«امنیت اجتماعی» یا «اجتماع امنیتی»

عماد رستمی

کد خبر: ۳۵۵۵۸۵

تاریخ: ۱۳ آبان ۱۳۹۲ - ۰۹:۰۳

برقراری امنیت به عنوان یکی از عوامل اصلی پایداری جامعه از همان ابتدای تشکیل جوامع بشری، از مهمترین دغدغه‌های انسان بوده و هست. در واقع «امنیت» زیربنای تامین سایر مایحتاج زندگی است. از همین رو با گذشت زمان و تغییر در روش زندگی‌ها و همگام با پیشرفت های گوناگون درعرصه های مختلف علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی ابزار و روش‌های گوناگون منطبق بر نیازهای جوامع بشری برای تامین امنیت در نظر گرفته شده و طبیعتا یکی از مهم ترین دغدغه های هر حکومت نیز باید تامین امنیت جامعه باشد.

احساس امنیت اجتماعی و اقتصادی از ملزومات توسعه ی پایدار و موزون جوامع بشمار می‌رود و فراهم آوردن این احساس امنیت تابع شرایط مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی می‌باشد.

چنان که در تعریف امنیت اجتماعی آمده است «امنیت اجتماعی اطمینان خاطر جامعه در قبال تحولات عادی و تحرکات عمدی معطوف به سلامت و هویت خود است.» به این ترتیب این روح جمعی جامعه است که باید احساس آزادی نسبی از لحاظ مالی، فکری، احساسی و... را در جامعه تجربه کند و اگر روح جمعی به این احساس آرامش دست یابد و نشاط اجتماعی در جامعه حکم فرما شود، اعضای جامعه در این بستر رشد یافته و برای رسیدن به اهداف خود تلاش می‌کنند و با سایر مشکلات و موانع راحت تر دست و پنجه نرم می‌کنند.

مهم‌ترین معیار سنجش امنیت اجتماعی قانون اساسی هر کشوری است. در شرایط امروزی کشور ما یکی از مهم ترین مصادیق مشخص برای میزان ظهور و بروز امنیت اجتماعی بحث اقلیت ها و اقوام می‌باشد. البته در این مورد باید گفت علی رغم اینکه در قانون اساسی ما تدابیر لازم و کافی برای رعایت دقیق حقوق شهروندی اندیشیده شده، ولی نانوشته‌هایی سلیقه‌ای وجود دارد که باعث شده در برخی شرایط «برقراری امنیت» جای خود را به «نگاه امنیتی» دهد. نگاه امنیتی حاکم بر شرایط اجتماعی موجود حاصل برخی دیدگاههای غالب فرهنگی می‌باشد که نحوه اجرای قانون شهروندی و حتی شناساندن و معرفی قوانین از سوی قوه مجریه نیز در حاکم کردن این شرایط مؤثر می‌باشد.

این نگاه‌های تعصب آمیز که در موارد زیادی منجر به ایجاد و گسترش محرومیت و محدودیت در میان اقوام و اقلیت‌های گوناگون درکشور شده باعث شده حتی به برخی اقوام و اقلیت‌ها به چشم تهدید نگاه شود در حالی‌که اقوام و اقلیت‌های مختلف ایران سرمایه‌های عظیم فرهنگی و اجتماعی ایران هستند که با برنامه ریزی صحیح و منطقی و به‌کارگیری ظرفیت‌ها و توانایی‌های آنها می‌توان گام‌های مؤثری در مسیر تحقق توسعه پایدار کشورمان برداشت.

البته بحث حاکم شدن نگاه امنیتی در جامعه ما تنها به اقوام محدود نمی‌شود، بلکه این نگاه غالب و این احساس جمعی غالب در سطح جامعه در زمینه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی و خصوصا سیاسی حکم‌فرماست تا جایی‌که مرز بین بسیاری از فعالیت اجتماعی و سیاسی ما از بین رفته و حتی برخی از ساده‌ترین فعالیت‌های اجتماعی ما نیز رنگ و بوی امنیتی و سیاسی به خود گرفته. برای مثال گاهی این دیدگاه به حدی غلبه دارد که عزاداری‌های دسته جمعی نظیر عزاداری‌های ماه محرم به راحتی برگزار می‌شود ولی برگزاری شادی‌ها و جشنواره‌های دسته جمعی و خیابانی زیر فشار این نگاه امنیتی رنگ می‌بازد و به این ترتیب عزاداری کردن برای ما به مراتب دلنشین‌تر و راحت‌تر از شادی کردن خواهد بود.

در چینی شرایطی لزوم نگاه به مسئله «امنیت» به عنوان یک پدیده اجتماعی مستقل بیش از پیش مورد نیاز است چرا که تا به امروز امنیت در ذیل موضوعاتی همچون همبستگی، تعادل، یگانگی و غیره قرار گرفته و با توجه به شرایط خاص فرهنگی و اجتماعی کشورما نگاه مستقلی به آن نشده است.

بنابراین نگرشی متفاوت به امنیت و الگو سازی مناسب برای دست یابی به آن درجامعه ی در حال گذار ایران که دارای خرده فرهنگ های متنوع و کارآمد می باشد، لازمه ادامه این مسیر پر فراز و نشیب ایجاد همدلی و وفاق ملی هر چه بیشتر در جهت تحقق اهدافمان می‌باشد.