منتقدین اظهارات هاشمی رفسنجانی چه می‌گویند؟

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، انتشار خاطرات قدیمی خود درباره حذف شعار مرگ بر آمریکا را کاری نادرست‌ می‌داند که مسئولین سایت شخصی وی مرتکب آن شده‌اند، ولی نقل اظهارات چند سال پیش هاشمی سر و صدای زیادی به پا کرده است.

کد خبر: ۳۵۱۶۲۶

تاریخ: ۲۴ مهر ۱۳۹۲ - ۱۶:۱۵

آن گونه که از خبر اعتراض رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به مسئولین سایت خود بر‌می‌آید، آغاز ‌اختلافات جدید بر سر شعار «مرگ بر آمریکا»، به انتشار خاطراتی در سایت وی مربوط می‌شود که مربوط به سال‌ها پیش است و مسئول سایت بدون هماهنگی اقدام به انتشار آن در این زمان کرد که کاری نادرست بود؛ افزون بر این، هاشمی رفسنجانی ادامه می‌دهد‌ به دفتر تأکید کرده‌ که افراد بدون هماهنگی و اطلاع قبلی از انتشار مطالب منتسب به وی خودداری کنند.

به گزارش «تابناک»، خاطرات هاشمی که به پیشنهاد وی به امام راحل برای حذف شعار مرگ بر آمریکا مربوط می‌شود، چنان موجی از اظهارنظرهای مخالف و موافق را به راه انداخت که باعث شد، حمید انصاری قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، خود را ملزم به پاسخگویی بداند.

وی در آغاز گفت‌وگوی خود در این باره‌ اظهار داشت: «دو اظهار‌نظر از آیت‌الله هاشمی رفسنجانی که به نوعی مربوط به حضرت امام می‌شود، منتشر شد و نقد‌ها و مخالفت‌هایی را نیز برانگیخت؛ یکی نقل مضمون فرازی کوتاه از نامه‌ای است که ایشان گفته‌اند آن را در سال‌های آخر برای امام نوشته‌اند و دیگری مطلبی است که از قول ایشان تحت عنوان موافقت امام با حذف شعار «مرگ بر آمریکا» مطرح شده است. اولا تاریخ هر دو اظهار نظر آقای هاشمی مربوط به الآن نیست. اظهارات آقای هاشمی در‌باره حذف شعار‌ در گفت‌وگو با ماهنامه مدیریت ارتباطات ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۹ (۳ سال پیش) و مطلب مربوط به رابطه با آمریکا در گفت‌وگوی ایشان با فصلنامه مؤسسه مطالعات بین‌المللی در پایان سال ۱۳۹۰ بیان شده است و بعدا این مطالب (چندین ماه قبل) در کتاب صراحتنامه انتشار یافته است».

بررسی‌های انجام شده در مجموعه منتشره از خاطرات هاشمی رفسنجانی نشان می‌دهد که وی چهار بار به خاطراتی از این دست اشاره کرده است. انصاری این موارد را به صورت زیر خلاصه کرده است:

۱ ـ در ذیل خاطرات روز ۱۶ فروردین ۱۳۶۲ «... احمد آقا تلفن‌ کرد و اطلاع‌ داد، امام‌ با پیشنهاد قطع‌ شعار «مرگ‌ بر آمریکا و مرگ‌ بر شوروی‌» از رسانه‌های‌ دولتی‌ موافقت‌ کرده‌ و پذیرفته‌اند که‌ بگویند به‌ امر امام‌ قطع‌ شده‌ است‌».

۲ ـ ۲۰ فروردین ۶۲ «... ظهر احمد آقا آمد. اعترافات توده‌ای‌ها را به ایشان دادم که بخوانند و به اطلاع امام برسانند. قرار شد از طرف امام رسما به صداوسیما ابلاغ کنند که [شعار] مرگ بر آمریکا و مرگ بر شوروی را که در شعارهای مردم می‌آید، حذف کنند و دوستان دیگر هم موافق‌اند‌».

۳ ـ یکم اردیبهشت ۶۲ «... جلسه شورای مرکزی حزب [جمهوری اسلامی] داشتیم‌. درباره دستور امام برای حذف شعارهای مرگ برآمریکا و «مرگ بر شوروی» بحث داشتیم که شیوه حذف آن ـ‌به صورتی که عکس‌العمل بدی نداشته باشد ـ انتخاب شود».

۴ ـ ۱۴ تیر ۶۳ «... [آقای امام موسوی‌] نماینده شوش‌تر هم آمد و پیشنهاد قطع شعار مرگ برآمریکا و شوروی را می‌داد. گفتم به طور اصولی تصمیم گرفته‌ایم‌، امام هم موافقت کرده‌اند ولی منتظر فرصت هستیم».

انصاری در ادامه‌ اظهار می‌دارد که بر اساس مدارک و اطلاعات موجود در این که این مسأله یعنی پیشنهاد حذف شعار مرگ بر شوروی به طور اخص و کل شعار (مرگ بر آمریکا و شوروی) از صدا و سیما در آن زمان با توجیهات منطقی فراوان و از کانال‌های مختلف به دفتر امام و به حضرت امام منعکس شده است تردیدی نیست. سند و دلیل قاطعی بر مخالفت امام نداریم.

منتقدین به اظهارات هاشمی رفسنجانی که اغلب به نوع واکنش انصاری و کل مجموعه مسئول حفظ و نشر آثار امام (ره) معترض هستند، بعد از این اظهارات انصاری به وی خرده گرفتند که علاوه بر این که هیچ دلیلی برای موافقت امام (ره) با این پیشنهادهای ارائه نشده است، بلکه اظهارات امام (ره) در سال‌های بعد نشان می‌دهد که آن را نپذیرفته‌اند. آن‌ها نوع اظهارات انصاری را که سخنان هاشمی رفسنجانی ‌صریحا رد نمی‌کند، ناشی از تلاش برای حفظ احترام و جایگاه وی می‌دانند.

البته در بخشی از سخنان انصاری در این باره آمده ‌که موضوع حذف شعار‌ها از تریبون‌های رسمی در مقطعی مورد بحث بوده، ولی این‌که چه اتفاقاتی سبب توقف اجرای تصمیم حذف این شعار از تریبون‌های رسمی شده است‌، نیازمند بررسی است.

انصاری در این باره می‌گوید: علاوه بر این ایشان در خاطرات، نام نماینده شوش‌تر را ذکر کرده‌اند و مهم‌تر از آن مطرح شدن دستور امام بر حذف شعار از رادیو تلویزیون در شورای مرکزی حزب را هم بیان کرده‌اند. هنوز تعداد قابل توجهی از اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی از جمله رهبر معظم انقلاب اسلامی که دبیر کل حزب بوده‌اند در قید حیاتند و براساس گفته جناب آقای هاشمی در همین مصاحبه، ایشان خاطراتشان را قبل از انتشار به رهبر معظم انقلاب ارائه کرده‌اند. اکثر اعضای شورای سرپرستی صدا و سیما و منجمله آیت الله حاج سید محمد هاشمی (عضو دفتر حضرت امام) و حجت الاسلام و المسلمین آقای محمد علی انصاری (عضو و رابط دفتر حضرت امام با صدا و سیما) حضور دارند، این‌ها و قرائن فراوان دیگر مویدات قابل اعتمادی بر پذیرش این نقل می‌باشند.

وی در بخشی دیگر از سخنان خود ادامه می‌دهد: مطمئنم که بر طبق دستور حضرت امام از مقطعی شعار مرگ بر شوروی در پخش برنامه‌های رسمی از صدا و سیما حذف شد. سبک خاطرات آقای هاشمی کوتاه‌نویسی و اشاره به اصل موضوع است و تفصیل آن‌را ننوشته‌اند.

سخنان انصاری هرچند در مورد این که آیا امام راحل دستور حذف شعار مرگ بر آمریکا از تریبون‌های رسمی در مقطعی خاص، قضاوت نمی‌کند ولی باعث شد چند روزنامه با استناد به آن از تیترهای درشتی در باره موافقت امام (ره) با حذف این شعار استفاده کنند. منتقدین، این روند را «کلاهبرداری چند لایه با تحریف نظر امام» دانستند و به بیان نظرات خود در این باره پرداختند.

بخش مهم دیگر از اظهارات هاشمی رفسنجانی به نامه وی به امام (ره) در اوایل سال ۶۶ مربوط می‌شود. وی در این باره گفته ‌که پیشنهاد حل مسأله رابطه با آمریکا یکی از پیشنهاداتی است که طی نامه‌ای در سال‌های آخر برای امام فرستاده‌اند.

انصاری با تأیید وجود نامه اظهار می‌دارد که چنین نامه‌ای نوشته شده است. اصل دست‌خط این نامه خصوصی چهار صفحه‌ای که به تاریخ چهارم فروردین ۱۳۶۶ است، در آرشیو اسناد مؤسسه نگهداری می‌شود. موضوع این نامه درخواست آقای هاشمی از امام برای حل چهار مشکلی است که نوشته‌اند اگر حل نشود در آینده مشکلات بزرگی برای انقلاب خواهد داشت: اول‌، دوگانگی نیروهای نظامی و چند گانگی نیروهای انتظامی. دوم، مشخص نبودن مرز سنتهای شرعی با سنت‌ها و عادات عرفی. سوم، ابهامات در سیاست خارجی و رابطه با دولت‌های بزرگ خصوصا آمریکا. چهارم، نواقص و ابهامات موجود در قانون اساسی. در ادامه همین مسأله چهارم، ایشان ۱۰ موضوع را به عنوان مشکلاتی که تجدید نظر در باره آن‌ها در قانون اساسی را پیشنهاد دارند بر شمرده‌اند.

نکته مهم برای مخالفین و منتقدین این است که امام (ره) به این نامه پاسخ نداده است. انصاری در این باره می‌گوید: «در مورد نامه مذکور هم حضرت امام پاسخ کتبی به آن نداده‌اند. عدم پاسخ امام نه به معنای رد پیشنهادات است و نه تأیید برخی از موضوعات و پیشنهاداتی که آقای هاشمی در این نامه ذکر کرده‌اند».

اما مخالفین با اشاره به تقریبا دو سال باقی مانده از عمر با برکت امام (ره) و بیانات ایشان در این مدت استدلال می‌کنند که امام (ره) با این پیشنهاد مخالف بوده است.

از جمله این که انبارلویی در روزنامه رسالت نوشته است که «جالب است ۵ روز پس از نقل قول آقای هاشمی از قول امام (ره) در خصوص شعار مرگ بر آمریکا امام در دیدار وزیر کشور و اعضای کمیته‌های انقلاب می‌گویند: «ما آمریکا را زیر پا می‌گذاریم، در این امور نمی‌گذاریم در امور ما دخالت کند. ما چتربازهای آن‌ها را بین هوا می‌کشیم، از بین می‌بریم. ما نشسته‌ایم اگر آمریکا شیطنت کند جلویش را بگیریم». (صحیفه نور ج۱۷ صفحه۲۳۳) ‏»

وی ادامه می‌دهد که «امام (ره) ۴۸۳ بار در طول حیات خود علیه آمریکا موضع گرفته است. در تمامی این مواضع نفرت از جنایات آمریکا و خیانت‌های واشنگتن به ملت ایران در بیان امام (ره) موج می‌زند و یادآوری شده است‌».

وی از جمله کسانی است که معتقد است که نه تنها این پیشنهاد هاشمی رفسنجانی در آن زمان مورد موافقت قرار نگرفته، بلکه امروزه نیز قابل اعمال نیست.

امیر محبیان دیگر چهره رسانه‌ای اصولگرایان نیز معتقد است که حذف این شعار نباید به راحتی به آمریکایی‌ها هدیه شود. وی می‌گوید: «در مورد شعار مرگ بر آمریکا اگر قرار باشد که حذف آن را به عنوان هدیه به آمریکا بدهیم، در واقع عملی انجام داده‌ایم بدون این که نفعی برای کشور داشته باشد. اولا مفسر اصول در مورد حرکت در مسیر اصول انقلاب، رهبر معظم انقلاب هستند و تفسیر نهایی را هم ایشان انجام می‌دهند. اگر ایشان به این نتیجه رسید که با دگرگون شدن شرایط و تغییر اوضاع، حذف شعار مرگ بر آمریکا به صلاح است، کسی نمی‌تواند اعتراض کند چون هر جا باید یک حکم قاطع وجود داشته باشد. ثانیا چه لزومی دارد که این شعار را حذف کنیم؟ این یک شعار است اما در مقابل آمریکا، «مرگ بر ایران» را در عمل اجرا می‌کند. به اعتقاد من اگر مسیر به گونه‌ای پیش رفت که آمریکایی‌ها ثابت کنند این خوی درندگی را کنار گذاشته‌اند و نظام و به‌ویژه رهبری معظم نظام هم به این نتیجه برسد، شخص ایشان سیاست لازم را اتخاذ خواهد کرد اما وقتی طرف مقابل هنوز دندان نشان می‌دهد و لبخندش لبخند غلیظ و عمیقی نیست، دلیلی ندارد که هدایای گران‌قیمت به پای آن‌ها بریزیم و طرف مقابل باید برای هر کدام از مزایایی که از ایران عایدش می‌شود، هزینه آن را پرداخت کند‌».