یک افزونه کاربردی برای فایرفاکس:

چه کسی شما را در فضای نت رصد می‌کند؟

شما با خیالی آسوده در فضای نت به وب‌گردی مشغول هستید، به سایت‌های گوناگون سر می‌زنید و مشغول جمع‌آوری اطلاعات هستید؛ اما ‌نکته ‌اینجاست که در پشت صحنه فعالیت شما، دقیقا به‌‌ همان مثابه یک شبکه تار عنکبوتی رصد می‌شود؛ رصدی که البته یک رصد امنیتی نیست.

کد خبر: ۳۵۳۵۰۶

تاریخ: ۰۴ آبان ۱۳۹۲ - ۱۱:۳۲

به گزارش «تابناک» همه ما ضمن وب‌گردی در فضای مجازی، رد پاهایی از خود بر جای می‌گذاریم که بخشی از آن‌ها به اطلاعات شخصی‌مان مرتبط می‌شود؛ سایت‌هایی که ‌می‌بینیم، جستجوهایی که انجام می‌دهیم و لینک‌هایی که دنبال می‌کنیم و بسیاری مانند آن. جالب آن که جمع آوری همه این اطلاعات یک کار بزرگ است. هر بار که شما به یک وب‌سایت سر می‌زنید ـ حتی همین تابناک ـ وجی از داده‌ها بدون اطلاعات شما و حتی نیاز به موافقت شما از طریق اینترنت منتقل می‌شود.

پس بهتر است بدانید که در فضای نت چه کسی و چه وب‌‌سایتی مشغول رصد وب‌گردی شماست. در اینجاست که ابزاری نظیر Lightbeam که در واقع یک افزونه (Addon) برای فایرفاکس است، به کمک شما می‌آید که در یک محیط کاملا تصویری تمتمی رد پاهای شما بر روی اینترنت را نشان می‌دهد.

برای آغاز کار، لازم است ‌این افزونه را به مرورگر فایر فاکس اضافه کنید. برای این منظور در مرورگر فایر فاکس ‌روی منوی اصلی کلیک کرده و گزینه Add Ons را انتخاب کنید.

سپس در تب جدید و در بخش جستجوی افزونه‌ها، گزینه Lightbeam را وارد کرده و کلید Enter را فشار دهید. پس از پیدا شدن افزونه‌، روی گزینه Install کلید کنید تا افزونه دانلود و نصب شود.

پس از نصب افزونه، درخواهید یافت که گزینه مربوط به Lightbeam در نوار پایینی فایرفاکس اضافه خواهد شد که در صورت کلیک‌ روی آن در تب جدید این ابزار باز می‌شود و فعالیت‌های شما را در فضای وب نشان می‌دهد:

وقتی بر‌ این ابزار کلیک کنید، در تب جدید با نمای گرافیکی آن روبه‌رو خواهید شد که سه گزینه در بر دارد: Graph، Clock و List:

گزینه Graph در یک محیط تعاملی (Interactive) و قابل بزرگ‌نمایی فعالیت‌های مربوط به وب‌گردی شما را نمایش می‌دهد. هر وب‌سایت اصلی که شما ‌‌اختیاری از آن بازدید می‌کنید، با یک دایره در این نما نشان داده خواهد شد و تمامی وب‌سایت‌های پیرامونی آن که این وب سایت به آن‌ها متصل می‌شود، به شکل یک مثلث نشان داده می‌شوند. این سایت‌های پیرامونی معمولا سایت‌هایی هستند که بدون اطلاع شما، فعالیت اصلی شما را رصد کرده و اطلاعات مربوط به آن را ضبط می‌کنند. هر چقدر مثلث‌ها و دایره‌ها بزرگ‌تر باشند، نشان دهنده این است که از طرف وب‌سایت‌های پیرامونی گوناگونی رصد می‌شوند و میزان ارتباط آن‌ها گسترده‌تر است:

همچنین متوجه می‌شوید که این دایره‌ها و مثلث‌ها با ‌خطوطی به هم متصل هستند که اگر این خطوط با رنگ بنفش مشخص شده باشند، نشان دهنده آن است که در این میان، پای Cookie‌ها نیز در میان است. با دیدن این وضعیت ،سریعا به دو نکته پی خواهید برد: نخست‌ این که به استعاره شبکه تار عنکبوتی ایمان خواهید آورد و دوم آن که درمی‌یابید‌ که وب‌سایت‌های پیرامونی بسیاری بیشتر از وب‌سایت‌هایی که اختیاری از آنها بازدید می‌کنید، شما را رصد می‌کنند.

با کلیک ‌بر روی هر کدام از دایره‌ها یا مثلث‌ها در پنل سمت راست، خواهید توانست‌ اطلاعات مربوط به آن وب سایت را ‌ببینید؛ برای نمونه، در تصویر زیر ما با کلیک ‌روی دایره گوگل؛ که مربوط به باز کردن Gmail است، اطلاعات اولیه این وب‌سایت را به دست آورده‌ایم:

با انتخاب گزینه Clock از پنل سمت چپ، با یک ساعت آنالوگ مواجه می‌شوید که ویژه ضبط اطلاعات مربوط به فعالیت‌ و ردپای شما در فضای وب بر پایه ساعات و دقایق در طول روز است. در اینجا نیز خطوطی متشکل از مثلثها و دایره‌ها به شما نشان می‌دهد که کدامین سایت‌ها و سایت‌های پیرامونی در چه دقایق و ساعاتی شما را رصد کرده‌اند:

همچنین گزینه List به شما این امکان را می‌دهد که ‌مفصل وارد اطلاعات مربوط به سایت‌هایی که بازدید کرده‌اید، سایت‌های پیرامونی آنها، اولین و آخرین بازدید و همچنین میزان ارتباطات ثانویه این سایت‌ها شوید:

شاید پرسیده شود که خود این ابزار نیز اقدام به جمع‌آوری اطلاعات می‌کند و از این نظر خطرناک است. پاسخ این است، تا هنگامی که شما به این ابزار اجازه ندهید، هیچ اطلاعاتی را از شما رصد نکرده و اطلاعات شما را استفاده نمی‌کند. اما اگر اجازه این کار را بدهید، کمک بزرگی به این ابزار در راستای هدفش که رصد، تحلیل و تشریح چگونگی مانیتورینگ اطلاعات از طریق سایت‌ها و سایت‌های پیرامونی در فضای وب است، خواهید کرد. برای کمک به Lightbeam دکمه Contribute Data را در گوشه سمت راست و بالای صفحه ابزار از حالت OFF به ON تغییر دهید:

نکته اساسی که باید به آن توجه داشت، این ‌که هرگونه مانیتورینگ و رصد‌ در اینترنت به معنی دزدیدن اطلاعات کاربران نیست. در بسیاری از مواقع رصد خودکار سایت‌ها از فعالیت کاربر منجر به دقیق شدن خواست‌ها و نیازهای کاربر و دسته‌بندی اطلاعات آنها برای استفاده‌های آتی می‌شود؛ دقیقا همان کاری که متور جستجوی گوگل برای دقیق شدن در نیاز شما انجام می‌دهد.

اما ابزاری مانند Lightbeam حداقل شما را متوجه خواهد ساخت که چه سایت‌هایی در حال رصد شما هستند و چگونه و با چه هدفی این کار را می‌کنند.