همه شهرداران تهران؛ از دارالخلافه تا تهران بزرگ

تغییر چهره شهر کار سختی بود که در طول سال‌ها میسر می‌شد. کرباسچی توانست شبکه بزرگراه‌های تهران را رونق بدهد و در ایجاد پارک‌های کوچک و بوستان‌های محلی بکوشد. جرقه ایجاد فرهنگسراها در دوران مسئولیت او زده شد و به مرحله عمل رسید.

کد خبر: ۳۲۸۲۵۶

تاریخ: ۰۵ تير ۱۳۹۲ - ۱۳:۱۷

قصه شهرداران شهر تهران در یک تاریخ بیش از صد سال بی شک قصه دور و درازیست. شهر تهران که از اواخر دوران قاجار رشد کالبدی اش آغاز شد و تا ابر کلانشهر امروزادامه یافت داستان پر فراز و نشیبی را پشت سرگذاشته است.

به گزارش خبرآنلاین، در این میان سرتیپ آقا خان بوذرجمهری با 120 ماه وغلامرضا کرباسچی با 108 ماه وغلامرضا نیک پی با 89 ماه در رتبه اول تا سوم ایستاده اند. برخی از مشهورترین شهرداران به قرار زیرند؛

خلیل‌خان ثقفی اعلم‌الدوله، ساختمانی به نام بلدیه

پس از مشروطه بود که مشروطه‌خواهان در اول خرداد 1286 شمسی تصمیم به تدوین قانون بلدیه گرفتند و بالاخره این قانون را تصویب کردند. البته مدت‌ها پس از آن دکتر خلیل‌خان ثقفی اعلم‌الدوله ساختمان اداره بلدیه را در سبزه‌میدان تهران احداث کرد.

اما باز هم در این سال‌ها سیمای شهر تهران تغییر چندانی نکرد. شهر هنوز همان بود و علی رغم تأسیس شهرداری چندان تغییری در سیمای پایتخت به وجود نیامد.شهرداری با توجه به فعالیت های ابتدایی و قانون گذاری های آغازین توانست مقدمه ای باشد بر تاریخ شهرداری تهران.

کریم بوذرجمهری،‌ شهردار مستبد

رضاخان پهلوی که روی کار آمد، سرتیپ کریم بوذرجمهری را به سمت شهردار تهران منصوب کرد. بوذرجمهری یک قزاق بود که هرچند که سواد کمی داشت و حتی از درست نوشتن نام خود هم ناتوان بود، اما توانست در تغییر چهره شهر بکوشد.

عوارض جدید را وضع کرد، گورستان متروک جنوب شهر را به باغ فردوس تبدیل و مالیات خودروها و کالسکه‌ها و سایر عوارض شهری را لغو کرد، اداره خیریه و مریضخانه بلدیه و دارالمجانین و آتش‌نشانی را تأسیس کرد و در آسفالت کردن خیابان‌های تهران کوشید. بوذرجمهری توانست سهم عمده‌ای در مدرنیزه ‌کردن تهران بین سال‌های 1302 تا 1312 داشته باشد.

موسی مهام، بانی میدان‌ها و پارک‌های شهر

در سال‌های میانی دهه بیست و با آرامش نسبی پایتخت، موسی مهام عهده‌دار سمت شهرداری می‌شود. مهام به گلکاری و ساختن میدان‌ها و آب‌نماها علاقه خاصی داشت و بسیاری از نماهای شهری امروز یادگار دوران اوست.

بولوار آب کرج یا همان بولوار کشاورز فعلی، پارک لاله، میدان ولی‌عصر و... در همان سال‌ها ساخته شده‌اند. مهام هم در سال 41 به بازپرسی فراخوانده و وثیقه بی‌سابقه 610 میلیون ریالی برای او صادر شد.

مهدی مشایخی، مرد چاه‌های ناتمام

با شروع حکومت محمدرضا پهلوی، شهردار‌های دیگری پی‌درپی به این سمت منصوب شدند. بحث بر سر چگونگی لوله‌کشی آب شهر تهران در این دوران محوریت دارد و در نهایت در زمان او این موضوع تصمیم‌گیری و به نتیجه می‌‌رسد. هرچند که مشایخی در اجرای این تصمیم ناتوان می‌ماند و شهر پر از چاه‌هایی می‌شود که به آب نرسیده‌اند. در نهایت، مشایخی به اتهام اختلاس به دادگاه فراخوانده و محکوم می‌شود.

احمد نفیسی، شهردار جنجالی

یکی از جنجالی‌ترین شهردارهای پایتخت احمد نفیسی است که از خرداد 41 به مدت 19 ماه عهده‌دار این مقام بود. پارک ساعی در دوران مسئولیت او احداث شد. البته نفیسی تألیف و ترجمه‌هایی را نیز در پرونده کاری خود داشت. در زمان شهردار بودنش به پنج نفر از پادشاهان و رؤسای جمهور کشورهای بزرگ جهان کلید طلایی شهر تهران را اهدا کرد. هم‌چنین نظارت در انتخابات مجلس شورای ملی از فعالیت‌های دیگر او بود.

غلامحسین کرباسچی، تغییرگر چهره شهر

غلامحسین کرباسچی به عنوان نهمین شهردار تهران برگزیده شد، بعد از انقلاب اسلامی روزهای آشوب دهه شصت چهره‌ شهر را زشت و جنگ‌زده کرده بود. سال 68 بود که عبدالله نوری تصمیم گرفت استاندار موفق اصفهان را به تهران بخواند. کرباسچی به تهران آمد و کار خود را شروع کرد.

محمود احمدی‌نژاد، پله پله تا ریاست‌جمهوری

احمدی‌نژاد شهردار خوش‌اقبالی بود که توانست در مدت دو سال تکیه بر ریاست شهرداری، به ریاست جمهوری ایران برسد. او که تا قبل از آن هیچ‌وقت شهردار نبود، در سال 82 توانست با رأی شورای شهر تهران به این مقام برسد.

تا پیش از آن، احمدی‌نژاد فرمانداری خوی و ماکو، مشاور استانداری کردستان و نیز استانداری اردبیل را تجربه کرده بود. او با تکیه بر فعالیت‌هایش در شهرداری توانست کاندیدای ریاست جمهوری شود و در نهایت در سوم تیرماه 84 به ریاست جمهوری کشور برسد.

محمدباقر قالیباف، دوران تونل ها و بزرگراه ها

از شهریور 84 دکتر محمد باقر قالیباف به سمت شهرداری تهران انتخاب شد. وی پیش از آن در مسند هایی چون فرماندهی نیروی انتظامی توانست اقدامات مهم و تاثیرگذاری انجام دهد.  با انتخاب وی به عنوان شهردار، بار دیگر شهرداری در مقام یک نهاد فعال آغاز به کار کرد. وی در دوران یک ساله فعالیتش توانست به فعالیت های عمرانی گوناگونی بپردازد که مهمترین اقدام وی به پایان رساندن تونل رسالت بود که بالاخره پس از 9 سال در زمان او به بهره برداری رسید. جداول زیر نمایانگر زمان و مدت شهرداربودن هر یک از شهرداران تهران است.

از دوران قاجار تا پایان پهلوی اول

ردیف

نام

زمان

مدت

1

میرزا عباس خان مهندس باشی

1287

-

2

دکتر خلیل خان ثقفی اعلم الدوله

1289-1292

36 ماه

3

ابراهیم خان یمین السلطنه

1292-1299

72 ماه

4

موسیو ایپکیات

1300-1302

24 ماه

5

سرتیپ بوذرجمهری

1302 -1312

120 ماه

6

سرتیپ قلی هوشمند

1312-1317

48 ماه

7

تقی خواجه نوری

1317

1 ماه

8

قاسم خان صور اسرافیل

1317- 1319

24 ماه

9

علی اصغر فروزان

1317-1319

13 ماه

10

مصطفی قلی رام

1320

1 ماه

دوران محمد رضا پهلوی

ردیف

نام

زمان

مدت

1

محمد سجادی

1320- 1321

15 ماه

2

مشیر فاطمی

1321

7 ماه

3

فضل الله بهرامی

1322

5 ماه

4

عباسقلی گلشائیان

1322-1323

5 ماه

5

غلامحسین ابتهاج

1323-1324

16 ماه

6

محمود نریمان

1324

3 ماه

7

مهدی مشایخی

1324- 1326

19 ماه

8

محمد خلعتبری

1326

6 ماه

9

حسام الدین دولت آبادی

1326- 1328

25 ماه

10

محمد مهران

1328

4 ماه

11

مهدی نامدار

1329-1330

9 ماه

12

ارسلان خلعتبری

1330

1 ماه

13

محمد مهران

1330-1331

15 ماه

14

نصرالله امینی

1331-1332

12 ماه

15

سید محسن نصر

1332

5 ماه

16

سرتیپ صفاری

1332-1333

5 ماه

17

غلامحسین ابتهاج

1333-1334

13 ماه

18

نصرالله منتصر

1334

7 ماه

19

سرلشکر محمد دولو

1335-1336

18 ماه

20

موسی مهام

1337 1338

20 ماه

21

ناصر ذوالفقاری

1338-1339

12 ماه

22

فتح الله فرود

1339-1340

5 ماه

23

سید محسن نصر

1340 - 1341

5 ماه

24

احمد نفییسی

1341-1342

19 ماه

25

علی اکبر توانا

1342

3 ماه

26

ضیا الدین شادمان

1342-1344

14 ماه

27

تقی سرلک

1344-1346

25 ماه

28

سرتیپ صفاری

1346

7 ماه

29

منوچهر پیروز

1346-1347

10 ماه

30

جواد شهرستانی

1347 -1348

11 ماه

31

غلامرضا نیک پی

1348-1356

89 ماه

32

جواد شهرستانی

1356-1357

7 ماه

بعد از انقلاب اسلامی

ردیف

نام

زمان

مدت

1

محمد توسلی

1357- 1359

24 ماه

2

سید رضا زواره ای

1359

کمتر از 1 ماه

3

کمالدین نیک روش

1359- 1360

7 ماه

4

غلامحسین دلجو

1360-1361

13 ماه

5

محمد کاظم سیفیان

1361-1362

9 ماه

6

حسین بنکدار

1362

4 ماه

7

محمد نبی حبیبی

1362-1366

44 ماه

8

سید مرتضی طباطبایی

1366-1368

16 ماه

9

غلامحسین کرباسچی

1368-1377

108 ماه

10

مرتضی الویری

1378 -1380

32 ماه

11

محمد حسن ملک مدنی

1380-1381

10 ماه

12

محمد حسین مقیمی

1381-1382

4 ماه سرپرست

13

محمود احمدی نژاد

1382-1384

26 ماه

14

علی سعید لو

1384

سه ماه سرپرست

15

محمد باقر قالیباف

1384 تا کنون

-