تغییر دیرهنگام مدیر کاخ گلستان پس از چند واقعه

کلیددار عمارت ملی ایران در کدام دوران یک خبره خواهد شد؟!

از تلخ‌ترین رخدادهای این دوره، بازسازی‌های عجیب و غیراستاندارد کاخ گلستان همزمان با روزهای اوج حضور مسعود شریفی در مدیریت این کاخ بود که در درون کاخ گلستان با سرعت کم سابقه‌ای، کاشی‌کارهای مسأله‌ساز اجرا و در پایان حتی در برخی بخش‌ها، کاشی‌کار‌ی‌ها کاملاً ناهمگون رونمایی شد...

کد خبر: ۳۰۴۹۹۶

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۳۹۱ - ۱۶:۳۱

موزه گلستان در روزهای اخیر با تغییر مدیر این مجموعه ـ که اتفاقاً مدیر روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی نیز هست ـ همراه شد؛ تغییراتی که برخی شایعات و حواشی را در پی داشته و مهمترین این نقد‌ها به این مسأله است که چرا با تغییر این شخص، یک چهره سرآمد و خبره در حوزه باستان‌شناسی نیامد تا دیگر بار شاهد تکرار رخدادهای تلخی که در چند فصل اخیر در این کاخ روی داد، نباشیم؟

به گزارش «تابناک»، کاخ گلستان یکی از مهمترین و قدیمی‌ترین بناهای سلطنتی واقع در تهران است که بنیانش به ارگ تاریخی تهران و زمان شاه طهماسب اول بازمی‌گردد، ولی از دوره قاجار، محل استقرار شاه و دربار بود و از این حیث، اهمیت تاریخی آن به مراتب بیش از کاخ‌های بنا شده در دوره پهلوی اول و دوم مورد توجه است. تنها مجموعه باقی مانده از ارگ قدیمی که ثبت جهانی‌اش به منزله ثبت نخستین بنای تاریخی تهران در این لیست جهانی و طبیعتاً ایجاد تعهدات فراوان برای حفظ و نگهداری از این میراث جهانی است.

با وجود این، مجموعه کاخ گلستان دست‌کم در دوره مدیریت اخیرش، در شأن عنوان این بنای تاریخی اداره نشده و اتفاقات تلخی برای این مجموعه رخ داده که تاکنون تنها معدودی از آنها آشکارا شده و شاید برخی از آن‌ها نیز در آینده از پرده برون آید! گذشته از اتفاقاتی نظیر عبور و مرور مقطعی بازدیدکنندگان با پای برهنه از کاخ اصلی مجموعه گلستان (تالار سلام و تالار آینه) به دلیل کمبود کاورهای پوشاننده کفش و پای بازدیدکنندگان، نمی‌توان نسبت به تصمیمات و کارکردهای عمیق به همین سادگی گذشت.

از تلخ‌ترین رخدادهای این دوره، بازسازی‌های عجیب و غیراستاندارد کاخ گلستان همزمان با روزهای اوج حضور مسعود شریفی در مدیریت این کاخ بود که در درون کاخ گلستان با سرعت کم سابقه‌ای، کاشی‌کاری‌های مسأله‌ساز اجرا و در پایان حتی در برخی بخش‌ها، کاشی‌کار‌ی‌ها کاملاً ناهمگون رونمایی شد تا این هشدار را بدهد که تسریع در چنین بازسازی‌های بزرگی، چیزی جز تضعیف هویت تاریخی چنین بنای آکنده از ظریف‌کاری، نخواهد داشت.

افزون بر کاشی‌کارهای داخلی، می‌توان به آسانسور عمارت خوابگاه کاخ گلستان اشاره کرد که گفته شده بود، برای حمل و نقل آثار باستانی از انبار این کاخ ـ موزه نصب شده، حال آن که چنین آسانسوری اصالت تاریخی کاخ گلستان را به چالش می‌کشید و این امکان قابل فراهم‌آوری بود که به جای چنین تغییری در ساختار کاخ گلستان، یک بالابر غیرمتصل قابل حمل، وظیفه این حمل‌و‌نقل‌ها را بر عهده می‌گرفت.

اما این سلسله رویدادهای بی‌سابقه، تنها به درون کاخ خلاصه نشد و ساختمان‌های پیرامونی کاخ گلستان نیز ـ که بنا به سند ثبت میراث فرهنگی، جزيی از بنای این کاخ است و به عنوان حریم کاخ/موزه گلستان ثبت ملی شده‌اند ـ به واسطه بی‌توجهی و در ‌‌نهایت کج‌سلیقه‌ای با مصالح ساختمانی معمول نظیر سرامیک سفید بازسازی شده‌ و ترکیب سنتی حریم کاخ گلستان به کلی دستخوش تغییر شده که این کار در نوع خود بی‌سابقه بود و یک امتیاز منفی دیگر برای اثری ثبت شد که گزینه ثبت در لیست میراث جهانی است.

با این حال، هیچ یک از اینها دلیل تغییر مسعود شریفی از روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی و مدیریت کاخ گلستان نبود، که اگر چنین بود، می‌بایست ماه‌ها پیش این اتفاق رخ می‌داد. به نظر می‌رسد، وقوع این تغییرات دیرهنگام به موضوعاتی بازمی‌گردد که هنوز علنی نشده و منجر به آن شده که شریفی در سکوت خبری کم سابقه‌ای، مسئولیت‌هایش را تحویل دهد و معاونش بر کرسی‌اش تکیه بزند. در واقع هرچند می‌توان این تغییر را به فال نیک گرفت و امیدوار بود این تغییر آغازی بر پایان اتفاقاتی نظیر آنچه اشاره شد، باشد، لزوماً و روزهای خوشی پیش روی نیست!

با این اوصاف، اگر این تغییرات را در مجموع به ضرر کاخ گلستان ندانست و آن را رویداد مثبتی برای حضور چهره‌ای مسلط‌تر بر این مجموعه ارزیابی نمود، آیا نبایست زمینه چنین اتفاقی را فراهم آورد و به دور از هر گونه تغییرات غیرفنی، کلیددار این عمارت ملی کشورمان را از میان خبرگان دارای تجربه ده‌ها سال دانش آکادمیک برگزید تا چنین شخصی با برخی اصلاحات، در روند باسازی کاخ/موزه گلستان و همچنین ثبت جهانی این بنا تسریع ورزد؟ حقیقتاً این بنا در کدام دوران به اهل‌ترین چهره‌های ممکن سپرده خواهد شد؟!