تاثيرات حادثه در کودکان

سودابه بساک‌نژاد*

کد خبر: ۳۰۵۱۰۳

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۳۹۱ - ۱۲:۴۳

وقتي كودكان با حادثه يا سانحه اي وحشت آور روبه رو مي شوند كه از توانايي آن ها فراتر است در نتيجه ممكن است به اشكال مختلف واكنش رواني به نام اختلال آسيب پس از حادثه در آن ها شكل بگيرد.از ديدگاه روانپزشكي همه افراد در هر سني ممكن است با اين اختلال روبه رو شوند. سيل، زلزله، بمباران، صحنه هاي آتش سوزي، سقوط و يا مواجهه با جانداران وحشي از جمله عوامل عمده اي است كه كودكان را دچار اين اختلال مي كند.كودكان در اين حالت علايم، رفتار و ويژگي هاي رواني از خود نشان مي دهند.

اين ويژگي هاي رفتاري در سه بخش عمده تقسيم بندي مي شود.

كابوس​هاي شبانه اي كه كودكان در خواب صحنه هاي حادثه را به ياد مي آورند يكي از علايم اين اختلال رواني برشمرده مي شود. آن ها محتويات حادثه را در روياهاي خود تجسم مي كنند در نتيجه از خواب پريده و گريه مي كنند و به آغوش مادر خود پناه مي برند. يكي ديگر از ابعاد اختلال يادآوري مجدد خاطره است كه اصطلاحاً به آن فلش بك مي گويند و كودك بار ديگر در ذهن خود خاطرات تلخ سانحه را مرور مي كند. وقتي كه كودكان در چنين حالتي قرار مي گيرند گوشه گير شده و خود را پنهان مي كنند. كودكان حادثه ديده وقتي در اين حالت قرار مي گيرند بعد از حادثه با كودكان و همسالان خود پرخاشگري مي كنند. اغلب اين كودكان سكوت كرده و در مورد هيچ موضوعي صحبت نمي كنند در اصل آن ها در شرايط بهت زده اي قرار دارند.

زاويه سومي كه كودكان حادثه ديده با آن مواجه مي شوند آن است كه از نظر رفتاري تلاش مي كنند از موقعيت هاي مشابه حادثه اجتناب كنند براي مثال: از ماشين ها، حيوانات و اشيايي كه رنگ آن در حادثه وجود داشته است دوري مي كنند. زماني كه كودكان با اين شرايط روبه رو مي شوند كه فراتر از توانايي آن هاست بايد تحت مراقبت جدي قرار گيرند، هر اندازه كودك كم سن تر باشد شناخت و آگاهي اش در مورد حقايق كمتر است در نتيجه مشكلات بيشتري از خود بروز مي دهد. نقاشي كردن، بازي و آموزش درست به والدين در كاهش مشكلات رواني كودكان حادثه ديده تاثيرگذار است.

در اين ميان پسران از دختران و كودكان كوچكتر نسبت به كودكان بزرگتر و كودكاني كه سابقه خانوادگي (طلاق) خوبي ندارند مشكلات شان در ارتباط با حادثه بيشتر خواهد بود. از اين رو اين كودكان در قدم اول به مراقبت هاي دايمي نياز دارند و در وهله دوم بايد واقعيت ها را بپذيرند و با حادثه كنار آيند تا مشكلات رفتاري، روحي و رواني شان در آينده كمتر شود.

*روان شناس باليني و مدرس دانشگاه

منبع: ایران