نگاه شما: مطبوعات؛ در آینه اسلام

کد خبر: ۳۰۷۴۹۶

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۳۹۱ - ۱۱:۰۷

در دهکده جهانی مک لوهان، هر جامعه ای دارای فرهنگی خاص،آداب و ارزش های اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مربوط به خود را دارد که در این میان در نظام اسلامی نیز دین اسلام به عنوان كامل ترين و جامع‏ترين دين الهى، شفاف ترین حق و حقوق، خوشبختى و رستگارى را در تامین سعادت بشری برای انسانها در نظر گرفته شده است.

در همین راستا، سخن از آینده روشن و رسیدن به مرحله کمال و جامعه آرمانی در نظام اسلامی زمانی تحقق عینی پیدا خواهد کردکه صاحبان اهل قلم، اندیشه و فرهنگ با برنامه ریزی، ترویج و تبلیغ بسياري از باورها و ارزش هاي دینی و فرهنگي آن جامعه تلاش نمایند. لذا برای شناساندن وتبلیغ آن باید به سراغ وسایل ارتباط جمعی رفت که در این راستا نقش بسزایی در ترویج وتبلیغ شعائر اسلامی دارند.

از این رو، عصر امروز را عصر سلطه ارتباطات می نامند، در این نظام نوین جهانى‏ رسانه هاي گروهي جزء جدايي ناپذير زندگي انسانها شده، اکنون ديگر بدون اطلاع از وقايع روزمره و بدون استفاده از رسانه ها نمي توان زندگي كرد، زيرا جوامع بشری تنها با کمک گرفتن از این وسایل ارتباط جمعی نوین است که مي تواند مراحل رشد و تكامل مادي و معنوي خويش را طي كنند.

برخی از نظریه پردازان ارتباطی بر این باورند که رسانه‌ها اولویت ذهنی و حتی رفتاری ما را تعیین می‌کنند و اگر چگونه فکر کردن را به ما یاد ندهند، اینکه به چه چیزی فکر کنیم را به ما می‌آموزند و اما، اين ها دليل نمي شود كه ما برده و اسير اين رسانه هاي گروهي شويم.

همان طورکه پیش از این بیان شد، رسانه ها و در این میان مطبوعات نقش تعیین کننده ای در رشد آگاهی و توسعه همه جانبه کشورها و ملت ها را بر عهده دارند. واقعيت اين است که در حال حاضر حیات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جوامع بشری به شدت تحت تاثیر رسانه های گروهی و به ویژه مطبوعات قرار دارد که عامل اصلی برای انتقال ارزش ها و هنجارهای فرهنگی، ساماندهی ارتباط خانواده و فرد با دنیای خارجی و تاثیر گذاری بر نهادهای فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و... جامعه به حساب می آید.

با این وصف، فعالان عرصه رسانه، مطبوعات را معمولا به دو قسم تقسیم می‌کنند، اول مطبوعاتی برای بالا بردن آگاهی‌های عمومی، فرهنگ‌ و فرهنگ‌سازی و دوم مطبوعات سیاسی که در خدمت احزاب هستند.

بر این اساس، به طور کلی رسالت اصلی رسانه ها و مطبوعات دفاع از حقوق ملت و منافع مردم است. در همین راستا، رسالت مطبوعات در یك جامعه اسلامی را می توان در دو بخش هدایت، تربیت و ارتقاء فكری و فرهنگی جامعه اسلامی از یك سو و از سوی دیگر مبارزه با انحرافات و جلوگیری از ناهنجاری ها قرار داد.

از طرف دیگر، روشن ساختن افكارعمومي و بالابردن سطح معلومات و دانش مردم دريك يا چند زمينه مورد اشاره درماده يک قانون مطبوعات(در زمينه هاي گوناگون خبري، انتقادي،اجتماعي، سياسي، اقتصادي، كشاورزي، فرهنگي، ديني، علمي، فني، نظامي، هنري، ورزشي و نظاير اينها)،پيشبرد اهدافي كه در قانون اساسي جمهوري اسلامي بيان شده است، تلاش براي نفي مرزبندي هاي كاذب و تفرقه انگيز و قرار ندادن اقشار مختلف، مبارزه با مظاهر فرهنگ استعماري (اسراف، تبذير، لغو،تجمل پرستي،اشاعه فحشا و...) و ترويج و تبليغ فرهنگ اصيل اسلامي و گسترش فضايل اخلاقي وحفظ و تحكيم سياست نه شرقي ـ نه غربي از جمله رسالتي كه مطبوعات در نظام جمهوري اسلامي بر عهده دارد، که در ماده 2 قانون مطبوعات کشورمان برآن تاکید شده است.

همچنین، در اصل 24 و 175 قانون اساسی بر جایگاه واقعی رسانه ها و به خصوص مطبوعات در جامعه اسلامی تاکید شده که در رسانه‏های گروهی (رادیو و تلویزیون) آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین اسلامی باید تأمین شود، مگر آن که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد.

با توجه به اين گونه اصول قانون اساسي به خوبي روشن مي‌شودكه در نظام مقدس جمهوري اسلامي «وسایل ارتباط جمعی بایستی از جهت روند تکاملی انقلاب اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد، در این زمینه از برخورد سالم اندیشه های متفاوت بهره جوید و از اشاعه و ترویج خصلت های تخریبی و ضد اسلامی جدا پرهیز کند.»

در حقیقت، حركت در مسير خواست ملت، تربيت جامعه و انعكاس آرمان ملت، بنگاه هدايت درست جامعه، معرفى اسلام واقعى و پذيرش فطرت‏هاى سالم، تربيت انسان‏هاى متفكر و شجاع براى دفاع از آزادى و استقلال كشور، تربيت نيروى انسانى مفيد، هدايت جوانان، خدمت به مستضعفين، بيان خدمات نظام،کمک برای برچيدن مراكز فحشا، مبارزه با خرابكارى، آموزش راه و روش زندگى شرافتمندانه و آزاد منشانه، صرفه‏جويى در وقت و بيت ‏المال، اصلاح اخلاق جامعه، حفظ نظام و حفظ آرامش كشور از دیگر رسالت خطير رسانه‏هاى گروهى و به خصوص مطبوعات در جامعه اسلامی بیان شده است.

از آنجایی که مطبوعات، هم انعکاس دهنده افکار گردانندگان آن و هم نشان‌ دهنده نظرات مخاطبان هستند، نقش مهمی در ایجاد مشارکت حداکثری جوامع نوین ایفا می‌کنند، در همین راستا مسیر این هدایت می بایست در چهار چوب تدوین شده معارف دینی و اطلاع رسانی صحیح و شایسته باشد.پس می توان نتیجه گرفت که توجه به ارزش‌‌هاي انساني، اسلامي، انقلابي، اخلاقي و... باید سرلوحه همه فعالیت ها ی مطبوعات باشد.

بدینسان، رسالت اصلی مطبوعات همسو با هدف جمهوری اسلامی و قانون اساسی، حفظ کرامت و ارزش های والای انسانی و آزادی توام با مسئولیت در برابر خداست. این رسالت ضمن پرهیز دادن مطبوعات از نقض حدود تعیین شده و خطوط قرمز در شرع مقدس اسلام، وظایف سنگینی متوجه آنان می سازد این وظایف شامل برنامه ریزی دقیق و اصولی در راستای خط دهی به روند حركتی جامعه و نیز پركردن صحیح اوقات فراغت افراد به ویژه جوانان و نوجوانان با الهام از مبانی و ارزش های دینی و اسلامی است.

به بیان دیگر در همین راستا، رفتارهای خلاف هنجار و غیر اخلاقی که موجب تنزل ارزش های فکری و رفتاری، تشویش اذهان عمومی و هتک حرمت اشخاص جامعه و ایراد تهمت و افترا به افراد و نهادهای رسمی و حافظ نظام شود، بر اساس قانون ممنوع شده است.

این مسئله به ویژه در عصر كنونی با گسترش ارتباطات و تبلیغات زهر آگین دشمنان و تلاش آنان در ایجاد انحرافات فكری و اخلاقی جوامع مسلمان، مسئولیت خطیری است كه رسالت مطبوعات و دیگر وسایل ارتباط جمعی را در مبارزه با آن بیش از پیش نمایان می سازد.

بنابر این با تاکید بر فرمایش مقام معظم رهبری که" مهم ترین وظیفه مطبوعات در نظام اسلامی، را نقش فرهنگی آنان در معرفی و دفاع از ارزش ها و آرمان های مورد قبول این امت انقلابی و بالا بردن سطح آگاهی و معرفت آنان بیان می کنند." از این دیدگاه می توان این گونه برداشت نمود که بی شک در شرایط کنونی که بیگانگان بدنبال آلوده کردن فضای کشور هستند، رسالت مطبوعات و رسانه ها، صیانت از نظام جمهوری اسلامی ایران، آرمان های امام(ره) و انقلاب اسلامی است.

این امر، محقق نمی شود مگر اینکه اندیشه، فکر و ایده اهل قلم و صاحبان رسانه برخواسته از مکتب الهام بخش اسلام باشد. بنابراین در صورت تمسک و پیروی از آیین حق الهی است که صلح و امنیت، محبت و برادری، رفاه و آسایش ، عزت و سربلندی در بین همه انسانها برقرار می شوند.

فرستنده: موسی کاظم زاده – کارشناس امور خبرنگاری و روزنامه نگاری قوه قضائیه

* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.