تهران بزرگ چالش‌ها و اولويت‌ها

بهنام ملکی

کد خبر: ۳۲۴۱۱۰

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۳۹۲ - ۱۴:۵۰

شهرها برترین و عالی ترین مجموعه‌های زیست انسانی هستند که انباشت سرمایه‌های نخبگی و فرهیختگی را باعث می شود.

اوج این انباشت تاریخی، تجربی و دانش محور به کشور ـ شهر تهران مربوط می شود.
به همین خاطر تحولات این شهر معمولا در سطح کشور نقش الگویی دارد.
اما شهر را نباید در هویت‌های بی جان آن جستجو و تعریف کرد بلکه شامل همه پدیده‌های انسانی و اجتماعی و سیاسی است و در صدر این مسایل انتخابات شورای شهر تهران قرار دارد.

البته مسکن شاید تنها مورد در سبد هزینه خانوارهاست که جایگاه پایدار و ثابتی دارد و غیرقابل حذف است. ساماندهی قیمت‌ها، نظام اقتصادی اجاره بها، کیفیت و مقاومت ساخت و سازها، مدیریت هزینه‌های اقتصادی و زمانی، و در نهایت طراحی شهری زیبا، هوشمند و پیام رسان از ویژگی‌های ثابت این کالا به شمار می رود.

اما همه خواست‌های شهر تهران در این محدوده خلاصه نمی‌شود.
بی ترید «شهر» اگر دو چشم بینا و ماهیت پویایی نداشته باشد، به شر تبدیل می شود و این دو چشم را باید در (1)هویت شهری و (2)شهروندان جستجو کنیم.

شهر ارتباط مستقیم با وضعیت ساخت مسکن دارد اما به معنی انبوه مسکن و ساختمان با چند خیابان نیست بلکه شهر با تکیه بر صنعت ساخت و سازها، هویت انسانی و اجتماعی هم پیدا می کند و در کنار حل مشکل و ساماندهی بازار مسکن باید ساماندهی منظر و سیمای شهری متناسب با معماری ایرانی ـ اسلامی هم مورد توجه باشد.

در حال حاضر مهمترین اولویت شهر تهران، انتخابات شورای شهر است تا برای چهار سال اینده نقشه مدیریت خدمت رسانی ترسیم شود و بر اساس آینده گرایی و آینده شناسی شهری ـ جمعیتی؛ سیاستگذاری شود.

مدیریت شورای شهر به توانمندی‌های متنوع و چندگانه نیاز دارد و باید در همه امور شهری متناسب با نیازهای و مزیت‌های محلی، منطقه ای و شهرستانی، استانی و ملی و در چارجوب اسناد توسعه بالادستی و پایین دستی برنامه ریزی کند و پاسخگو مشاوره محور رفتار کند.
شهروندان ما در تهران به دنبال نظریه پردازی، خیالبافی و افسانه سازی نیستند بلکه 1) می خواهند حرمت و کرامت شهروندی آنها مورد احترام باشد 2) زندگی در شهرشان را افتخار بدانند3)در سرنوشت شهری خود موثر باشند4) به توسعه شهری کمک کنند 5) عزت شهروندی داشته باشند 6) با حقوق و ضوابط شهری و ا پارتمان نشینی آشتی کنند.

* چالش‌ها شهری تهران

1) فقر آینده شناسی در سیاستگذاری‌های توسعه شهری
2) خطر غفلت از پیر شدن جمعیت در شهر تهران
3)مهاجرت‌های بیرویه، نامتوازن بودن و غیر آمایشی شدن طرح‌های توسعه
4) تخریب سیما و منظر شهری
5) وابسته بودن منابع درامدی شهری به فروش تراکم
6) کندی توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی درمقایسه با خودروهای شخصی
7)حجم بالای بافت‌های ت‌های نا ایمن و فرسوده شهری
8) آماده نبودن برای مدیریت بحران‌های احتمالی مانند
زلزله
9) تخریب کف رودخانه‌های شهری وخطر بیابازایی در حومه تهران
10) کمبود حمل و نقل عمومی در شکل‌های مترو؛ بی آر تی و ...
11) فراوانی تردد خودروهای تک سرنشین الگوی مصرف نادرست
12) خطر تبدیل شدن بخشی از مسکن‌های شهرتهران به خوابگاه
13) گسترش‌ آلودگی هواکمبود اکسیژن و رشد پدیده گرد و غبار
14) رشد وگسترش شدیدو بی رویه افقی شهر
15)ضعف مبلمان شهری مطلوب و نابسامانی در ریخت سازی شهری
16) توریع نامتعادل امکانات فرهنگی
17) ‌غلبه عمران مسکن بر عمران فرهنگی و اجتماعی
18) نابسامانی در شبکه توزیع و امایش مکان گزینی فضاهای فرهنگی
19) تعریف نشدن مناسبات شورای شهر با هیئت وزیران ومجلس در تصمیم سازی‌ها
20) ساماندهی نشدن روابط مدیریت محیط‌های پیرامونی شهری با محیط‌های درونی شهر تهران
21)سنگینی حجم وظایف دولت و نبود مدیریت واحد شهری.

رویکردهای مدیریت شورای شهر باید این موارد باشد:

1) شناسایی امکانات و منابع درامدهای ملی، استانی، عمومی و اختصاصی شهری
2) تخصیص بهینه و شفاف منابع درآمدی
3) مدیریت صحیح هزینه‌های شهری
4) اطلاع رسانی و پاسخگویی به همه شهروندان با بهره گیری از روشهای نوین ارتباطی
5) حذف محدوده‌های ممنوعه در مدیریت خدمات شهری
6) آینده نگری در برنامه‌های توسعه شهری
7) حداکثر سازی رضایت شهروندی
8) عدالت شهری در برنامه ریزی‌ها و توزیع خدمات
9) بهبود سیما و منظر شهری با هویت انسانی شهری
10) تقسیم کار منطقه ای در استان با تأکید بر تولیدات دانش بنیان
11) ساماندهی تبلیغات شهری با محوریت تحقق حماسه اقتصادی
12) توسعه شهروند محور حوزه‌های خدمات رسانی شهری
13)امایش سکونت گاهی با هدف توسعه یادگیری زبانهای زنده خارجی
به طور کلی تهران در مقایسه با سایر کلان‌شهرهای جهان شهری کوتاه مرتبه محسوب می شود.

در حال حاضر نزدیک 10 درصد از سطح محدوده شهر تهران به ساختمانهای بلند مرتبه تعلق دارد و میانگین طبقات در شهر تهران دو و یک دهم طبقه است که بر اساس طرح تفصیلی جدید در افق سال 1400 به 4 طبقه افزایش می یابد.

این موضوع ظرفیت خوبی برای تقویت طرف‌های عرضه مسکن است و خروج پادگانها از شهر تهران هم می تواند ظرفیت عرضه را بیشتر کند.
طرح جدید ساماندهی بازار بزرگ، بیمه کیفیت ساختمان‌ها، صدور شناسنامه فنی ساختمان، فروش متری و نوسازی بافت‌های مسکونی و افزایش طبقات ساختمانها در شرایط مسکن مهر هم مورد توجه خواهد بود.

باید به صنعتی سازی مسکن، معماری ایرانی، اسلامی ـ نوسازی بافت‌های فرسوده شهری، استفاده بهینه از امکانات برای ساخت مسکن به نحوی که مقاوم سازی و استانداردهای ایمنی به دقت رعایت شود ـ ساخت و اجرای طرح‌های زیربنایی و تاسیسات عمومی ملی در کشور به نحوی که خواست‌های عمومی جامعه را پاسخ دهد ـ عمران و آبادانی و زیرساخت روستاها و مسکن روستائیان با تصویب و اجرای طرح‌های‌هادی روستایی و مقاوم سازی مسکن روستایی هم در دستور کار سازمان مسکن و شهرسازی استان تهران است.

با اجرای طرحهای جدید شهرسازی و معماری درآمدهای حاصل از اجرای طرح‌های موضعی و موضوعی جایگزین درآمدهای حاصل از صدور پروانه تک پلاک‌ها خواهد شد.

استفاده از اراضی ذخیره و توسعه نوسازی شهر تهران برای اجرای طرحهای درآمدزا و تشویق سرمایه گذاران به مشارکت در این پروژه‌ها برای احیای بافت‌های فرسوده و رونق اقتصاد شهری تهران هم باید اجرایی شود.

البته هنوز نظام اجاره بهای مسکن و تلاش برای حذف پدیده خانه‌های خالی از سکنه در شهر و استان تهران تدوین و اجرایی نشده است.

تعاونی مسکن شهر و استان تهران باید سرعت خود را افزایش دهد و فاصله آغاز طرح تا تحویل کلید ان را حداقل 6 درصد کاهش دهد.
بالاترین کارایی بهترین سیاست اقتصادی، ایجاد تراز پایدار و پویا میان طرف‌های عرضه و تقاضای کالاها یا خدمات است تا امکان ایجاد هر گونه انحصار و احتکار در بازار از بین برود.