گفتمان و خشونت

عطاءالله مهرابي

کد خبر: ۳۴۴۳۲

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۳۸۷ - ۱۶:۳۸

در آغاز انقلاب، گفتمان، ابزار اصلي نيروهاي انقلاب و خشونت، ابزار اصلي ضدانقلاب بود.
هفته‌هاي نخست پس از پيروزي انقلاب، محيط دانشگاه‌هاي ايران به ويژه دانشگاه تهران، سرشار از تجمعات چندنفره و بحث و گفت‌‌وگوي دانشجويان با افکار گوناگون بود.

طرفداران امام با گروه‌هايي که در کردستان و مناطق ديگر شورش به پا کرده بودند، بحث و گفت‌وگو مي‌کردند که البته در همه اين بحث‌ها، نيروهاي انقلاب، بسيار دقيق و صادقانه و همراه با استدلال وارد بحث مي‌شدند. آنان در قانع کردن طرف‌هاي خود، چنان از ديدگاه‌هاي رهبران و ايدئولوگ‌هاي ضدانقلاب در نقد آنان بهره مي‌بردند که گويي بر مباني فکري آنان از خودشان مسلط‌تر و آشناتر بودند.
اما ضدانقلاب که در استدلال‌ها به بن‌بست مي‌رسيد، شانتاژ به راه مي‌انداخت و بعضا به برخوردهاي خشونت‌آميز متوسل مي‌شدند. آنان که گاه در مباحثه، عرصه را تنگ مي‌ديدند، سخناني را به امام و انقلابيون منتسب مي‌کردند که واقعيت خارجي نداشت و مشخص بود که رهبران آنان براي فريب اعضاي خود، به جعل انتساب سخنان غيرواقعي به امام و نيروهاي انقلاب مي‌پرداختند. (يادآوري خاطره‌اي از دکتر محسن رضايي مربوط به روزهاي نخست پيروزي انقلاب).

امروزه مي‌بينيم، متأسفانه در جبهه انقلاب و جناح‌هاي سياسي کشور، همان روش‌هاي ضدانقلاب در حال رواج است؛ يعني برخي فعالان سياسي براي نقد رقباي خود، نخست نسبت ناروايي را متوجه آنان مي‌کنند و بعد بر مبناي همان، حريف را محکوم مي‌کنند و خود، پيروز از ميدان به در مي‌آيند، اما نتيجه چنين شيوه و رفتاري، جز به مسلخ بردن حقيقت و رواج بي‌اخلاقي در حوزه سياست نيست.

ظاهرا دارندگان چنين مشي و تفکري، چون خود را در جايگاه حق مطلق مي‌انگارند، براي پيروزي به اين ورطه غلتيده‌اند که هدف، وسيله را توجيه مي‌کند.

متأسفانه، رواج اين تفکر در سپهر سياسي کشور، فضاي رقابت سالم را به ميدان جنگي تبديل کرده است که گويي، جز با حذف کامل يکي از رقبا، پايان نمي‌يابد؛ غافل از اين‌که بر فرض توفيق يک طرف در حذف و هدم رقيب، اين تفکر و شيوه در درون خود، نگاه حذفي را بازتوليد مي‌کند و روز به روز رسيدن به فضاي سالم رقابت سياسي را دور از دسترس مي‌سازد.

در چنين اوضاعي، بازگشت به گفتمان اوليه انقلاب و تأسي به آرمان‌هاي امام که بر تکثر و تفاوت فکري در چهارچوب قانون اساسي تأکيد مي‌کردند، تنها راه برون‌رفت از وضعيت دشوار کنوني است تا کشور در عين به رسميت شناختن اختلاف‌هاي فکري و سياسي، از همه ظرفيت‌هاي کارشناسي و مديريتي بهره‌مند شود.