بازهم عامل آلودگی هوا مشخص نشد

کد خبر: ۳۵۹۴۷۲

تاریخ: ۰۱ آذر ۱۳۹۲ - ۲۱:۵۶

از نقش بنزین بدون سرب و خودروهای فرسوده تا به حاشیه رفتن بحث آلودگی هوا در مناظره

مناظره بررسی آلودگی هوا با بحث و بررسی در خصوص علل آلودگی هوا آغاز شد اما اواسط و انتهای برنامه، این مناظره به حاشیه رفت و با بحث ایمنی در جاده و صنعت خودرو و بررسی علل تصادف ۲ اتوبوس پایان یافت.

به گزارش فارس، در مناظره بررسی آلودگی هوای کلانشهرهای کشور که عصر روز جمعه(یکم آذرماه) از شبکه یک سیما پخش شد، محمد‌هادی حیدرزاده، مدیرکل محیط زیست استان تهران و دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا، یوسف رشیدی دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا، محسن صالحی نیا معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت، ناصر کرمی سردبیر خبرگزاری محیط‌زیست و سید هادی هاشمی رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران بزرگ حضور یافتند که مباحث و راهکارهای کاهش آلودگی هوا مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

محیط زیست متولی آلودگی هوا/تاکنون متولی به مجلس برای پاسخگویی احضار نشده است

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا گفت: متولی حاکمیتی آلودگی هوا، سازمان حفاظت محیط زیست است ولی دستگاه‌ها نیز باید در این خصوص به وظایف خود عمل کنند.

محمد هادی حیدرزاده اظهار داشت: مردم از این همه ارائه گزارش مسئولان درباره آلودگی هوا خسته شده‌اند و منتظر این هستند که آلودگی هوا کاهش یابد.

وی ادامه داد: برای نخستین بار موضوع آلودگی هوا در سال 1355 در روزنامه کیهان مطرح شد و پس از آن رسانه‌های مختلف به این موضوع و راهکارهای کاهش آلودگی هوا پرداختند.

حیدرزاده با اشاره به اینکه موضوعات مختلفی در آلودگی هوا سهم دارند افزود: عدم مشارکت معنی‌دار همه ذینفعان از جمله دولت، قوه مقننه و قوه قضاییه در آلودگی هوا تأثیرگذار است.

وی افزود: دولت باید تکلیف خود را با متولی کاهش آلودگی هوا مشخص کند و به سازمان حفاظت محیط زیست اختیارات متناسب با وظایف آن سازمان بدهد.

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا افزود: تاکنون یک رئیس و متولی آلودگی هوا برای پاسخگویی به نمایندگان مردم به مجلس احضار نشده است.

وی افزود: 5 ساله شدن معاینه فنی خودرو، عدم تعامل دولت و قوه مقننه و دستگاه‌های حاکمیتی در آلودگی هوا نقش داشته است.

حیدرزاده خاطرنشان کرد: هماهنگی بین بخشی و مشارکت‌های مردمی کلید کاهش آلودگی هوای شهر تهران است.

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا تأکید کرد: متولی حاکمیتی آلودگی هوا سازمان حفاظت محیط زیست است ولی باید دستگاه‌ها نیز به وظایف خود عمل کنند.

لابی‌گری‌ها جلوی اجرای قوانین پیشگیری از آلودگی هوا را می‌گیرد

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گفت: اگر چه قوانین زیادی برای پیشگیری از آلودگی هوا داریم اما گاهی می‌بینیم با لابی‌هایی که صورت می‌گیرد اجرای قوانین به تأخیر افتاده و اجرا نمی‌شود.

یوسف رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اظهار داشت: آلودگی هوا یکی از مباحثی است که امروزه سلامت مردم را تحت تأثیر قرار داده و در محافل بین‌المللی روی آن کار می‌شود.

وی به نمونه‌هایی از تحقیقات دانشمندان دنیا که نتایجی نیز در پی داشته است، گفت: آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان اعلام کرد که دود دیزل سرطان‌زا است و گاز‌های ناشی از احتراق مستقیم خودروهای دیزل جزو گروه اول ترکیبات سرطان‌زا قرار می‌گیرد و ما در کشور هیچ سیستمی برای کنترل این نوع آلودگی نداریم.

نماینده شهرداری تهران در مناظره آلودگی هوا به گزارش دیگری از آژانس تحقیقات سرطان اشاره کرد و گفت: همین آژانس امسال اعلام کرد که آلودگی هوا سرطان‌زا است در صورتی که تا الان هیچ مؤسسه معتبر بین‌المللی به صراحت به این مسئله اشاره نکرده بود.

وی ادامه داد: همچنین تحقیقات دیگری برای بررسی آمار بیماری‌ها و مرگ در سال 2008 تا 2011 در بین 25 شهر 12 کشور اروپایی و روی 39 میلیون جمعیت انجام شد که نشان داده 19 میلیون مرگ ناشی از آلودگی هوا در این جمعیت اتفاق افتاده و باید بحث آلودگی هوا را جدی گرفته و ریشه‌ای به آن پرداخت.

رشیدی به این نکته نیز اشاره کرد که ما در کشور تجارب موفق نیز داشته‌ایم چرا که پس از حذف سرب از بنزین از سال 89 شاهدیم که غلظت سرب از استانداردهای بهداشتی در سطح هوا پایین‌تر آمده و اگر چه هنوز با غلظت بالای مونواکسید‌کربن در مناطق پرترافیک در دست و پنجه نرم می‌کنیم اما وقتی وارونگی هوا رخ می‌دهد گاز مونواکسید کربن از استانداردهای بهداشتی بالاتر نمی‌رود.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اذعان داشت: کارهایمان آن طور که باید شتاب لازم را نداشته ضمن اینکه استانداردهای هوا هر چند سال یکبار بازنگری می‌شود و اگر اکنون استانداردها را به روز کنیم 7 ـ 8 سال دیگر قطعا هوای ناسالمی داریم.

همچنین در برنامه‌های سوم، چهارم و پنجم توسعه تکالیفی تعیین شده که به آلودگی هوا رسیدگی شود اما گاهی می‌بینیم با لابی‌هایی که صورت می‌گیرد اجرای قوانین به تأخیر می‌خورد اما یک اصل کلی وجود دارد که آلودگی هوا را باید از منبع کنترل کنیم و اگر آلودگی در هوا رها شود هیچ کاری نمی‌توانیم کنیم.

استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها در فصل سرما اجتناب‌ناپذیر است

معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت با تأکید بر جایگزینی سوخت‌های پاک در نیروگاه‌ها و کارخانجات کشور گفت: استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها در فصل سرما اجتناب‌ناپذیر است.

محسن صالحی‌نیا معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت اظهار داشت: در اینکه ضرورت دارد آلایندگی‌های موجود در هوا در کلانشهرهای کشور کنترل شود و برنامه‌های ویژه‌ای برای جلوگیری از پیشرفت آن پیش‌بینی شود شکی وجود ندارد.

معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت افزود: باید ابتدا سند راهبردی و همچنین الزام به مشارکت کسانی که در این سند راهبردی باید وظایف خود را به موقع انجام دهند مدنظر قرار گیرد، با افزایش جمعیت و سطح استفاده از وسایل و ماشین‌آلات لازم است ارتقاهایی در سطوحی که در بخش استفاده از این فرایندها است، وجود داشته باشد.

وی ادامه داد: به تاریخ که برگردیم مشاهده می‌کنیم که سطوح فرایندها به مرور زمان ارتقا یافته است به طوری که امروز سطحی از آلایندگی در خودروها در کشور وجود دارد که می‌توان گفت 12 سال گذشته این سطح در اروپا وجود نداشت.

صالحی‌نیا افزود: بحث وارونگی دما یکی از مواردی است که مدیریت شهری باید برنامه‌هایی را برای آن پیش‌بینی کند.

وی با تأکید بر ضرورت ارتقای سطح استاندارد بنزین ادامه داد: وزارت نفت برنامه‌هایی را در این باره دارد اما به سطح مورد نظر ما نرسیده است.

معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت همچنین به تعویض مبدل‌های کاتالیستی در خودروها نیز اشاره کرد و گفت: تولیدات کارخانجات باید بر اساس ارتقای سطوح آلایندگی در چارچوب فناوری روز اتفاق افتد.

صالحی‌نیا در ادامه با تأکید بر ضرورت جایگزینی سوخت پاک به جای سوخت‌هایی نظیر مازوت اضافه کرد: سوخت مازوت و معادل‌های آن باعث افزایش غلظت آلاینده‌ها به خصوص ذرات معلق در هوا می‌شود و بر همین اساس باید جایگزینی مناسب از سوخت پاک برای آن مدنظر قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: البته بسیاری از کارخانجات و نیروگاه‌ها هم اکنون از سوخت مازوت استفاده نمی‌کنند اما باید توجه داشت که استفاده از این سوخت در برخی از فصول سال مانند زمستان اجتناب‌ناپذیر است.

ذینفعان از آلودگی هوا سود می‌برند/ 97 درصد مردم اهواز مایلند که از این شهر بروند

سردبیر خبرگزاری محیط‌زیست افزود: ذینفعان آلودگی هوا مانند وزارت صنایع، شهرداری، محیط زیست و وزارت نفت از آلودگی هوا سود می‌برند.

ناصر کرمی در برنامه مناظره درباره کاهش آلودگی هوای کلانشهرهای کشور اظهار داشت: دور میز پروژه آلودگی هوا مقصران و ذینفعان فروخفته ایستاده‌اند.

وی ادامه داد: از آلودگی هوا وزارت صنایع، شهرداری، محیط‌زیست و وزارت نفت که از ذی‌نفعان هستند سود می‌برند.

کرمی خاطر نشان کرد: آنچه که به عنوان مصوبات کاهش آلودگی هوای کلانشهر‌ها از جمله افزایش محدوده طرح زوج و فرد و تغییر ساعت کاری ادارات مطرح می‌شود خیلی غلط است و به صورت مقطعی نیز مشکلات را حل نمی‌کند.

این فعال محیط‌زیست خاطر نشان کرد: در شهر اهواز که آلوده‌ترین شهر در جهان است خیلی از روزهای سال میزان آلاینده‌های هوا 50 برابر حد مجاز است. در صورتی که شهر شوش در خوزستان یکی از 10 شهر جهان است که از 5 هزار سال پیش تاکنون محلی برای سکونت بوده است.

وی افزود: 97 درصد مردم اهواز مایل به این هستند که از این شهر خارج شوند. چرا که اهواز کارخانه‌هایی بسیار فرسوده دارد که فعالیت‌های نفتی بسیار آلاینده‌ای در این شهر صورت می‌گیرد که حتی معاون سازمان حفاظت محیط زیست نیز اجازه بازدید از این کارخانه را ندارد.

کرمی یادآور شد: مردم خوزستان از آلاینده‌ترین و قدیمی‌ترین خودروها به دلیل وضعیت معیشتی استفاده می‌کند.

وی افزود: زیرساخت‌های شهر تهران برای 4 میلیون نفر وجود دارد ولی با جمعیت فعلی تهران آینده روشنی از لحاظ محیط زیستی برای این کلانشهر پیش‌بینی نمی‌کنم.

مردم پایتخت باید خودشان را به باد بسپارند

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران گفت: مسئولان در زمینه آلودگی هوا لجام گسیخته عمل می‌کنند و انگار مردم باید برای داشتن هوای سالم در انتظار باد و باران باشند و خودشان را به باد بسپارند.

سید هادی هاشمی بعدازظهر جمعه خاطرنشان کرد: آلودگی هوا تاکنون دغدغه بسیاری از دانشگاهیان و متخصصان بوده اما آنطور که باید راجع به آن صحبت نشده است.

وی افزود: روند رو به رشد شهرها، صنعتی شدن، نیاز به رشد حمل و نقل سبب شده تا مردم بیشتر از وسیله نقلیه استفاده کنند و آلاینده‌های زیست محیطی روز به روز بیشتر شود که معضلی دست و پا گیر برای حیات و تنفس انسانها در جوامع بشری شده است.

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران بزرگ عدم تهیه طرح جامع حمل و نقل و حمل و نقل شهری ناکارآمد را یکی از مشکلات پیش رو در این زمینه عنوان کرد و افزود: همچنین دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها در این زمینه لجام گسیخته عمل می‌کنند و عدم ارتقای کیفی صنایع و انرژی مصرفی و در عین حال حرکت کند مدیران سبب شده تا عرصه محیط زیست روز به روز بر مردم پایتخت تنگ‌تر شود تا حدی که این شهر را به تعطیلی بکشاند.

وی اذعان داشت: کار به جایی رسیده که بیشتر مردم از جمله سالمندان، کودکان و بیماران مجبورند بیشتر روزهای سال را در خانه مانده و نتوانند وارد عرصه اجتماع شوند انگار که هیچ متولی در این زمینه وجود ندارد.

هاشمی به جابجایی نمایشگاه بین‌المللی دریافت شهری تهران اشاره کرد و گفت: زمانی که آقای احمدی‌نژاد شهردار بود مکرر از دولت وقت می‌خواست تا نمایشگاه از شهر تهران جابجا شود در آن زمان مصوب شد که مکانی در شهر آفتاب برای نمایشگاه بین‌المللی در نظر گرفته شود اما همین که آقای احمدی‌نژاد رئیس جمهور شد موضوع کاملاً مسکوت ماند.

وی تصریح کرد: غافل از اینکه نمایشگاه پارکینگ می‌خواهد و نیاز به حمل و نقل عمومی و ورودی و خروجی خودروها دارد.

به گفته این صاحبنظر در امور حمل و نقل و شهرسازی استفاده از هوای سالم به عنوان یک نعمت خدادادی حق هر موجود زنده‌ای است که مردم تهران از آن محروم هستند و باید در انتظار باد و باران باشند و مردم در پایتخت باید خودشان را به باد بسپارند.

استاندارد یورو 4 خودروها در پرده‌ای از ابهام

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران با بیان اینکه استاندارد خودروها در کشور با 9 سال تأخیر از اروپا به سطح یورو 3 رسید گفت: هم اکنون استاندارد یورو 4 برای خودروهای تولید داخل در پرده‌ای از ابهام قرار دارد.

وی اظهار داشت: سال 59 با تصویب شورای عالی حفاظت محیط‌زیست قرار شد گاز خروجی اگزوز خودروها مطابق با استانداردهای اروپایی باشد، این در حالی است که بعد از 15 سال یعنی در تاریخ 3 / 2 / 72 در ماده 4 فصل 2 مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست، سازمان محیط‌زیست و وزارت صنایع مسئولیت تدوین سازوکار اجرایی آن را یافته‌‌اند که در سال 79 با 17 سال تأخیر این استاندارد اجرایی شد.

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران ادامه داد: در سال 81 و 82 استاندارد یورو یک و یورو 2 به ترتیب با 11 و 9 سال اختلاف با استانداردهای اروپا در کشور اجرایی شد البته استاندارد یورو 3 نیز بنابه دلایلی حذف شد.

وی بیان داشت: هم اکنون نیز تمامی صنایع موظف شدند در تیرماه سال 92 استاندارد محصولاتشان را به یورو 4 ارتقاء دهند این در حالی است که استاندارد یورو 4 هنوز در پرده ابهام قرار دارد. این در حالی است که اروپا سال آینده سطح استاندارد محصولاتش را به یورو 4 ارتقا می‌دهد.

هاشمی با انتقاد از عدم نظارت صحیح بر صنایع اضافه کرد: سازمان‌های متناظر و مجری با هم خودمانی می‌شوند و هماهنگ عمل می‌کنند که آسیب آن متوجه جامعه می‌شود.

وی یادآور شد: در سال 82 یکی از کارشناسان در شرکت خودروسازی ایران‌خودرو پیشنهاد حذف کنیستر را دارد که همین مسئله باعث افزایش بنزن و آزبست موجود در هوا شد.

هاشمی در ادامه به حریق دو دستگاه اتوبوس اشاره کرد که مقصر آن فقط راننده سوخته عنوان شد.

استاندارد تمامی خودروها تا پایان سال یورو 4 می‌شود

محسن صالحی‌نیا نماینده وزارت صنایع خطاب به هاشمی افزود: طی این سال‌ها سطح استاندارد آلایندگی‌های بسیاری از خودروها ارتقاء یافته است و خودروهایی که نتوانسته‌اند به این سطح برسند از چرخه تولید خارج شده‌‌اند و برخی توانستند با تغییراتی که در سیستم سوخت‌رسانی خود ایجاد کنند به کار خود ادامه دهند.

وی بیان داشت: بازده زمانی که اروپا استانداردش به یورو 4 ارتقاء یافت 13 سال طول کشید این در حالی است که ایران طی 9 سال استاندارد محصولاتش را با استفاده از تکنولوژی‌های دنیا ارتقاء داد.

صالحی‌نیا تصادف دو اتوبوس را بدون ربط به این بحث دانست و خاطر نشان کرد: بعد از تصادف دو اتوبوس در جاده قم کمیته‌ای متشکل از وزارت رفاه و شهرسازی، پلیس راهور ناجا، هلال‌احمر، وزارت بهداشت، وزارت صنایع و مؤسسه استاندارد تشکیل شد و این مسئله از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفت.

نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت بابیان اینکه هم اکنون تمامی خودروهای تولیدی مطابق استاندارد یورو 4 هستند و به تایید سازمان محیط زیست رسیده‌اند یادآور شد: هم اکنون در برخی از خودروها شرایط تولید انبوه به صورت صد در صد فراهم نشده است. اما براساس برنامه مصوبه دولت تا انتهای سال جاری تمامی خودروها ملزم به ارتقاء سطح استاندارد خودروها به یورو 4 هستند.

به دنبال حذف چهار «ت» هستیم/شهرداری در ساخت و سازهای منطقه 22 ناچار بوده یا در منافع سهیم؟

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا معتقد است که باید چهار «ت» تبعیض، تعریف، تبانی و تعارف از سیستم اداری حذف شود و کارشناس محیط زیست نیز معتقد است شهرداری با انبوه‌سازی‌ها جلوی تنفس تهران را گرفته است و آیا شهرداری ناچار بوده و یا تمکین کرده است؟

محمدهادی حیدرزاده در ادامه برنامه مناظره در خصوص آلودگی هوا اظهار داشت: اینکه آقای هاشمی می‌گوید معمولاً دستگاه‌های دولتی در کنار هم خوش‌نشینی می‌کنند می‌تواند واقعیت داشته باشد.

وی ادامه داد: چهار «ت» در رفتار اداری مانند تعارف، تبعیض، تبانی و تعریف مشکل ایجاد کرده است که امید است بتوانیم این  چهار «ت» را از بین ببریم.

حیدرزاده خاطرنشان کرد: در گذشته مشکل نگاه دولت‌ها به سازمان حفاظت محیط زیست بوده است یکی از مشکلاتی که در آلودگی هوا مؤثر بوده است عدم اجرای وظایف توسط دستگاه‌های متولی بوده است. برنامه جامع کاهش آلودگی هوا قانون شده ولی اکثر دستگاه‌ها به آن عمل نکردند.

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا بیان داشت:‌ سازمان حفاظت محیط زیست بارها خواسته است که جلوی شماره‌گذاری‌های خودروهای آلاینده را بگیرد ولی خودروسازان با لابی‌هایی که انجام داده‌اند مجدداً شماره‌گذاری‌ها را آزاد کرده‌اند.

وی افزود: یک فرش قرمز برای صنعت خودرو پهن کرده‌ایم و این صنعت بارها مصوبات محیط زیست را زیر پا گذاشته است.

حیدرزاده خاطرنشان کرد: بارها عنوان شده است که تا پایان سال 92 سوخت یورو 4 در کشور اجرایی می‌شود ولی باور نداریم که این اتفاق بیفتد البته سازمان حفاظت محیط زیست در این خصوص پیگیری‌های لازم را انجام خواهد داد.

وی افزود: تکالیف خودروسازان تنها ارتقای استاندارد خودرو نیست بلکه باید نسبت به خدمات پس از فروش نیز اقداماتی انجام دهند.

حیدرزاده درباره نصب کنیستر بر روی خودروها اظهار داشت: در صنعت خودرو در سال 88 و در مقطعی نصب این دستگاه بر روی خودروها اعلام شد ولی این اقدام تداوم نداشت.

در ادامه این برنامه ناصر کرمی کارشناس محیط زیست افزود: بعضی از خودروسازان هرگز برای عدم نصب کنیستر بر روی خودروها عذرخواهی نکرده‌اند.

وی ادامه داد: کاهش آلودگی هوای شهر تهران بسیار آسان نیست ولی می‌توان به سادگی این کار را انجام داد.

کرمی افزود: 90 درصد خودروها در تهران آلاینده هستند و شهرداری قانوناً اجازه ورود این خودروها را به شهر می‌تواند بگیرد ولی چنین قانونی در اختیار شهرداری نیست.

وی گفت: خودرویی که 2 تا 3 هزار دلار بیشتر نمی‌ارزد را در اختیار مردم و جامعه قرار می‌دهد که مشکلاتی را به وجود آورده است.

این کارشناس محیط زیست خاطرنشان کرد: سوخت یورو 4 در کشور نداریم و اینکه نمی‌توان عنوان کرد که سوختی که در حال توزیع است یورو 4 است.

در ادامه صالحی‌نیا نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت در برنامه مناظره یادآور شد: شما اطلاعی از سوخت یورو 4 ندارید و اینکه این سوخت تمام استانداردها را دارد.

وی خطاب به حیدرزاده آیا سوخت یورو 4 در کشور استاندارد نیست گفت: یورو 4 بدون OBD تولید می‌شود که باید آن را در سوخت یورو 4 لحاظ کرد.

در ادامه صالحی‌نیا در خصوص سوخت یورو 4 افزود: بر اساس استاندارد و قوانین این سوخت در حال تولید است و نباید صنعت خودرو را به این شکل زیر سؤال ببریم در حال حاضر نیز درباره قیمت خودرو بحثی نداریم.

در ادامه کرمی به موضوع غیراستاندارد بودن موتور پیکان‌ اظهار داشت: موتور این پیکان برای دهه 40 است.

صالحی‌نیا در پاسخ به کرمی گفت: موتور پیکان استانداردهای لازم را دارد و به تأیید استاندارد رسیده است باید

درباره برنامه جامعه کاهش آلودگی هوا و ارتقای خدمات بهتر به مردم بحث شود.

در ادامه کرمی به موضوعات شهرداری در افزایش آلودگی هوا اظهار داشت: 75 درصد از آلودگی هوای تهران ناشی از خودروهاست و درصد کمی از این آلودگی به صنایع و وسایل گرمایشی در منازل مربوط می‌شود.

وی ادامه داد: پدیده اینورژن یک پدیده طبیعی است که در تمام نقاط کشور اتفاق می‌افتد و عامل اصلی آلودگی هوا نیست.

این کارشناس محیط زیست خاطرنشان کرد: متأسفانه با ساخت و ساز و شهرک‌سازی در منطقه 22 جلوی تنفس تهران و ورود باد به این کلانشهر را گرفتند.

کرمی گفت: شهرداری ناچار به تمکین برای این ساخت و ساز بوده یا در منافع آن سهیم بوده است. مسیر باد غالب شهر با این ساخت و سازها مسدود شده و دو دستی گلوگاه شهر را گرفتند.

وی گفت: تا وقتی که ماشین‌ها از سوخت فسیلی استفاده می‌کند تهران نفس نخواهد کشید مگر اینکه زمانی برسد که همه از سوخت‌های غیرفسیلی استفاده کنند.

این کارشناس با انتقاد از عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: متأسفانه مدیران محیط زیست به وظایف خود درست عمل نکردند.

هنوز آماری از موتورسیکلت‌ها و خودروهای آلوده کننده‌ هوا نداریم

نماینده کمیته ملی کاهش آلودگی هوا گفت: ما هنوز آمار واقعی از تعداد موتورسیکلت‌ها و خودروهایی که هوا را آلوده می‌کنند نداریم.

یوسف رشیدی در مورد غلظت بنزن در آلودگی هوا خاطر نشان کرد: ما از سال 88 و از قبل از آن که با وجود بنزن در هوا مواجه شدیم موضوع را پیگیری کردیم و جلسات متعددی را با قائم‌مقام سازمان ایران خودرو برگزار کردیم.

وی ادامه داد: در نهایت به ما گفتند که برای تغییر این وضعیت باید باک و سرسیلندر خودرو را تغییر بدهیم که عملا برای ما از نظر ایمنی امکان‌پذیر نیست. ولی گفتند یکسری ماشین تولید‌ کرده‌ایم که می‌توانیم روی آن کنیستر کار بگذاریم.

در این میان ناصر کرمی فعال محیط‌زیست و روزنامه‌نگار خطاب به مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گفت: نه شهرداری نه صنایع و نه محیط‌زیست هیچ وقت نگفته‌اند که کنیستر روی خودروها نصب نمی‌شود بلکه این رسانه‌های مستقل زیست محیطی بوده‌اند که ماجرا را برملا کردند و نیروی انتظامی به این موضوع واکنش نشان داد که این گونه خودروها را شماره‌گذاری نمی‌کند و در نهایت شهرداری موضوع را پیگیری کرد.

رشیدی در پاسخ گفت: شهرداری اصلاً کاره‌ای در بحث شماره‌گذاری نیست بلکه ما فقط غلظت آلاینده‌ها را اندازه‌گیری می‌کنیم.

وی به این نکته اشاره کرد که مردم مقیاس اتمسفر را با مقیاس کولر خانه خود مقایسه می‌کنند یا فکر می‌کنند اگر آب روی هوای تهران بپاشند هوا تمیز می‌‌شود و اینکه بگوییم با ساخت و ساز و بستن نقطه‌ای از تهران جلوی وزیدن باد را گرفته‌ایم حرف درستی نیست.

کرمی خطاب به رشیدی گفت: شما بعد از 15 سال کار در شرکت کنترل ترافیک دانش مسلمی را به نام «میکرواقلیم» می‌خواهید انکار کنید؟ شما اگر 15 متر ارتفاع در حاشیه شهر ایجاد کنید می‌توان جلوی طوفان شن را هم گرفت چگونه می‌گوید ساخت و سازهای اطراف تهران تأثیری نداشته؟

رشیدی در پاسخ به این سؤال گفت: ما که نمی‌خواهیم احساسی صحبت کنیم اینجا میتینگ انتخاباتی هم برگزار نمی‌کنیم بالاخره مونواکسید کربن و سرب از هوا حذف و وقتی حرفی را می‌زنیم باید برای آن مبنایی داشته و از روی واقعیت صحبت کنیم گاهی می‌گویند اگر کل فضای تهران را سبز کنید اوضاع هوا خوب می‌شود در صورتی که این امر فقط 5 درصد در جذب آلاینده‌ها مؤثر است.

مدیرعامل کنترل کیفیت هوای تهران به این نکته اشاره کرد که حتی تمام سایت‌های معتبر زیست‌محیطی دنیا می‌گوید: آلودگی را باید از منبع کنترل کرد ژاپن هم در سال 1960 همین وضعیت را داشت تا جایی که پلیس‌هایشان با ماسک شیمیایی در معابر می‌ایستادند ولی ناامید نشده‌اند کار کردند و به نتیجه رسیده‌اند.

در بخش دیگری از این مناظره سید‌هادی حیدر‌زاده نماینده کمیته ملی کاهش آلودگی هوا گفت: در بحث یورو 4 انتظارمان این است خودروهایی که بیشترین مصرف را دارند استاندارد شوند چرا که 85 درصد آلودگی هوا ناشی از منابع متحرک است و ما هنوز روی تعداد خودروها و موتور‌سیکلت‌ها به یک عدد واحد نرسیده‌ایم و مشکل آمار بسیار آزار‌ دهنده است. اینکه می‌گویم یک موتور‌سیکلت معادل 9 خودروی 206 آلودگی ایجاد می‌کند باید به ادله‌ای برسیم بعد آن را اعلام کنیم.

میانگین تردد خودروها 50 هزار کیلومتر/ پارسال 17 هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران با بیان اینکه هم اکنون به برخی مسائل اشاره نمی‌کند و قصد آبرو داری دارد گفت: خودروهایی که برگه معاینه فنی دریافت می‌کنند 84 برابر خودروهایی که دارای کاتالیست هستند ایجاد آلایندگی می‌کنند.

وی اظهار داشت: خودرویی که دارای کاتالیست است سه صدم درصد حجمی مونواکسید کربن تولید می‌کند.

وی ادامه داد: مراکز معاینه فنی که مجوز خود را از سازمان محیط زیست دریافت کرده‌اند به خودروهایی که 2.5 درصد حجمی مونواکسید کربن تولید می‌کنند مجوز معاینه فنی می‌دهند.

وی بیان داشت: اما خودرویی که دارای برگه معاینه فنی است 84 برابر خودرویی که دارای کاتالیست است ایجاد آلودگی می‌کند.

هاشمی با بیان اینکه سال 91 ، 500 هزار دستگاه خودرو به مراکز معاینه فنی مراجعه کرده‌اند که از این میان 14 درصد در مورد گاز‌های آلاینده رد شده‌اند که این رقم برابر 70 هزار دستگاه خودرو است.

به گفته رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران 70 هزار دستگاه خودرو معادل دو میلیون و 100 هزار دستگاه خودرو استاندارد تولید آلودگی می‌کنند.

در ادامه محسن صالحی‌نیا معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت به قانون معاینه فنی اشاره کرد و گفت: طبق قانون خودروهای صفر کیلومتر تا 5 سال می‌توانند به مراکز معاینه فنی مراجعه نکنند.

هاشمی در پاسخ ابراز داشت: من هم اکنون به برخی از امور اشاره نمی‌کنم و آبرو داری می‌کنیم.

وی بیان داشت: میانگین تردد خودروها در کشور هم اکنون 50 هزار کیلومتر است به این معنی که کاتالیست خودرو پس از پیمایش 50 هزار کیلومتر یعنی 2 سال فرسوده می‌شوند و باید تعویض شود.

صالحی‌نیاز در پاسخ ابراز داشت کیفیت سوخت و کاتالیست مرتبط با خودروساز نیست، یک خودرو ساز وقتی کاتالیست را عوض می‌کند رایگان عوض نمی‌کند و سود منطقی برای آن خدمات پس از فروش در نظر می‌گیرد.

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران متذکر شد: چنانچه 70 هزار دستگاه خودرو مجهز به کاتالیست شود به اندازه 7 میلیون و 980 هزار دستگاه خودرو آلودگی کاهش می‌یابد.

در ادامه این مناظره محمد‌هادی حیدر‌زاده مدیرکل محیط زیست استان تهران تأکید کرد: براساس مصوبه هیئت وزیران نصب کاتالیست در خودروها در سازوکارهای در مراکز معاینه فنی دیده شده است اما لازم است در این میان به بحث خودروهای فرسوده نیز بپردازیم، در سال گذشته فقط 17 هزار دستگاه خودرو از چرخه حمل و نقل خارج شده‌اند. همچنین صالحی‌نیا با اشاره به اینکه تاکنون یک میلیون و 200 هزار دستگاه از چرخه حمل و نقل خارج شده است بیان داشت: خودرو‌ساز رسالت خود را فقط در تولید خودرو در یک سطح از استاندارد باید انجام دهد.

صالحی‌نیا با تاکید بر ضرورت تسریع در روند خروج خودروها فرسوده از چرخه حمل و نقل ادامه داد: هر سال باید 400 هزار دستگاه خودرو از چرخه حمل و نقل خارج شود این امر باعث بهبود بازار خودرو نیز در کشور می‌شود.

ارتقاء سطح استاندارد سوخت و خودرو مانند بحث مرغ و تخم‌مرغ است/فوت روزانه 20 نفر براثر آلودگی هوا

دبیر کمیته ملی کاهش آلودگی هوا با تاکید بر ضرورت ارتقاء سطح استاندارد سوخت گفت: تحقق ارتقاء سطح استاندارد سوخت و خودرو همانند مثل مرغ و تخم‌مرغ است و معلوم نیست کدام یک اولویت دارد.

سید‌هادی هاشمی اظهار داشت: سیستم خودروها طوری است که باید بگوییم که این خودروها با راننده‌ها و سرنشین‌ها در جاده‌ها چه می‌کنند.

وی درباره آتش‌سوزی دو دستگاه اتوبوس ابراز داشت: کمیته تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی در این باره تشکیل شد و مدیران خودروساز و همچنین سایر مسئولان ذی‌ربط حضور یافتند و مقصر مشخص شد.

در این میان محمد‌هادی حیدر‌زاده مدیرکل محیط زیست استان تهران بر قرار گرفتن موضوع مناظره در حول محور صنعت خودروسازی انتقاد کرد و گفت: مسئله آلودگی هوا گسترده است و وزارت نفت نیز در این باره دخیل است، وزارت نفت خیلی راحت در حال تماشای این مناظره است.

وی ادامه داد: همیشه درباره وزارت نفت و شرکت‌های خودروسازی بحث مرغ و تخم‌مرغ مطرح بوده است و هر یک ارتقاء سطح استاندارد محصولاتشان را نیازمند ارتقاء سطح استاندارد محصولات دیگری می‌دانستند.

نماینده محیط زیست بیان داشت: مطابق برنامه هر کس باید به وظایف خود عمل کنند و با دیگری کاری نداشته باشد البته بحث ارتقاء سطح استاندارد سطح سوخت به تحریم‌ها نیز وابسته بوده است اما کسی که در این میان تعهد کرده‌ است که استاندارد سوخت ارتقاء می‌یابد باید پاسخگو باشد.

وی ادامه داد: در بحث معاینه فنی اتفاق بدی افتاد به طوری که مجلس شورای اسلامی برخلاف قانون جامع آلودگی هوا حرکت کرد.

حید‌رزاده سیاست‌های تشویقی را بسیار مؤثر دانست و گفت: در مورد بحث معاینه فنی خودروها امکان‌سنجی درستی صورت نگرفته است و باید مردم نیز مشارکت کنند و مسئولیت‌پذیر باشند.

در ادامه ناصر کرمی سردبیر خبرگزاری محیط‌زیست با بیان اینکه روزانه 20 نفر در ایران جان خود را براثر آلودگی هوا از دست می‌دهند گفت: در سال 74 خودروسازان مهلت خواستند تا سطح استاندارد محصولاتشان را ارتقاء دهند اما سالها از این زمان می‌گذرد.

وی خاطر نشان کرد: کسانی که طی یک سال گذشته جان خود را از دست داده‌اند به خاطر آلودگی هوا به دلیل این بوده است که وزارت صنایع با وزارت نفت برای ارتقاء استاندارد محصولاتشان هماهنگ نشده‌اند.

ساخت فیلتر دوده برای اتوبوس‌های شهرداری/ تولید خودروهای غیراستاندارد در کشور متوقف شود

محمدهادی حیدرزاده در پاسخ به سؤالات مردمی مبنی بر اینکه شما مسئول آلودگی هوا هستید چه تعهدی درباره مرگ‌های ناشی از آلودگی هوا دارید گفت: تکالیفی دستگاه‌ها دارند که باید انجام دهند تمام تلاشمان این است که ضعف مدیریتی محیط زیست به پایان برسد.

وی ادامه داد: ما متولی حاکمیتی هستیم و به طور جدی در خصوص محورها و دستگاه‌های ذینفع نظارت داریم.

در ادامه یوسف رشیدی نماینده شهرداری در برنامه مناظره در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه چرا شهرداری با اوج ترافیک که در تهران هست آرم طرح ترافیک می‌فروشد گفت: تعداد آرم‌هایی که شهرداری می‌فروشد بر اساس مصوبه شورای عالی ترافیک است و هنگامی کمیته مواقع اضطراری تشکیل می‌شود جلوی فروش آرم‌های طرح ترافیک روزانه گرفته می‌شود.

وی خبر داد: برای اتوبوس‌های شهرداری نیز فیلتر دوده در حال ساخت است که با استاندارد یورو 6 باید استفاده شود.

در ادامه محسن صالحی‌نیا نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت در برنامه مناظره کاهش آلودگی هوای کلانشهرها در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه چرا خودروسازان هیچ تعهد اجتماعی در خصوص خودروهای تولیدی ندارند گفت: خودروی تولید شده در سال‌های گذشته بیشتر مورد خدمات پس از فروش قرار گرفته است.

وی ادامه داد: هم اکنون 3 هزار واحد خدمات پس از فروش برای خودروها در کشور وجود دارد که خارج از قاعده نیز تعمیرگاه‌هایی هستند که نسبت به تعمیر خودروها اقدام می‌کنند.

در ادامه ناصر کرمی کارشناس حفاظت از محیط زیست در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه چگونه مسئولانی که خود و خانواده‌شان در آلودگی هوا به سر می‌برند از این معضل سود می‌برند گفت: مسئولانی هستند که در پنت‌هاوس‌های بالای شهر زندگی می‌کنند و مناطق مختلف تهران از نظر آلودگی متفاوت است.

در ادامه حسین هاشمی رئیس اسبق پلیس راهور در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه اگر پلیس نتواند جلوی خودروهای دودزا را بگیرد چه دستگاهی می‌تواند این کار را انجام دهد گفت: باید تولید خودروهای غیراستاندارد در کشور متوقف شود و پلیس تا حدی می‌تواند در این زمینه کمک کند و هیچ دستگاه دیگری زورش نمی‌رسد نسبت به جمع‌آوری خودروهای فرسوده و غیراستاندارد اقدام کند.

صنایع بزرگ از این پس به صورت آن‌لاین پایش می‌شوند/ تعطیلی بخشی از کارخانه سیمان تهران و آلومینیوم اراک

نماینده کمیته کشوری کاهش آلودگی هوا گفت: سعی داریم تا صنایع بزرگ را به سمت پایش آن لاین ببریم و در همین راستا از هفته گذشته سه خط تولید سیمان تهران و بخشی از آلومینیوم اراک را غیرفعال کردیم.

صالحی از خبرگزاری نسیم خطاب به صالحی‌نیا و حیدرزاده پرسید: کارخانه آلومینیوم‌سازی اراک یا کارخانه‌ صنایع سرب زنجان و امثالهم آلودگی‌های زیادی را در این شهرها ایجاد کرده تا حدی که بالاترین میزان آمار ابتلا به سرطان را در استان مرکزی داریم.

وی ادامه داد: از امروز برای نوسازی صنایع آلاینده وزارت صنعت چه برنامه‌ای پیش رو دارد و محیط زیست چه نظارتی انجام خواهد داد از طرف دیگر تا کی مدام فقط می‌خواهیم آمار خودروهای فرسوده را اعلام کنیم و راهکار عملی شما چیست؟

سیدهادی حیدرزاده نماینده کمیته ملی کاهش آلودگی هوا گفت: صنایع سهم بالایی در آلودگی هوا دارند که پایش آنلاین آن را پیگیریم و سعی داریم تا صنایع بزرگ را به این سمت ببریم چرا که ما ضابط قضایی محسوب می‌شویم.

وی افزود: در همین راستا از هفته گذشته سه خط تولید سیمان تهران و بخشی از آلومینیوم اراک را غیرفعال کردیم ولی از طرفی با محدودیت اشتغال روبه‌رو هستیم و در نهایت منافع مردم برای ما مهم‌تر است.

صالحی‌نیا نیز در پاسخ به این سؤال گفت: ضوابط معینی مانند پالایش آنلاین در حال پیگیری است و بناست تا بسیاری از کارخانجات به فیلترهای مخصوص و الکترومغناطیس به ویژه در کارخانه‌های آلومینیوم و سیمان مجهز شوند و در این راستا فرصت‌های زمانی را به کارخانه‌ها می‌دهیم که پس از آن با تعطیلی مواجه شده یا مشمول جریمه‌های سنگین می‌شوند.

در بخش دیگری از این مناظره خباز از پایگاه خبری زیست بوم پرسید: دستگاه یونیزاسیون که میلیاردها تومان هزینه برای کشور داشت و توسط محیط زیست وارد کشور شد به کجا رسید و چرا گزارشی از خروجی آن ارائه نشده است؟

حیدرزاده در پاسخ گفت: این کار در دولت قبلی انجام شده اما قرار شده تا کارگروهی تشکیل دهیم تا گزارشاتی در این زمینه تهیه شود که قطعاً در اختیار رسانه‌ها قرار خواهد گرفت.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز با انتقاد از اینکه مافیایی در زمینه آلودگی هوا با جان مردم بازی می‌کند و تا کی می‌خواهیم به این روند ادامه دهیم و چرا حتی برای برگزاری یک همایش ملی در زمینه محیط زیست باید محروم باشیم؟

حیدرزاده در جواب گفت: اکنون به دوران بیداری زیست محیطی رسیده‌ایم و مردم مطالبات معناداری در حوزه محیط زیست دارند چرا که سیاست دولت جدید شفاف‌سازی بین حاکمیت و مردم است تا گزارش آزادانه اطلاعات و حذف سانسور بین دولت و مردم رخ دهد و امیدواریم به نتیجه مطلوب برسیم.

آزبست هوای تهران 300 برابر شهرهای اطراف/ استفاده از آزبست در واحدهای تولیدی ممنوع

سید‌هادی هاشمی، رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران و محسن صالحی‌نیا نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت در برنامه مناظره‌ای که در خصوص آلودگی‌هوا برگزار شد تبادل نظر کردند.

در ابتدای این مناظره سید‌هادی هاشمی بیان داشت: باید به موضوعات خروج خودروهای فرسوده کارآمدی حمل و نقل عمومی، استفاده از برنامه‌های الکترونیک پرداخته شود.

وی ادامه داد: در کشورهای پیشرفته با استفاده از خدمات الکترونیکی 30 درصد از حمل و نقل عمومی مردم کاهش می‌یابد.

هاشمی در پرسش از صالحی‌نیا مبنی بر اینکه چه اقدام در حال حاضر آز‌بست در کشور استفاده می‌شود گفت: برابر مصوبه شورای محیط زیست از سال 79 استفاده از آزبست ممنوع شده است.

وی ادامه داد: در سال 86 حدود 30 کارخانه که از آزبست استفاده می‌کردند تعطیل شده‌اند و از ترکیب دیگری برای ساخت قطعات خود استفاده کرده‌اند.

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران بیان داشت: در طیف‌های زیادی از کالاهای صنعتی آزبست استفاده می‌شود به عنوان مثال در لنت ترمز، صفحه کلاچ و کاشی از آزبست استفاده می‌شود.

وی افزود: آزبست موجود در هوای تهران 300 برابر شهرهای اطراف استان است و در سال 88 براساس آزمایشی که روی ریه‌های نیروهای پلیس راهور انجام مشخص شد که ریه‌های نیروهای پلیس 4 برابر بیشتر از اطراف تهران آزبست وجود دارد.

هاشمی خاطر نشان کرد: استفاده از صنایع آزبست‌دار باید حذف شود و آیا صد در صد استفاده از آزبست در صنایع حذف شده است یا خیر؟

وی گفت: برداشت من این است که شاید از واردات قطعات یدکی به کشور آزبست اضافه می‌شود.

در ادامه صالحی‌نیا خاطر نشان کرد: براساس ضوابط و مقررات استاندارد کاربرد آزبست در کارخانه‌ها ممنوع شده است و چندین کارخانه داشته‌ایم که از این مواد استفاده می‌کردند که در حال حاضر نیز تغییراتی اعمال شده است.

وی افزود: هیچ کدام از لنت‌های ترمز و کلاچ که در واحدهای تولیدی کشور تولید می‌شوند از آزبست استفاده نکرده‌اند.

رئیس اسبق راهور نیروی انتظامی تهران بیان داشت: در بحث واردات نیز سازمان استاندارد قطعاتی که وارد می‌شوند کنترل می‌کنند تا آزبست نداشته باشد.

فضای معابر تهران برای 750 هزار دستگاه خودرو گنجایش دارد

رئیس اسبق پلیس راهور تهران بزرگ با بیان اینکه هم اکنون فقط برای 750 هزار دستگاه خودرو فضای معابر وجود دارد گفت: این در حالی است که هم اکنون 4 میلیون دستگاه خودرو در این کلانشهر تردد می‌کنند.

سیدهادی هاشمی رئیس اسبق نیروی انتظامی تهران بزرگ اظهار داشت: خودروهای فرسوده در افزایش آلودگی هوا نقش بسزایی دارند و تردد آنها آزار دهنده است.

وی با بیان اینکه که تراکم ترافیک در کلانشهر تهران بالا است ادامه داد: با چنین شرایطی گنجایش پذیرش حتی خودرویی مانند رنو وجود ندارد به طوری که خودروی فرسوده در لاین وسط خیابان خراب می‌شود و محورهای دیگر را درگیر خود می‌کنند.

وی یادآور شد: متأسفانه سازوکار اولیه برای از رده خارج کردن خودروهای فرسوده صورت نگرفته است.

در ادامه محسن صالحی‌نیا با بیان اینکه در بحث خروج خودروهای فرسوده توافق نظر وجود دارد ادامه داد: در کشورهای مختلف مکانیزم‌های متفاوتی برای ایجاد انگیزش برای از رده خارج کردن خودروهای فرسوده وجود دارد اما در کشور ما فقط منابع اعتباری دیده شده است که این منابع نیز کفاف این تعداد خودرو را نمی‌دهد.

به گفته معاون امور صنایع و اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت با چنین شرایطی به جای خروج 4 هزار دستگاه خودرو از چرخه حمل و نقل به صورت سالانه فقط 150 هزار دستگاه خودرو خارج می‌شود.

وی ادامه داد: در اروپا ضریب مالیات و عوارض در مورد خودروهای فرسوده افزایش می‌یابد.

هاشمی در ادامه درباره اینکه 75 درصد آلایندگی‌ها مربوط به خودروها می‌شود ادامه داد: این آمار قابل اتکا است.

وی یادآور شد: در تهران 33 میلیون مترمربع فضای عبور وجود دارد و 5 میلیون مترمربع مساحت پارکینگ است چنانچه برای خودروها سرعت 30 کیلومتر در نظر گرفته شود 49 میلیون مترمربع فضا برای هر خودرو نیاز است.

رئیس اسبق پلیس راهور تهران بزرگ یادآور شد: فضای معابر در تهران برای 750 هزار دستگاه خودرو وجود دارد این در حالی است که 4 میلیون وسیله نقلیه در این کلانشهر تردد می‌کند.

وی درباره گزارش تصادف اسکانیا در جاده قم بیان داشت: در این تصادف عوامل مختلفی سهیم بوده‌اند که فقط عامل راننده و کارخانه خودروساز اعلام شد.

هاشمی بیان داشت: از دیدگاه خودم به عنوان کارشناس فقط خودروساز و راننده عامل این تصادف نبودند همه دستگاه‌ها مؤثر بودند.

نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: با توجه به وزن، حجم و سرعت اتوبوس آیا باید گادرریل مناسبی در این اتوبان پیش‌بینی نمی‌شد که نتیجه خطای راننده سوختن 44 نفر نشود.

در پایان صالحی‌نیا عامل اصلی این حادثه را دو پوسته شدن لاستیک اتوبوس عنوان کرد و گفت: قبل از اینکه اتوبوس مسافر سوار کند باید چک لیست داشته باشد.