مستند دايي جان ناپلئوني برای تطهير استعمار پير

در اين مستند همچنين با نمايش لحظاتي از سريال دايي جان ناپلئون، ساخته ناصر تقوايي، به واقعيات يک ملت بزرگ و رنجي که از امپراتوري بريتانيا برده است، با پخش واگويه‎هاي دايي جان، برخوردی بسیار تمسخرآميز نسبت به اعتقادات ملت ایران شده است. همايون کاتوزيان از دانشگاه اکسفورد نيز دست داشتن انگليس در برکناري رضا شاه و روي کار آمدن محمدرضا را تکذيب کرد و تلاش مي‏شود چهره خيرخواهانه انگليس در انقلاب مشروطيت نشان داده شود.

کد خبر: ۳۳۱۰۲

تاریخ: ۲۸ دی ۱۳۸۷ - ۱۱:۵۴

شبکه تلويزيوني «بي.بي.سي» در دومين روز کاري خود در يک برنامه مستند، يک و نيم قرن سياست استعماري انگليس در ايران را با داستان دايي جان ناپلئون و نقش اخبار راديو «بي.بي.سي» در اثناي انقلاب اسلامي تطهير کرد.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، در اين برنامه که توسط «کريستوفر دي بلگ»، ايران‏شناس جوان انگليسي تهيه شده بود و تقريبا يک ساعت به طول کشيد، تلاش شد تا توهم توطئه‏گر بودن سياست‎هاي سلطه‏جويانه انگلستان در نزديک به دو قرن در ايران را از اذهان بزدايد.

«دي بلگ» براي آغاز مستند خود به سراغ ايرج پزشک‏زاد، نويسنده کتاب مبتذل دايي جان ناپلئون مي‏رود. پزشک‏زاد در اين مستند، کاملا به سازنده آن روي خوش نشان مي‏دهد و تلاش مي‏کند با خواندن فرازهايي از کتاب خود، بار ديگر اين را القا کند که بسياري از مشکلات تاريخ معاصر ايران، از سوي انگليسي‎ها نيست و اين کار را حتي در نقطه پاياني اين مستند نيز ادامه مي‏دهد.

در اين مستند همچنين با نمايش لحظاتي از سريال دايي جان ناپلئون، ساخته ناصر تقوايي، به واقعيات يک ملت بزرگ و رنجي که از امپراتوري بريتانيا برده است، با پخش واگويه‎هاي دايي جان، برخوردی بسیار تمسخرآميز نسبت به اعتقادات ملت ایران شده است.

در اين مستند، همايون کاتوزيان از دانشگاه اکسفورد نيز دست داشتن انگليس در برکناري رضا شاه و روي کار آمدن محمدرضا را تکذيب کرد و تلاش مي‏شود چهره خيرخواهانه انگليس در انقلاب مشروطيت نشان داده شود.

مخالفت مقامات انگلستان با استبداد شاه در دهه آخر حکومت وي نيز بخشي از اين مستند است که از زبان «ديويد اوئن»، وزير خارجه انگلستان در سال‎هاي 1977 تا 1979 ميلادي شنيده مي‏شود، اما بخش عمده اين مستند به نقش راديو «بي.بي.سي» در انتقال اخبار انقلاب اسلامي ايران در سال‎هاي 1356 و 1357 مربوط است.

آنجا که به بيننده القا مي‏شود که اگر راديو «بي.بي.سي» نبود، اخبار انقلاب اسلامي ايران منتشر نمي‏شد و شاه و حکومتش به شدت از «بي.بي.سي» وحشت داشته و بعدها اين راديو را مقصر اصلي در سرنگوني حکومت برشمردند.

«کريستوفر دي بلگ» همچنين در مستند خود تلاش مي‏کند به بيينده اين را برساند که نخستين بار توسط شاه عباس صفوي بود که پاي انگليسي‎ها به ايران باز شد. شاه عباس به اندازه‏اي شيفته انگليسي‎ها شد که برادران شرلي را با لباس‎هاي فاخر و گران قيمت ايراني به عنوان سفير دولت صفوي و ايران به کشورهاي اروپايي فرستاد.

دي بلگ جوان در اين نکته نيز پافشاري مي‏کند که کشور فقير ايران در اواخر حکومت قاجر و اوايل حکومت پهلوي با کشف نفت توسط انگليسي‎ها در جنوب اين کشور وارد مرحله جديدي شده و در آبادان ـ که بزرگترين پالايشگاه جهان در آنجا که توسط انگليسي‎ها ساخته شد ـ زندگي مرفه و به روزي به ايران عرضه شد و به تدريج ثروت سرشاري در اختيار آنان قرار گرفت.

اين مستند، دست نداشتن انگليس در کودتاي 28 مرداد 1332 و نقش خيرخواهانه «لرد کورزون»، وزير خارجه انگليس در اوايل دهه 20 قرن گذشته و قرارداد استعماري او با ايران را نيز يادآوري مي‏کند و آوردن رضاخان را بر قدرت، باعث اقتدار و انسجام بيشتر ايران ـ که حاصل حضور انگليسي‎ها بوده ـ بيان مي‏دارد.

اين نويسنده در مستند خود، از شخص خويش به عنوان نماينده کشور انگليس و ايرج پزشک‏زاد، نويسنده کتاب دايي جان ناپلئون، به عنوان نماينده کشور ايران ياد مي‏کند و به او مي‏گويد براي صلح، ما دو نماينده دو کشور روي همديگر را مي‏بوسيم.

پزشک‏زاد نيز به او در پايان اين مستند مي‏گويد: بدانيد که اگر اين فيلم پخش شد، باز هم خواهند گفت، ديديد کار انگليسي‎ها بود!

گفتني است، در اين مستند، از آرشيو تاريخي عکس و فيلم‎هاي انگلستان که بسیار منحصر به فرد بود، استفاده شده و خاطرات برخي از عوامل رژيم پهلوي و برخي مقامات سابق انگليس نيز در آن پخش گردید.

در اين باره نيز بايد افزود که در ساخت اين مستند، «جان گرني»، از دانشگاه آکسفورد  انگلستان با دي بلگ همکاري کرده است.