دادورز کیست

کد خبر: ۳۴۰۸۷۶

تاریخ: ۰۴ شهريور ۱۳۹۲ - ۱۴:۰۰

برای بسیاری از افراد جامعه واژه دادورز شناخته شده نیست در حالی که دادورزان مسئولیت‌های بزرگی برعهده داشته و می‌توانند در روند رسیدگی به پرونده‌های قضایی موثر واقع شوند.

به گزارش فارس،‌ اگر تاکنون مسیر یک پرونده قضایی را از ابتدا تا انتها طی کرده باشید بدون شک در این مسیر کارتان به «دادورز» یا «مأمور اجرا» افتاده است.

اگرچه بسیاری از مراجعان به دادگاه، دشواری یک دعوای حقوقی را گرفتن رأی می‌دانند اما در عمل، اجرای رأی مرحله دشوار و مهم‌تری است که گاهی به آن توجه کافی نمی‌شود.

با رسیدن به این مرحله تازه کسی که حکم به نفع او صادر شده متوجه سختی‌های اجرای رأی می‌شود. پیدا کردن اموال محکوم، توقیف آن و مسایلی از این دست دردسرهایی است که در مرحله اجرای حکم با آن روبه‌رو می‌شویم، مرحله‌ای که «دادورز» نقش مهمی در آن بر عهده دارد.

دادورز کیست؟

مأمور اجرا یا دادورز زیر نظر مدیر اجرا، رأی دادگاه را اجرا می‌کند، بنابراین عملی کردن مفاد و مندرجات اجراییه دادگاه یا اداره ثبت اسناد و املاک کشور بر عهده مأمور اجرا است.

از دادورز چه انتظاری داشته باشیم؟

وقتی حدود وظایف و اختیارات مأمور اجرا را بدانیم انتظارات ما از وی معقول و منطقی خواهد بود، در غیر این صورت با انتظارات نابه‌جا ممکن است با پاسخی مواجه شویم که ما را از روند رسیدگی دلسرد کند.

ابلاغ اجراییه چه به صورت واقعی باشد و چه به صورت قانونی، نخستین وظیفه دادورز است.

پس از ابلاغ اجراییه، مدیر اجرا نام دادورز یا مأمور اجرا را در ذیل اجراییه می‌نویسد و عملیات اجرایی را به عهده او می‌گذارد، علاوه بر این کارهای مرتبط اجرای اجراییه نیز بر عهده دادورز است.

عملیات و اقدامات اجرایی به استناد ماده 4 قانون اجرای احکام مدنی، ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ اجراییه به محکوم علیه به اجرا گذاشته می‌شود.

این اقدامات با توجه به موضوع محکوم‌به، متفاوت است و حسب مورد از توقیف اموال تا انجام فعل یا ترک فعل و هم چنین مزایده و فروش خواهند بود.

فرآیند اجرای رأی از سوی مأمور اجرا

قبل از هر چیز به یاد داشته باشید که هیچ رأیی اجرا نمی‌شود مگر اینکه ذی‌نفع آن را تقاضا کند، بنابراین انتظار نداشته باشید بعد از صدور رأی همان‌طور که شما در منزل مشغول استراحت هستید روند اجرای حکم خود به خود شروع شود و به نتیجه برسد.

پس از درخواست صدور اجراییه اجرای حکم و پس از اینکه درخواست صدور اجراییه به پیوست مدارک لازم تسلیم دفتر دادگاه شد، مدیر دفتر آن را با گزارش لازم تقدیم دادگاه می‌کند.

رئیس دادگاه با توجه به درخواست و پیوست‌های آن و بعد از اینکه معلوم شد شرایط صدور اجراییه وجود دارد اقدام به صدور دستور اجراییه می‌کند.

مسئولیت دادورزان

نقش مهم دادورزان باعث شده که برخی حساسیت‌ها نسبت به کار آنان وجود داشته باشد.

علاوه بر مسئولیت‌های کیفری و مدنی، تخلفات انتظامی دادورزان هم موجب تعقیب انتظامی خواهد بود، بنابراین اگر دادورز دچار تخلفی شود مورد تعقیب انتظامی قرار می‌گیرد و به یکی از کیفرهای اداری توبیخ، کسر مقرری ماهیانه تا یک ثلث از یک تا شش ماه و اخراج از خدمت محکوم می‌شوند.

رئیس دادگاهی که دادورز تحت نظر او انجام وظیفه می‌کند، به تخلفات انتظامی مأمور رسیدگی می‌کند و در صورت بروز تخلفی پس از جلب نظر دادستان، درباره مأمور متخلف مجازات انتظامی مقرر شده در قانون اعمال می‌شود.ژ

علاوه بر این دادورزان ممکن است با توجه به وظیفه‌ای که بر عهده دارند، مرتکب جرائم خاصی هم شوند، برای مثال یکی از جرائمی که در مورد این گروه ممکن است رخ دهد، خیانت در امانت است.

ممکن است مأمور اجرا وجوه یا اموالی را که در نزد او بوده است، تلف کند در این صورت فوری از محکمه‌ای که مأمور در نزد آن مأموریت دارد قرار توقیف و بازداشت او تقاضا می‌شود و این وضع تا زمانی که وجوه تفریط شده پرداخت شود ادامه خواهد داشت.

همچنین ممکن است خسارتی از سوی دادورز وارد شود که ریشه در تقصیر او داشته باشد، در این صورت هم او باید این خسارت را جبران کند.

هر گاه به واسطه اقدامات غیرقانونی مأموران اجرا خساراتی بر اشخاص وارد شود، مأموران موافق قانون به تأدیه خسارت محکوم می‌شوند.

همچنین اگر کسانی مانع دادورز و مأمور اجرا در انجام وظایفشان شوند، علاوه بر مجازات مقرر در قوانین کیفری مسئول خسارات ناشی از عمل خود نیز هستند

مسئولیت‌های دادورز

1- در خصوص جرائم دادورز دادسرای محل وقوع جرم رسیدگی می‌کند.

2- در خصوص تخلفات اداری، دادورز به تخلفات اداری معرفی خواهد شد.

3- رسیدگی به اعتراض راجع به توقیف و صورت‌برداری و تشریفات مزایده همان دادگاهی است که مأمور اجرای تحت امر او، اقدام به ایفای وظایف می‌کند به موضوع رسیدگی خواهد کرد.

امتیازات مأموران اجرا

در مقابل مسئولیت‌های متنوعی که برای مأمور اجرا در نظر گرفته شده است، برخی امتیازات هم برای او پیش‌بینی شده است.

برای مثال اگر هنگام اجرای حکم، نسبت به مأموران اجرا مقاومت یا سوء‌رفتاری صورت گیرد، آن‌ها می‌توانند از مأموران انتظامی برای اجرای حکم کمک بخواهند.

دادورزان می‌توانند در مواقع لزوم از کمک آن‌ها استفاده کنند و یکی از موارد لزوم، مواجه شدن با سوء رفتار است.

منظور از سوء‌رفتار اقدامی فراتر از مقاومت است، به عبارت دیگر اگر سوء‌رفتار در قالب امر جزایی باشد مرتکب از این جهت نیز قابل تعقیب کیفری خواهد بود.

مأمور نیروی انتظامی وظیفه دارد به این درخواست دادورز پاسخ مثبت دهد و او را در این خصوص یاری کند، اما اگر مأمور نیروی انتظامی امتناع کند تکلیف چیست؟ مأمور اجرا در این خصوص، صورت‌مجلسی تنظیم و توسط مدیر اجرا برای تعقیب به مرجع صلاحیت‌ ارسال می‌کند.

دلیل رد مأموران اجرایی

پیش از این مطرح شد که برای اجرای رأی باید به خدمات مأموران اجرا یا دادورزان دل ببندید،، اما ممکن است به بی‌طرفی و عملکرد عادلانه دادورز اعتراض داشته باشید، در این صورت بهتر است از ابتدا وی را وارد جریان اجرای رأی نکنیم.

این کار با طرح ایراد رد امکان‌پذیر است. موارد رد مأموران اجرا به استناد ماده 18 قانون اجرای احکام مدنی عبارتند از:

1- امر اجرا راجع به همسر آن‌ها باشد.

2- امر اجرا راجع به اشخاصی باشد که مدیر و یا دادورز و مأمور اجرا با آنان قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم دارد.

3- مدیر یا دادورز (مأمور اجرا) قیم یا وصی یکی از طرفین یا کفیل امور او باشد.

4- وقتی که امر اجرا راجع به کسانی باشد که بین آنان و مدیر یا دادورز (مأمور اجرا) یا همسر آنان دعوای مدنی یا کیفری مطرح است.

اما اگر دادورز رد شود در این صورت اگر دادورز دیگری در دادگاه باشد، امر اجرا به او واگذار می‌شود؛ اما اگر دادگاه همان یک دادورز را داشته باشد تکلیف چیست؟

اگر در آن حوزه مدیر یا مأمور دیگری نباشد، اجرای حکم به وسیله مدیر دفتر یا کارمند دیگر دادگاه یا حسب مورد مأموران نیروی انتظامی به عمل خواهد آمد.

بعضی بر این عقیده‌اند که ارجاع به دادورز دیگر، از اختیارات مدیر اجراست، زیرا در امر ارجاع نیز رعایت سلسله‌مراتب اداری ضروری است و بین رئیس دادگاه و دادورز (مأمور اجرا) مدیر اجرا وجود دارد، بنابراین دلیلی وجود ندارد که وقتی مسئول مستقیم می‌تواند امر اجرا را به دادورز دیگر محول کند، رئیس دادگاه در این مداخله کند.

شما برای اجرای حکم قبل از هر چیز باید درخواست صدور اجراییه کنید، بعد از صدور دستور اجرا دادورز یا مأمور اجرا مهم‌ترین نقش را در اجرای رأی شما بر عهده دارد.

البته نقش مأمور اجرا در اجرای رأی زمانی بیشتر می‌شود که محکوم‌علیه با میل و رضایت رأی را اجرا نکرده باشد. وی 10 روز از زمان ابلاغ اجراییه فرصت دارد که رأی دادگاه را اجرا کند و اگر از این مهلت استفاده نکرد و رأی را با رضایت به اجرا درنیاورد در این صورت نوبت به مراجعه به مأموران اجرا برای توقیف اموال منقول یا غیر منقول محکوم‌علیه می‌رسد.

تشریفات توقیف اموال منقول با غیر منقول متفاوت است اما در هر دو مورد مأمور اجرا نقش پررنگی را بر عهده دارد.