکی پس از دیگری روشن می‌شود و چشمک می‌زند.

ستاره ها دنبال هم می چرخند و به عروسک زیبایی که به آنها چشم دوخته است، چشمک می زنند. عروسک روی تخت سفید کوچکش دراز کشیده و مثل همه شب های قبل زل زده به ستاره هایی که با صدایی دلنشین و ملایم می خواهند او را شاد کنند، اما مثل همیشه بی تفاوت است و با چشمانی سرد و خیره فقط آنها را نگاه می کند. کنارش چند ​ عروسک پشمالوی ریز و درشت دیگر هم قرار دارد تا هر وقت خواست یکی را بردارد و با آن بازی کند، اما به آنها هم علاقه ای نشان نمی دهد. لباس های عروسک هر روز عوض می شود؛یک روز پیراهنی صورتی با آستین های پفی تنش می کنند و فردای آن روز لباس سرهمی سورمه ای، همه لباس هایش هم زیباست و دوست داشتنی. پرده و فرش اتاق هم با طرح های کارتونی و رنگارنگ شان در کنار عروسک ها و اسباب بازی های ریز و درشتی که در گوشه و کنار اتاق قرار گرفته، محیطی زیبا و جذاب فراهم کرده، اما وقتی او و همسرش وارد این اتاق می شوند، فقط غصه شان بیشتر می شود و دردها را بیش از پیش احساس می کنند.

آنها فقط به این امید زنده هستند که روزی به جای عروسک، بچه واقعی شان را در آن تخت کوچک بخوابانند، با او بازی کنند و... سال هاست این آرزو را زنده نگه داشته اند، اما کم کم امیدشان هم دارد از بین می رود. حالا دیگر هم زن و هم مرد از این وضع خسته شده اند و می دانند به این زودی ها طعم پدر و مادر شدن را نمی چشند. این روزها دنیای دونفره شان به جای شادی و آرامش، سرشار از تلخی و ناامیدی است و به نظر می رسد افسردگی کم کم دارد به عمق این زندگی نفوذ می کند.آنها فکر می کنند زندگی مشترک بدون حضور بچه بی معناست، اما نمی دانند این روزها روش های درمانی مختلفی وجود دارد که شاید بتواند به آنها هم کمک کند. روش های متفاوتی که به خیلی ها کمک کرده و مشکل شان را در این زمینه حل نموده است. علاوه بر این، اگر روزی هیچ یک از این روش ها نیز به نتیجه دلخواه نرسد، بازهم نباید ناامید شوند. در این مواقع، بهترین کار این است که محبت و عشق مادرانه و پدرانه را نثار کودکی کنند که از نعمت داشتن پدر و مادر محروم شده است.

دنیایی که فقط با بچه معنی پیدا می کند

«همه چیز داشت خوب پیش می رفت که ناگهان اوضاع به هم ریخت. دیگر نه عشقی در این زندگی وجود داشت و نه آرامشی.» این اوضاع به هم ریخته را خیلی ها پس از گذشت چند سال از زندگی مشترک شان تجربه کرده اند. همان وضعی که یک سال، دو سال یا حتی چند سال پس از ازدواج می تواند اتفاق بیفتد و گاهی حتی ممکن است به طلاق و جدایی هم برسد.

خوب یا بد، خیلی ها به اشتباه تصور می کنند زندگی مشترک بدون حضور بچه محکوم به شکست است. در حالی که اگر با دقتی بیشتر به اطرافمان نگاه کنیم، حتما زن و شوهرهایی را خواهیم دید که بچه ای ندارند، اما خوشبختی شان مثال زدنی است و در مقابل همسرانی هستند که با وجود داشتن چند فرزند، کارشان به طلاق و جدایی کشیده است. پس این قانونی کلی نیست و نمی توان گفت فرزندان عامل استحکام زندگی مشترک هستند. در حقیقت، نکته مهم هدفی است که زن و مرد از ازدواج و تشکیل زندگی مشترک دارند. اگر آنها در کنار یکدیگر زندگی کنند و تنها هدفشان بچه دار شدن باشد، مسلما با بروز چنین مشکلاتی نمی توانند به زندگی شان ادامه دهند، اما هنگامی که آنها با یکدیگر رابطه خوبی داشته باشند، در کنار هم از زندگی شان لذت ببرند و بچه دار شدن جزو اصول زندگی شان نباشد، بدون حضور بچه هم راضی خواهند بود.

گاهی زوج ها دچار باور غلط می شوند. اینها کسانی هستند که فکر می کنند زمانی که زندگی شان به بن بست می رسد و ادامه دادنش مشکل می شود، بچه دار شدن راه حل خوبی برای تغییر شرایط زندگی است. در حالی که به هیچ عنوان نمی توان انتظار داشت مشکلات و اختلاف ها پس از تولد کودک از بین برود و زندگی جدیدی شروع شود. روانشناسان و مشاوران خانواده هم این موضوع را تائید می کنند و می گویند هیچ وقت نباید به کودکان به عنوان ابزاری برای حفظ زندگی مشترک نگاه کرد.

استرس بچه نداشتن

چه انتظاری می توان داشت از زن و مردی که فکر می کنند زندگی شان بدون حضور بچه، پوچ و بی معناست؟ اگر آنها شب و روز به این موضوع فکر کنند و تمام فکرشان پیرامون موضوع بچه و بچه دار شدن باشد، طبیعی است تا زمانی که فرزندی نداشته باشند، زندگی سخت و پراسترسی را هم تجربه کنند. در واقع نمی توان این موضوع را نادیده گرفت که ناباروری بر ابعاد مختلف زندگی زن و مرد تاثیر می گذارد، البته این احساس نگرانی و اضطراب معمولا میان خانم ها بیشتر است، اما حتما می تواند مردها را هم تحت تاثیر قرار دهد و به همین دلیل بدرستی باید کنترل شود. در چنین مواقعی کمک گرفتن از متخصصان و مشاوران، شناختن روش های درمانی، صحبت کردن با کسانی که مشکل یکسانی دارند، دعا و سرگرم شدن با کارهای مورد علاقه از جمله شیوه هایی است که می تواند بسیار کمک کننده باشد.

بچه نداری، یک غم داری،​ بچه داری، هزارتا

بچه داشتن اتفاقی است شیرین و دوست داشتنی، اما مشکلات و دردسرهای خاص خودش را هم دارد که اگر بیشتر از خوبی هایش نباشد، کمتر هم نیست. خیلی وقت ها زن و شوهرها اینقدر به فکر بچه دار شدن هستند که اصلا یادشان می رود حضور فرزند در زندگی، چه مسئولیت های سنگینی را به عهده آنها می گذارد.

بنابراین خوب است هنگامی که زن و شوهری قادر نیستند بچه دار شوند، به جای پرسش های ناراحت کننده یا کنجکاوی های بی مورد، درباره دردسرها و مشکلات بچه داری با آنها صحبت کنید. با این کار شاید حس بهتری به آن زوج ببخشید و احساس نبود امنیت یا کمبودی را که در زندگی دارند تا حدی تعدیل کنید.

گاهی هیچ یک از این روش ها نمی تواند به زوج نابارور کمک کند یا این که زن و مرد خودشان نمی خواهند از چنین راه هایی برای بچه دار شدن استفاده کنند، اما در این مواقع هم دنیا به آخر نمی رسد و هنوز راه حلی وجود دارد؛ راهی که البته در بسیاری از موارد نادیده گرفته می شود و زن و شوهر چندان توجهی به آن نشان نمی دهند. پذیرش مسئولیت فرزندان بی سرپرست و نگهداری از آنها به عنوان فرزندخوانده، همان راهی است که شاید خیلی ها اصلا به آن فکر هم نکنند، اما می تواند مشکل بسیاری از این زوج ها را برطرف ​کند.

البته زمانی که زن و مرد می خواهند فرزندی را به عنوان فرزندخوانده شان قبول کرده و از او نگهداری کنند، حتما باید ابتدا در مورد این موضوع با یکدیگر صحبت کرده و به نتیجه ای مشترک برسند؛ زیرا در مواردی که مشکل ناباروری به یکی از همسران مربوط می شود، ممکن است طرف مقابل حس خوبی نسبت به فرزندخوانده نداشته باشد. برهمین اساس توصیه روان​شناسان و مشاوران خانواده بر این است که قبل از اقدام به این کار حتما موضوع را برای خودتان حل کنید و شرایط خانواده را از نظر موقعیت اقتصادی، فرهنگی، جسمی و روحی مورد توجه قرار دهید.

روش های مختلف برای درمان ناباروری

آن روزها گذشت؛ همان روزهایی که اگر زن و مردی بچه دار نمی شدند، خانواده ها فقط زن را مقصر می دانستند و هیچ راه حلی هم برای این مشکل پیدا نمی کردند مگر صبر و دعا. زمانی که مطمئن می شدند دعاهایشان برآورده نمی شود هم آستین ها را بالا می زدند تا زن دیگری برای آن مرد بگیرند و او را از این وضع نجات دهند.

حالا اما بیشتر مردم می دانند زن و مرد هر دو نفرشان می توانند دچار مشکل ناباروری باشند و البته روش های مختلفی هم برای درمان چنین مواردی وجود دارد.

دکتر ثریا عالمی، جراح و متخصص بیماری های زنان و زایمان در گفت وگو با چاردیواری یادآور می شود: حرف خاصی نیست... امروزه روش های متعددی وجود دارد که به شیوه های متفاوت می تواند به زوج های نابارور کمک کند و هریک از زوج هایی که دچار این مشکل هستند، براساس شرایط و موقعیت شان از آنها بهره خواهند برد.

اهدای تخمک

خیلی ها ممکن است مطالبی را در مورد اهدای تخمک شنیده باشند، اما بدرستی ندانند قضیه چیست و این روش در چه مواردی مورد استفاده قرار می گیرد. دکتر عالمی در این باره می گوید: اهدای تخمک در مورد کسانی انجام می شود که یا مشکلات ژنتیکی خاصی دارند و نمی توانند از تخمک خودشان استفاده کنند یا به کمک داروها نیز تخمک گذاری نمی کنند یا به دلیل یائسگی زودرس اصلا تخمک گذاری ندارند. برای این افراد از تخمک فردی اهداکننده برای تشکیل جنین (البته تحت قوانین خاصی) استفاده می شود. همچنین در مورد زوج هایی که دچار مشکل نداشتن اسپرم هستند نیز می توان از روش های دیگری استفاده کرد.

رحم اجاره ای

رحم اجاره ای هم یکی از همین موضوعات است که حرف های زیادی پیرامون آن مطرح می شود، اما خیلی ها اطلاعات صحیحی در موردش ندارند. دکتر عالمی ضمن بیان این که رحم اجاره ای برای کسانی قابل استفاده خواهد بود که به دلیل مشکلات ژنتیکی، رحم ندارند یا رحم شان دچار مشکل مادرزادی است و همین طور کسانی که به دلیل مشکلات رحمی دچار سقط های مکرر می شوند، ادامه می دهد: در این مواقع می توان تخمک و اسپرم را در محیط آزمایشگاهی قرار داد، اما جنین به فرد داوطلب و سالم منتقل می شود.

این متخصص زنان و زایمان با اشاره به مشکلات روحی، روانی ناشی از این روش ها یادآور می شود: تمام این روش ها می تواند زوج را دچار مشکلات روحی خاصی سازد. در حقیقت، پذیرش کودکی که با تخمک اهدایی یا اسپرم اهدایی یا در رحم اجاره ای رشد کرده است، مشکل عمده ای به حساب می آید و به همین دلیل زن و شوهر قبل از اقدام به این کارها و استفاده از چنین روش هایی حتما باید مشاوره روانپزشکی داشته باشند و پیش از هر اقدامی آمادگی لازم را کسب کنند.

روش IVF

IVF یا لقاح خارج رحمی (باروری در محیط آزمایشگاه) یکی از روش های درمان ناباروری است و به گفته دکتر عالمی معمولا در مواردی استفاده می شود که تنبلی تخمدان به داروها جواب نداده و IUI یعنی تزریق اسپرم به داخل رحم نیز به نتیجه نرسیده است. در صورتی که لوله های رحمی دچار مشکل بوده یا بسته باشد ​یا هنگامی که تعداد اسپرم کمتر از آن است که با روش های کم هزینه تر موفق شویم نیز به روش IVF روی می آوریم و از آن کمک می گیریم.

این متخصص زنان و زایمان درباره این روش می گوید: در این روش، ابتدا به کمک داروهای محرک تخمدان و با تحریک تخمدان ها، تخمک ها به تعداد زیادی (مثلا 10 عدد) ایجاد می شود. پس از آن با سونوگرافی، از طریق واژن و توسط سوزن مخصوص این تخمک ها برداشته خواهد شد و در همان روز اسپرم هم از همسر فرد تهیه شده و در محیط آزمایشگاهی آماده می شود. پس از آن، تخمک ها در معرض تعداد بسیار زیادی اسپرم قرار می گیرد و به این ترتیب تعدادی از تخمک ها بارور می شود. این تخمک های بارورشده باید برای مدت 48 تا 72 ساعت در محیط های آزمایشگاهی ویژه نگهداری شود تا به صورت تخم چند روزه درآید. البته در این مرحله و قبل از انتقال می توان جنین را از نظر بیماری های کروموزومی بررسی کرد. سپس برای تزریق به داخل رحم از طریق واژن و حداکثر در سومین روز تزریق می شود یا این که منجمد شده و در شرایط خاصی از آن نگهداری می کنند تا در صورت نبود موفقیت این مرحله IVF برای مراحل بعدی حفظ شود.وی می افزاید: میزان موفقیت این روش در هر بار حدود 35 درصد است و هرچه سن اهداکننده تخمک بیشتر باشد، احتمال موفقیت نیز کمتر می شود.علاوه بر این، به گفته این متخصص زنان و زایمان، در هر بار IVF دو یا چند جنین آماده به داخل رحم منتقل می شود تا احتمال موفقیت افزایش یابد، اما برای افراد جوان و کسانی که شرایط مناسبی دارند، می توان یک جنین را انتقال داد تا از عارضه دو یا چندقلویی که خطرات خودش را دارد، جلوگیری شود.

سایر روش های بارداری

روش دیگری که برای درمان ناباروری مورد استفاده قرار می گیرد، ZIFT یا انتقال نطفه بارورشده به داخل لوله رحم است که دکتر عالمی درباره آن چنین توضیح می دهد: در این روش، همه مراحل شبیه IVF است و بیماران مانند روش ivf آماده می شوند، اما در مرحله تزریق، جنین که معمولا در مراحل پایین تری از رشد است​ (24 تا 48 ساعت) به کمک سونوگرافی یا لاپاراسکوپی داخل لوله رحمی قرار می گیرد.

البته به گفته این پزشک متخصص، مشخص است​ برای استفاده از این روش، لوله رحمی باید سالم باشد.

وی با اشاره به این که در روش GIFT نیز تخمک داخل لوله رحم قرار می گیرد، می گوید این روش ها که البته امروزه هم کمتر مورد استفاده قرار می گیرد، برای مواردی خاص طراحی شده بود، اما امروزه بهترین روش که جایگزین مناسبی هم برای روش های قبلی به شمار می آید، روش ICSI است. روش فوق بویژه برای کسانی اهمیت خاصی دارد که تعداد اسپرم کمی دارند و حتی نمی توان از روش IVF برای آنها استفاده کرد یا با IVF هم تخمک بارور نشده است.

دکتر عالمی ضمن بیان این مطلب می گوید: در این روش از تزریق اسپرم به تخمک در محیط آزمایشگاهی خاص و زیر میکروسکوپ هایی بسیار قوی استفاده می شود.

وی می افزاید: جالب است بدانیم روش های آزمایشگاهی پیچیده و ظریفی در این زمینه وجود دارد که به کمک آن می توان تخم را در مرحله چندسلولی مشاهده کرد و سلول های ناسالم را برداشت. همچنین در این مرحله می توان یک سلول را که مشابه سلول های دیگر است، برداشت و از نظر مشکلات ژنتیکی و تعداد کروموزوم بررسی کرد و جنسیت را تشخیص داد تا براساس خواسته پدر و مادر جنین سالم با جنسیت مطلوب را انتقال دهند.

لذت مادر​شدن

«این روزها دیگر ناباروری و بچه دار نشدن مثل سال های پیش نیست و چندان مفهومی ندارد. حالا به کمک روش های متفاوت، زن و شوهرها می توانند لذت حضور فرزندشان را درک کنند.» اینها حرف های نوشین است که در سی و دو سالگی به کمک روش IVF باردار شده و حالا یک دختر ناز و زیبا دارد.

او می گوید وقتی متوجه مشکل شان شده و فهمیده امکان بچه دار شدن ندارند، فقط گریه کرده و چند روز به فکر پیدا کردن راه حلی برای این مشکل بوده است. به پزشکان مختلف مراجعه کرده، آزمایش های متعددی انجام داده و از هر کس چیزی در این مورد شنیده به آن عمل کرده تا به آرزویش برسد، اما کم کم مطمئن شده با این کارها مادر نخواهد شد.

البته این رفت وآمدها به مطب ها، بیمارستان ها و کلینیک های مختلف بیهوده هم نبوده و او و همسرش را با روش های مختلف درمان ناباروری آشنا کرده است. نوشین که با یادآوری آن روزها لبخند روی لبش می نشیند، می گوید: وقتی فهمیدم باردار نمی شوم، اول ترسیدم و به پزشکان مختلف مراجعه کردم. می خواستم یکی از آنها بگوید بقیه اشتباه کرده اند و شما می توانید بچه دار شوید،اما این اتفاق هرگز نیفتاد. مدت زیادی به دنبال پیدا کردن مرکز معتبر و مناسبی بودم تا با خیال راحت بتوانم از روش های درمانی شان استفاده کنم و خدا را شکر بموقع توانستم با راهنمایی های پزشک معالجم به یکی از این مراکز مراجعه کنم و آزمایش ها و اقدامات اولیه را انجام دهم.

پس از انجام بررسی های اولیه و پشت سر گذاشتن آزمایشات مختلف، پزشک به نوشین و همسرش پیشنهاد می کند از روش IVF کمک بگیرند. نوشین می گوید: درباره این روش چیزی نمی دانستیم، اما دکتر توضیح مختصری درباره آن داد و ما هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتری رفتیم. وقتی به کلینیک ها و بیمارستان ها می رفتم با خانم هایی که از این روش استفاده کرده بودند، همصحبت می شدم تا نتیجه کارشان را بفهمم و از جزئیات آن اطلاعاتی به دست آورم. در این میان، دوستان خوبی هم پیدا کردم که در سنین مختلف به کمک روش IVF بچه دار شده بودند. پری یکی از همین خانم ها بود که دوقلوهایش را با همین روش به دنیا آورده بود.

نوشین درباره مراحل انجام کار می گوید: وقتی تصمیم مان را گرفتیم و با توجه به نظر پزشک برای این کار اقدام کردیم، اول داروهای مختلفی دادند و پس از آن هم وقت سونوگرافی را گذاشتند و روزی که باید برای برداشتن تخمک ها مراجعه می کردم، تعیین کردند. سه روز پس از آن هم برای انتقال رفتم و پیگیری های بعدی را هم انجام دادم تا به آرزویم رسیدم و خوشبختانه همان دفعه اول صاحب دختری زیبا و دوست داشتنی شدم.

او این قضیه را ابتدا از دیگران مخفی کرده بود و دوست نداشت کسی بداند به چه روشی باردار شده، اما پس از گذشت مدتی به این نتیجه رسید که روش بارداریش مهم نیست و همین که می تواند بچه دار شود، خودش خبر خوبی است. برای همین هم با کسانی که به آنها اعتماد داشت درباره این روش گفت و با این کار​، هم استرس خودش را کاهش داد و هم دیگران را با چنین شیوه ای آشنا کرد.