توقف پزشک خانواده در مسیر تهران

کد خبر: ۳۳۹۳۷۷

تاریخ: ۲۸ مرداد ۱۳۹۲ - ۱۳:۳۳

برنامه پزشک خانواده که در دوران وزارت خانم دستجردی به شدت ادعای اجرای آن شنیده می شد، در دوران دکتر طریقت منفرد با حساسیت بیشتری مورد تاکید قرار گرفت تا جایی که بر اجرای آن در استان تهران، تاکید و اصرار فراوان شد. این در حالی است که وزیر بهداشت دولت یازدهم عنوان داشته جلوی اجرای پزشک خانواده را در تهران می گیرد تا این برنامه دوباره بازبینی و اصلاح شود.

به گزارش مهر، برنامه پزشک خانواده که گفته می شود از سال 74 در کشور کلید خورده است، در ابتدای دولت نهم و همزمان با وزارت دکتر لنکرانی به طور جدی وارد مرحله اجرایی شد و قرار بود در شهرهای زیر 20 هزار نفر وارد شود. این در حالی است که اصرار بر اجرای این طرح در شهرهای بزرگ کشور، در دولت دهم و وزارت دکتر دستجردی شدت گرفت و در نهایت در دوران 6 ماهه وزارت طریقت منفرد، تصمیم گرفته شد این طرح وارد تهران شود. تصمیمی که باعث شد نوک پیکان انتقادات به طرف دومین وزیر بهداشت دولت دهم بچرخد. اما با پایان عمر دولت دهم و شروع به کار دولت یازدهم، وزیر جدید بهداشت عنوان داشته که اجرای این طرح نیازمند اصلاح و بازبینی است و تا آن زمان از ورود پزشک خانواده به تهران جلوگیری می کند.

ادعای طریقت منفرد

دکتر محمدحسن طریقت منفرد وزیر سابق بهداشت در پاسخ به این سئوال که چرا تاکید بر اجرای برنامه پزشک خانواده در تهران دارد، گفته بود "برنامه من این است که اجرای این برنامه در تهران در همین دولت دهم آغاز شود بنابراین حداکثر تا آخر تیر اجرای برنامه پزشک خانواده را در تهران شروع می‌کنیم.

هرچند این برنامه به دستور طریقت منفرد در تهران کلید خورد و حتی شنیده شد که ثبت نام از پزشکان عمومی برای همکاری در این طرح آغاز شده است، اما فرصت و مجال برای ادامه آن پیدا نشد و عمر دولت دهم به پایان رسید تا پزشک خانواده در مسیر ورود به تهران متوقف بشود.

فاطمه رخشانی معاون بهداشت وزارت بهداشت با تاکید بر کمبود پزشک برای اجرای برنامه پزشک خانواده گفت: کارهای زیرساختی و عملیاتی مانند ثبت نام پزشکان و مردم بدون هیچ تغییری نسبت به نسخه قبلی برنامه پزشک خانواده در این استانها انجام می‌شود و فقط در نسخه جدید این برنامه یک مقدار کارها را ساده‌تر کرده‌ایم تا همکاران مجری این برنامه منتظر نمانند که همه امکانات فراهم شود و بعد اجرای این برنامه را شروع کنند و با توجه به تجارب به دست آمده از اجرای این برنامه در دو استان فارس و مازندران اجرای این برنامه را ساده‌تر کرده‌ایم.

اجرای برنامه پزشک خانواده در 9 استان شروع شده اما میزان پیشرفت این برنامه در این استانها ممکن است متفاوت و مختلف باشد. در برخی از از این استانها زیرساختها بیشتر فراهم است و به طور کلی سعی کرده‌ایم از استانهایی که زیرساخت اجرای این برنامه را بیشتر دارند، شروع کنیم.

معاون بهداشتی وزارت بهداشت درباره اعتبار اجرای برنامه پزشک خانواده گفته است که اعتبار لازم برای اجرای این برنامه در 9 استان اعلام شده را برای مدت 3 ماه برآورد کردیم که 120 میلیارد تومان است و کل این اعتبار را 28 اسفند به حساب این دانشگاههای علوم پزشکی واریز کردیم که اکنون در حساب آنهاست و از نظر ما برای اجرای 3 سه ماهه کافی است.

ادعای وحیددستجردی

مرضیه وحید دستجردی، وزیر اسبق بهداشت نیز در زمان وزارتش گفته بود که مهمترین و سرآمد برنامه‌های وزارت بهداشت، برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع است که یک برنامه کشوری است. در واقع کار اجرای این برنامه از سال 89 ابتدا در شهرهای 3 استان به صورت پایلوت شروع شد. در سال 90 بعد از دستور رئیس جمهوری کار را شروع کردیم و در شهرهای 5 استان اجرای این برنامه شروع شد.

وی در زمانی که وزیر بود عنوان داشته بود که تا پایان سال 91 همه شهرهای کشور زیر پوشش این برنامه می رود و همه روستاها هم زیر پوشش این برنامه قرار خواهند گرفت.

نسخه 02 پزشک خانواده

نسخه 02 پزشک خانواده شهری که در وزارت خانم دستجردی کلید خورد و در وزارت طریقت منفرد اصلاح شد، هرگز اجرایی نشد و همواره به علل مختلف از جمله اختلاف نظر با بیمه‌ها،‌ کمبود نیرو، نبود مقدمات اجرای این برنامه، مخالفتهای گروههای مختلف پزشکان و پیراپزشکان، نبود سیستم پشتیبانی فنی الکترونیک، تأخیر در پرداختها، آموزش ندیدن پزشکان عمومی برای خدمات پزشک خانواده، نبود حمایت مسئولان عالی رتبه کشور و...روی کاغذ ماند.

موانع پیش روی پزشک خانواده در تهران

دکتر سیدتقی نوربخش عضو سابق شورای عالی نظام پزشکی، اجرای برنامه پزشک خانواده در تهران را بدون توجه به زیرساختها و نتایج اجرای پایلوت این طرح در سایر استانهای کشور، ناموفق و منجر به شکست دانست و گفت: برنامه بیمه روستایی از تیر ماه 83 و در اواخر دولت هشتم در کشور شروع شد اما در سال 87 وزارت بهداشت، تصمیم گرفت پزشک خانواده را در شهرهای بالای 20 هزار نفر اجرا کند. در تابستان 89، این طرح در سه استان کشور (خوزستان، چهارمحال بختیاری، سیستان و بلوچستان) به صورت پایلوت انجام شد و در ادامه در سال 90، نسخه 02 به تصویب دولت رسید و آن را ابلاغ کرد.

وی با انتقاد از اینکه زیرساختهای لازم برای اجرای پایلوت این برنامه فراهم نشده بود که در اردیبهشت 91 تصمیم گرفته شد استانهای فارس و مازندران نیز به این طرح اضافه شوند، تاکید کرد: مسئولان وزارت بهداشت قول داده بودند که این برنامه هر هفته در یک استان اجرا شود و بعدا تبدیل شد به اینکه هر ماه در یک استان اجرا شود.

نوربخش با اشاره به روی کار آمدن دکتر طریقت منفرد به جای وحیددستجردی، افزود: در سال 92 با تغییر وزیر بهداشت، نسخه 03 پزشک خانواده ابلاغ و قرار شد در 8 استان کشور اجرایی شود.

رئیس انجمن علمی جراحان ارتوپدی ایران ادامه داد: با توجه به اینکه اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در سه برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه کشور جزو تکالیف دولت بوده است اما نحوه اجرای آن در روستاها و شهرها، با انتقادات بسیار زیادی از سوی جامعه پزشکی و سازمان نظام پزشکی مواجه شد.

وی با اشاره به سرانه بسیار پایین بیمه روستایی نسبت به بیمه شهری، گفت: این وضعیت باعث شد تا از 6200 پزشک روستایی، 1200 نفر آنها از ادامه همکاری با وزارت بهداشت کناره گیری کنند.

نوربخش با تاکید بر اینکه می بایست نقاط ضعف و قوت برنامه در اجرای پایلوت آن ارزیابی شود، اظهارداشت: متاسفانه با تمامی مشکلاتی که این طرح داشت، شاهد گسترش آن به سایر استانها از جمله استان تهران بودیم.

وی با اشاره به اختصاص 2 هزار میلیارد تومان اعتبار در بودجه امسال وزارت بهداشت برای اجرای برنامه پزشک خانواده در کشور، گفت: ارتقای سطح کیفی و دسترسی به خدمات درمانی با اجرای برنامه پزشک خانواده، نیاز به منابع مالی بیشتری دارد. بنابراین، اختصاص 2 هزار میلیارد تومان اعتبار قطعا مکفی نیست.

نوربخش به اجرای این برنامه در تهران اشاره کرد و گفت: این برنامه باید در سطح کوچک اجرا شود در حالی که تهران یک کلانشهر با جمعیت 10 تا 12 میلیون نفر است که از حیث منابع، ساختار و فرهنگ، به هیچ وجه قابل اجرا نیست و قطعا نظام سلامت کشور را با چالش مواجه می کند.

اظهارات وزیر بهداشت دولت یازدهم

دکتر سیدحسن قاضی زاده هاشمی وزیر بهداشت دولت یازدهم، با تایید این موضوع که در روش اجرای برنامه پزشک خانواده اشکالاتی وجود دارد، تاکید دارد که اجرای برنامه متوقف نمی شود بلکه اصلاحاتی بر روی روش اجرای آن صورت می گیرد.

وی با تایید این مطلب که قطعا اشکالاتی بر شیوه اجرای این طرح وارد است، ادامه داد: شاید مهمترین اشکال آن، تعجیل در اجرای برنامه به صورت فراگیر است. قانون حکم می کند که اول به صورت آزمایشی اجرا کنیم تا اشکالات را ببینیم و بعد آن را توسعه دهیم. به نظر می رسد این شتابی که در اجرای برنامه هست خودش باعث شده که به چنین طرح مترقی خدشه وارد کنیم. البته جدای از آن، بحث تامین منابع مالی و پوشش بیمه ای طرح نیز مطرح است. زیرا ما هنوز تجمیع بیمه ها را نداریم. در کنار آن، موضوع آموزش پزشکان و سایر اعضای تیمی است که در بسته پزشک خانواده قرار می گیرند.

وزیر بهداشت در پاسخ به این سئوال که با توجه به اشکالاتی که بر اجرای طرح وارد است، گفت: در حقیقت جلوگیری از اجرا نمی شود بلکه جلوی توسعه برنامه گرفته می شود و روی کیفیت کار توجه می کنیم. ما موظفیم که پزشک خانواده را اجرا کنیم و بنده هم معتقدم این برنامه به نظام سلامت کشور خیلی کمک می کند و موثر است. اما اینکه عجله داشته باشیم و فکر کنیم ظرف یک یا دو سال می توانیم آن را به صورت فراگیر، آنطوری که در بسته خدمتی دیده شده است، عملیاتی کنیم حتی اگر منابع هم داشته باشیم، من بعید می دانم این کار به نفع کشور باشد.

هاشمی تاکید کرد: از این جهت است که معتقدم یک کار کارشناسی انجام شود اما معنای آن متوقف کردن کامل طرح نیست بلکه در استانهایی که در حال حاضر اجرا می شود، ممکن است با یک علامت سئوال بزرگ روی تهران متوقف شود. ولی در بقیه استانها همین سطح یک خدمات اجرا می شود و فکر می کنم که شاید در سایر استانها اگر ضرورت ایجاب کند، بر اساس مطالعه ای که انجام می شود، تشخیص داده شود که یک شهر کوچک را با جمعیت محدود انتخاب کنیم و به صورت پایلوت هر سه سطح برنامه را اجرا کنیم تا بتوانیم اشکالات را ببینیم، سپس در گام بعدی به سراغ شهرهای دیگر برویم.

وی با طرح این موضوع که پزشک خانواده طرحی بوده که ابتدا گفتند 5 ساله و بعد فرمودند 2 ساله و بعد قرار شد یک ساله اجرا کنند، تاکید کرد: در نگاه من، یک طرحی است که ممکن است 10 تا 15 سال طول بکشد و انتظار هم غیر از این نیست. چون فقط هدف پزشک خانواده نیست بلکه نظام مراقبتهای بهداشتی و درمانی کشور بایستی اول تقویت شود و بعد توسعه پیدا کند که یکی از اجزای آن، پزشک خانواده است. بنابراین بایستی نگاه جامع به این طرح داشته باشیم و بتوانیم کل زیرساختهای این بسته خدمتی را با هم فراهم کنیم. و بعد آن را در سراسر کشور توسعه دهیم