راديو گفت‌وگو و چترهايي كه باز و بسته مي‌شوند

هروله بين چندصدايي و تك‌صدايي ـ 3

کد خبر: ۳۱۸۴

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۳۸۶ - ۱۷:۱۲

مسعود پيوسته

به رغم تأكيد بر گفت‌وگومحوري رسانه صداوسيما از سوي مهندس ضرغامي، رئيس اين رسانه در دو سال اخير و ميل به «گشايش» فضاي اجتماعي سياسي اين رسانه بزرگ و حجيم، اما به هر علت درون‌رسانه‌اي و برون‌رسانه‌اي، صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران، هنوز به نقطه تعادل برخوردار از ويژگي چندصدايي نرسيده است.

به جاي وجود و بروز همه‌بيني و همگاني شدن اين رسانه به معناي ارايه شخصيت‌هاي گوناگون سياسي، اجتماعي، فرهنگي و ... با رعايت اصل شفافيت و وضوح، انگار براي گريز از انگ تداوم روند تك‌صدايي، به محل پخش «همهمه» تبديل شده است. به ‌اندازه‌اي كه مخاطبان (توده‌هاي مردم) در كنار باور وضعيت روند تك‌صدايي اين رسانه، گه‌گاه و ...... مناسبت، ردي از چندصدايي را در برخي برنامه‌ها و در برخي از شبكه‌هاي گوناگون راديويي و تلويزيوني شاهدند.
اگر شبكه راديويي «گفت‌وگو» از 27 ارديبهشت 85 با هدف انعكاس همه‌ نگاه‌‌ها و صداهاي واقعا موجود در چهارچوب حاكميت جهوري اسلامي ايران راه‌اندازي شد و تا امروز با تجربه يك سال و نيم فعاليت خود، به انعكاس صداهاي مختلف سياسي ـ اجتماعي مي‌پرداخت، ولي گفت‌وگو‌هايش يك خط در ميان يا چند خط در ميان، نسبتا چندصدايي بود؛ مثلا «گفت‌وگوي روز»ش يا حتي برنامه «بدون خط‌خوردگي‌»ش تمام و كمال، واگوي جامعه چندصدايي (اعم از خاموش و صدادار) نيست و بيشتر «پس از خط‌خوردگي» است.

مهمتر آن‌كه خيلي از برنامه‌‌هاي همين شبكه راديويي، از جمله همين يكي، دو برنامه يادشده كه بين ساعات 6 عصر تا 9 شب پخش مي‌شود، مي‌تواند در شبكه‌هاي سراسري يا محلي (اعم از مثلا فرهنگ، جوان و تهران و ...) نيز پخش شود. از ديگر سو، شبكه راديويي «گفت‌وگو» با شش ساعت برنامه در روز و با دربرگيري مخاطبان نهايت ساكن استان تهران، به رغم گفت‌وگومحور بودنش در همين شش ساعت، اما شنونده برنامه‌هايي با ويژگي‌هاي به راستي چندصدايي نيستيم.
از جمله برنامه‌هاي برجسته و احتمالا پرشنونده اين راديو، همان «گفت‌وگوي زنده روز» است كه صادق زيباكلام به عنوان صداي روتين دوم و نسبتا پاي ثابت، از روز راه‌اندازي، عمدتا به شكل حضوري ميهمان اين برنامه و اين شبكه است. حال آن‌كه به ندرت مي‌توان ردي از صداهاي سوم يا چهارم در برنامه‌هاي اين شبكه سراغ گرفت. البته گهگاه صداي «ماشاءالله شمس‌الواعظين» يا «احمد زيدآبادي» يا «داوود هرميداس باوند» و يا «رجبعلي مزروعي» را مي‌توان به عنوان نمايندگان صداهاي دوم به بعد از راديو گفت‌وگو شنيد.

آيا بايد اين اتفاق حضور «صداي دوم» يا گاهي «دو تا و نصفي» را در گوشه‌اي از اين رسانه بزرگ صداوسيما به فال نيك گرفت و تبريك گفت يا نه؟ بايد در انتظار پاسخ رفتار كلان اين رسانه نسبت به همه صداهاي موجود در جامعه ايران ماند؟!
چراكه اين رسانه تا اين لحظه (2007 و 1386) به مثابه يك چتر بي‌طرف، صداهاي همه ايرانيان را در بر نگرفته است و تنها در گوشه‌هايي از اين رسانه بزرگ يا بزرگ‌ترين رسانه فراگير در ايران، چترهاي كوچكي باز و بسته مي‌شوند.

مدير راديو گفت‌وگو: از روز اول راه‌اندازي، يك قدم هم عقب‌نشيني نكرد‌ه‌ايم

پيش از ارايه اين متن به سايت «تابناك» با مهندس حسن محمديان، مدير راديو گفت‌وگو، صحبت كردم. اتفاقا وي اين يادداشت را خواند و گفت: اين يك نظر است، ممكن است درست يا غلط باشد. اما من به عنوان مدير راديو گفت‌وگو، معتقدم از روز اول راه‌اندازي اين راديو تا امروز، ما يك قدم عقب‌نشيني نكرد‌ه‌ايم و همچنان مصر به وجود تضارب آرا و حضور انديشه‌هاي مختلف در اين راديو هستيم.

شايد شما مرتب برنامه‌هاي ما را گوش نمي‌كنيد؛ هم برنامه‌هاي «گفت‌وگوي روز» و هم برنامه «بدون خط‌خوردگي» و ديگر برنامه‌‌هاي ما مثل «جنبش دانشجويي»، برنامه «نيمه ديگر» (درباره زنان)، «صدا و سكوت» و «گفتني‌هاي هنر» و كه اتفاقا از همان ويژگي برخوردارند.
شايد شما به طور موردي برنامه‌اي را شنيديد كه خوشتان نيامده و بعد هم نتيجه گرفته‌ايد كه برنامه‌هاي اين شبكه دوصدايي يا دو تا و نصفي است. نه، اين گونه نيست. ما هيچ محدوديتي در طرح انديشه‌ها و افكار در برنامه‌هاي راديو گفت‌وگو نداريم. ما البته مثل VOA نيستيم، چون معيارمان تك‌صدايي نيست.

راديو صداي آمريكا، به مناسبت سالگرد پيروزي انقلاب ايران، تلاش داشت با فرح پهلوي (همسر شاه سابق) گفت‌وگو كند اما پيش از صحبت با وي، مجري برنامه پانزده دقيقه مخالفت خود را نسبت به نظام جمهوري اسلامي ايران اعلام كرد! خب اين راديو نمي‌تواند راديو آزاد باشد. تمام سعي ما اين است كه با نهايت ادب و نزاكت و اخلاق حسنه با نمايندگان صداهاي مختلف برخورد كنيم و حرمت همه را هم نگه داريم؛ حرمت مخاطب را، حرمت كارشناس را و حرمت راديو را. خودمان موضعگيري خاصي نسبت به گرايش‌هايي كه به استوديو دعوت مي‌شوند نداريم، بلكه تنها به روشنگري و اصل آگاهي‌بخشي فكر كرده و فرصت‌هاي مساوي براي انديشه‌ها و انديشمندان ايجاد مي‌كنيم.