نجفی کدام میراث فرهنگی را تحویل می‌گیرد؟

حرف و حدیث‌های فراوانی درباره سرنوشت برخی اشیای باستانی در این چند سال مطرح بوده که طبیعتاً در‌‌ همان ماه‌های نخست عمر دولت یازدهم، با بررسی سوابق اموال و عملکرد امین اموال‌ها، می‌توان به این شایعات پایان بخشید

کد خبر: ۳۳۹۱۱۱

تاریخ: ۲۷ مرداد ۱۳۹۲ - ۱۲:۳۶

محمدعلی نجفی در حالی ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را تحویل خواهد گرفت که این حوزه، یکی از پرچالش‌ترین نهاد‌ها در هشت سال اخیر بوده و آنچه به دست نخستین مدیر منتصب دولت یازدهم بر این نهاد رسیده، شرایط بسیار وخیمی در ابعاد گوناگون دارد؛ شرایطی که اخذ راهکار برای تغییرش، به خدمت گرفتن تیم وسیعی از مشاوران را برای نجفی ضروری می‌سازد.

به گزارش «تابناک»، اگر قرار باشد نهادهای پرحاشیه دولت نهم و دهم را برشمریم، بی‌گمان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری جزو ده نهاد فعال در این بخش و بسیار فعال برای کسب رتبه نخست خواهد بود! هیچ‌ گاه فراموش نخواهد شد که در این هشت سال بر میراث فرهنگی ایران چه گذشت و چه هزینه‌هایی از قبل تصمیمات سیاسی و اقتصادی متوجه میراث فرهنگی شد و البته هنوز ارزیابی دقیقی نیز نسبت به عمق این هزینه‌ها وجود ندارد.

در این باره باید گفت، حرف و حدیث‌های فراوانی دربره ‌سرنوشت برخی اشیای باستانی در این چند سال مطرح بوده که طبیعتاً در‌‌ همان ماه‌های نخست عمر دولت یازدهم، با بررسی سوابق اموال و کارکرد امین اموال‌ها، می‌توان به این شایعات پایان بخشید یا با انتشار مستندانی، حمل بر صحتش گذاشت که البته امید می‌رود هر آنچه این هشت سال در این حوزه مطرح شده، تنها شایعه بوده باشد و آسیب‌های حوزه میراث فرهنگی در دایره بی‌تدبیری‌های مدیریتی قابل تحدید باشد.

با این حال آنچه اکنون قابل توجه است، شرایط کنونی و دغدغه‌های اصلی است که سازمان میراث فرهنگی باید در پی رفع آن‌ها باشد. مهم‌ترین این دغدغه‌ها، هزینه‌های سر به فلک کشیده‌ای است که بخش چشمگیری از آن پرداخت نشده و منجر به این شده که افزون بر قطع همکاری بسیاری از نخبگان عرصه میراث فرهنگی با این نهاد، حتی بدیهی‌ترین اقدامان نظیر ادامه فعالیت گروه‌های تخصصی در محوطه‌های باستانی و حفاظت از محوطه‌ها باستانی به قصد جلوگیری از حفاری‌های غیرمجاز یا متوقف شود یا به حداقل کاهش یابد.

این در حالی است که سازمان میراث فرهنگی هزینه جشن‌های برگزار شده با نام تقدیر از متولیان سفرهای نوروزی را از محل بودجه این سازمان پرداخت ‌و آنچه در ورزشگاه آزادی رخ داده بود، از محل بودجه این سازمان رخ داده و از این حیث، بخش قابل توجهی از اعتبارات سال ۹۲ این نهاد پیش‌خور شده و احتمالاً دولت یازدهم برای نهادهایی که با چنین مشکلی مواجه هستند و بودجه‌هایشان پیش پیش هزینه شده، می‌بایست در اصلاحیه بودجه که ظاهراً تا شهریور ماه به مجلس می‌رود، متمم بودجه‌ای برایشان در نظر گرفته شود.

به مشکل جدی اعتبارات، مسأله خروج وسیع نیروهای میراث فرهنگی و جایگزینی بسیاری از مدیران کاربلد با نیروهای غیرمتخصص را نیز می‌توان افزود که در گره خوردن امور این سازمان بسیار نقش آفرین بوده است. علاوه بر بحث جابجایی سازمان میراث فرهنگی به شیراز که باعث شد بسیاری از کارمندان این سازمان در عوض چنین اقدام غیرمنطقی، ترجیح دهند از این سازمان بیرون آیند شوند و بخش قابل توجهی از بدنه کار‌شناسی خبره و پرتجربه این نهاد، به یکباره از این نهاد گسسته شد، جایگزینی اشخا‌صی بدون شناخت از میراث به عنوان نهادی تخصصی، شرایط عجیبی پیش آورد.

این اتفاق که البته در هشت سال اخیر و با تغییر مدیران سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و یا معاونان این سازمان، بار‌ها رخ داده و برخی پست‌ها چهار یا پنج بار جابجایی داشته‌اند، عملاً این سازمان را به یکی از بی‌ثبات‌ترین نهاد‌ها در حوزه مدیریتی مبدل ساخته و اساساً امکان برنامه ریزی کوتاه مدت را نیز سلب کرده، چه رسد به برنامه ریزی میان مدت و بلند مدت؛ رویکردی که گویا با چینش مدیران متخصص در این حوزه که بسیاری‌شان در این چند سال خانه‌نشین بوده یا توسط دیگر کشور‌ها برای پیگیری پروژه‌های باستانی آن کشور جذب شده‌اند، قابل رفع است.

به این مجموعه رخدادها، از هم پاشیدگی برخی نهادهای زیرمجموعه میراث فرهنگی همچون کتابخانه ارزشمند سازمان میراث فرهنگی را بیفزایید که در جریان انتقال به شیراز، مجموعه کتب و دیگر اشیای ارزشمند منتقل ‌و سپس با شکست این طرح، به تهران منتقل شد و هم‌اکنون مشخص نیست در چه شرایطی است و ‌همین نگرانی در خصوص برخی از اشیای مکشوفه در محوطه‌های باستانی در چند سال اخیر و برخی از مجموعه اشیای باستانی که در محوطه چندان مناسبی نگهداری نمی‌شوند نیز وجود دارد که نیازمند سرعت عمل در پیگیری و حضور در اولویت‌هاست.

افزون بر این‌ها، یک اولویت دیگر نیز هست و آن، بررسی پروژه‌های عمرانی تعریف شده در سال‌های اخیر است که ظاهراً کمترین مقاومت از سوی میراث فرهنگی در صورت تعارض با حریم این آثار صورت پذیرفته و حتی در برخی موارد،‌ روی مناطق تاریخی، پروژه نیز ساخته شده و از این حیث می‌بایست برای به حداقل رساندن هزینه‌های چنین اتفاقی، همین امروز میراث فرهنگی دست به کار شود و پروژه‌هایی که در حریم یا روی میراث فرهنگی در حال احداث بوده یا پروژه احداثش تصویب شده و مراحل پیش از ساخت را می‌گذراند، متوقف کرده و راهکارهای منطقی در این زمینه ارائه شود.

نجفی اما در کنار همه این‌ها، یک مأموریت بزرگ دارد که از نخستین روز کاری‌اش تا آخرین روز حضورش در مسئولیت، می‌بایست پیگیرش باشد و آن ‌کاهش حساسیت تقویت شده در چند سال گذشته پیرامون قرار دادن ایران و تاریخ باستان ایران مقابل دین و اسلام است؛ حال آن که این دو، کاملاً در دو ساحت جدا و غیرهمسطح هستند و بی‌تدبیری‌های صورت پذیرفته منجر به ایجاد چنین تقابلی شد؛ اتفاقی که با تدبیر و تعامل با نهاد‌ها و شخصیت‌های صاحب صلاحیت در این حوزه، ‌تحقق یافتنی است، ولی به شدت نیازمند زمان و تدبیر است.