مهدی مطهرنیا در گفت‌وگو با «تابناک»:

ایران و امریکا برنده اصلی مذاکرات هسته ای بودند

در داخل کشورهای ایران و امریکا و چه در منطقه خاورمیانه و سطح جهانی، باید بر این نکته تأکید داشته باشیم که حضور ایران در معادلا ت بین‌المللی می‌تواند امتیازات ناشی از وضع موجود در این کشور‌ها را از میان ببرد.

کد خبر: ۳۶۰۰۷۶

تاریخ: ۰۴ آذر ۱۳۹۲ - ۱۸:۲۵

سرانجام پس از انجام چند دور مذاکرات هسته‌‌ای (نزدیک به ده سال) در سوم آذر میان ایران و شش قدرت بزرگ جهانی (امریکا، آلمان، فرانسه، روسیه، چین و انگیس) ‌توافق شد. در این میان، هنوز علل تغییر در سیاست‌ها و عوامل تفاهم هسته‌ای در مذاکرات کاملا روشن نیست. در همین راستا، تابناک با مهدی مطهرنیا از کارشناسان مسائل بین‌الملل و استاد دانشگاه به گفت‌و‌گو پرداخت.

متن کامل گفت‌‌وگو را می‌توانید در اینجا بخوانید.

با شکل‌گیری حماسه سیاسی در ایران در ۲۴ خرداد به مرکزیت کمپین انتخاباتی دکتر حسن روحانی، مسأله پرونده هسته‌ای و پیگیری سیاست خارجی در گفتمان انتخاباتی جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد.

کد گذاری رهبر جمهوری اسلامی در باب نرمش قهرمانانه و ورود مدیریتی ایشان بیش از گذشته در اداره تحرک دیپلماسی کشور به سمت تنش زدایی مقتدرانه در عرصه جهانی توانست تعامل سازنده را به عنوان یک دکترین سازنده داشته باشد.

در سیاست خارجی امریکا نیز در چهارچوب اصالت رئیس جمهور نیز چنین اراده‌ای از قبل دیده می‌شد.
تغییر تیم مذاکراتی و حضور وزارت خارجه با مدیریت شورای عالی امنیت ملی و محتوا‌سازی مذاکرات در این زمینه و انجام مشاوره‌هایی ‌با نخبگان، باعث شکل‌گیری محتوا بودیم که به دست دکتر ظریف مدیریت شد.

دستاورد ایران در گام نخست حق غنی‌‌سازی بود که غربی‌ها آن را ‌پذیرفتند. هرچند جهان هم توانست ‌با ‌بازرسی‌های بیشتر به برد دلخواه خود دست پیدا کند.

بنا بر این توافق، قدرت جهانی پذیرفته است که ایران غنی‌‌سازی تا مرز ۵ درصد در جهت دستیابی به مواد مورد نیاز در ارتباط با هدف‌های صلح طلبانه خود در مسأله هسته‌ای و غنی‌‌سازی را دارد.

نکته بعد اینکه ایران می‌تواند ‌‌مستقل ‌غنی‌‌سازی ‌کند و در مرزهای تعیین شده به واسطه نیازهای غیر نظامی خود، زمینه‌ دستیابی به هدف‌های تعیین شده در این زمینه را دنبال کند.

‌با وجود تلاش‌های زیاد غرب برای بستن فردو و نطنز، ایران توانست مجوز ادامه حیات آن‌ها را در مسیر دستیابی انرژی هسته‌ای صلح‌آامیز در بافت موقعیت کنونی به دست آورد.
جمهوری اسلامی توانست در بافت موقعیتی ناشی از اجماع بین‌المللی در سطح جهانی در چهارچوب اسلام هراسی و اجماع منطقه‌ای در چهارچوب ایران هراسی، در ساحت تئوری جنگ‌های نامتقارن ‌شکاف جدی اندازد.

ایران خواهان این است که به جای استفاده از خشونت و رویکردهای میلیتاریستی و فاقد وجاهت دموکراتیک برای حل بحران‌های منطقه‌ای و بین‌المللی راهکار دموکراتیک و صلح طلبانه ارائه دهد؛ بنابراین، ضرورت دارد که جهان به سمت ایجاد فضای مثبت در جهت دستیابی به تحرکاتی صلح آمیز در جهت حل بحران‌های منطقه‌ای و جهانی برود.

اگر ما غنی‌سازی اورانیوم می‌خواستیم، آن‌ها هم اعتماد‌‌سازی را دنبال می‌کردند، که به این هدف خود دست پیدا کردند؛ بنابراین بازی برد ـ برد شد. از‌‌ همان ابتدای مطرح شدن پرونده ایران، جزو سیاست‌های آشکار غرب که از سوی کشورهای غربی مطرح می‌شد، جلوگیری از دستیابی ایران به انرژی غیر صلح‌آمیز و کنترل و نظارت کامل بر مراکز هسته‌ای ایران در داخل کشور بود.

در قاعده بازی برد ـ برد، ایران پذیرفته، تمام تحرکات هسته‌ای خود را بیش از گذشته و با پذیرش چهارچوب‌های منطقی پادمان در اختیار این سازمان گذارده و بدین ترتیب نظارت و کنترل بیشتری از مجامع بین‌المللی در استمرار حرکت ایران برای دستیابی به انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز به وجود بیاید.

غرب در مورد پرونده هسته‌ای همواره بر این نکته و این گزاره جدی متکی و استوار است که ایران باید پروتکل‌ها و الحاقیه‌ها در ارتباط با ان پی تی را بپذیرد و در چهارچوب آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای تحرکات خود را در دستیابی به انرژی صلح‌آمیز مدیریت و تحت نظارت این سازمان‌ها قرار دهد. ایران نیز ‌رسمی در این گام اولیه بر شفاف سازی و بالا بردن اعتماد سازی ناشی از این اقدامات تعهد سپرده است.

غرب نیز توانسته است با کاهش تحریم‌ها و انسداد تحریم‌های جدید توسط کشورهای همچون امریکا و کاهش تحریم‌های یکجانبه در حل و فصل درگیری منطقه‌ای و بین‌المللی گام جدید و جدی بردارد.

در سیاست‌های آشکار و پنهان، هر دو کشور مرکزی یعنی ایران و امریکا و به پیروی از آن‌ها کشورهای پیرامونی یعنی پنج کشور بزرگ قدرت جهان توانسته‌اند امتیازات خود را به دست آورند و هم اکنون در چهارچوب تعامل سازنده، زمینه‌های ایجاد فضای همکاری‌های بیشتر دفاعی، فرهنگی و اقتصادی میان خود و یکی از مهم‌ترین کشورهای مهم منطقه خاورمیانه به عنوان منطقه ژئو استراتژیک جهان را فراهم سازند. در این میان آنچه مشخص است بیشترین میزان برد متمایل به ایران و امریکاست.

رادیکالیسم یکی از جوهره‌های اصلی خود را در بدگمانی افراطی نشان می‌دهد. جهان عرب به ویژه برخی از دولت‌های عربی دچار نوعی بدگمانی هستند. این بدگمانی در چهارچوب ایران هراسی خلاصه می‌شود. این بدگمانی باعث شده ‌این کشور‌ها تلاش کنند با ایجاد چالش‌های جدید در برابر ایران، کشور ما را از رسیدن به یک توافق بین‌المللی محروم کنند.

رژیم صهیونیستی با رویکرد صهیونیستی و نظامی خود امنیت و موجودیت ایران را اساسا به خطر انداخته است.
در ‌درون کشورهای ایران و امریکا و چه در منطقه خاورمیانه و سطح بین‌المللی باید بر این نکته تأکید داشته باشیم که حضور ایران در معادلات بین‌المللی می‌تواند امتیازات ناشی از وضع موجود در این کشور‌ها را از میان ببرد؛ مثلا نتانیاهو و گروه‌های رادیکال در اسرائیل که از منطق مذاکرات لطمه می‌خورند.

در این چهارچوب در بعد داخلی، رادیکالیسم با حفظ وضع موجود، باعث فربه شدن اقتصادی و سیاسی بیشتر خود می‌شود؛ بنابراین آن‌ها نیز نگران هستند. در حوزه منطقه اسرائیل و برخی کشورهای عربی و غیر عربی، ورود مقتد‌رانه ایران را مساوی با ضعف خود قلمداد می‌کنند. سوم کشورهای فرامنطقه‌ای هستند که از بافت کنونی بازار ایران استفاده می‌کنند و می‌توانند کالاهای بنجل خود را با بهای بسیار زیاد به ایران بفروشند و ایران مجبور به خرید از آن‌ها باشد. پس این چند گروه هرگز حاضر به تغییر وضعیت موجود نیستند، چرا که همه منافع حاصل از تحریم و تنش در جیب آن‌ها ریخته می‌شود.