اوراق سلف نفتی چیست؟

کد خبر: ۳۰۱۸۳۵

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۳۹۱ - ۱۶:۵۱

در حالی که ابهامات زیادی پیرامون انتشار اوراق سلف نفتی وجود داشت که مانع از انتشار آن در دی ماه شد اما با مذاکرات مختلف این اوراق در جلسه هفته گذشته هیات پذیرش بورس انرژی در چهارمین بورس کشور پذیرفته شد تا شاید زمینه انتشار آن در آینده نزدیک فراهم شود.

به گزارش ایسنا، پس از گذشت حدود یک سال از وعده عرضه اوراق سلف نفتی توسط وزارت نفت، با وعده مسئولان نفتی و بورسی قرار شد این اوراق در دی ماه امسال توسط بانک سپه منتشر شود اما ابهامات زیادی پیرامون انتشار این اوراق وجود داشت که مانع از عرضه در دی ماه شد.

در حالی که ابهاماتی همچون فروش اوراق قبل از سررسید و تضعیف پول ملی با نوسانات نرخ ارزو نیز سود این اوراق وجود داشت که با برگزاری جلسات مختلف توسط مسئولان بورس و شرکت نفت، گویا تمام ابهامات این اوراق برطرف شد و در دومین جلسه هیات پذیرش بورس انرژی اوراق سلف نفتی مورد پذیرش قرار گرفت و فروش دلاری و ریالی نفت به مردم یک گام به گام های آخر خود نزدیک شد.

انتشار اوراق به صورت دلاری و ریالی

در این خصوص محمودرضا خواجه نصیر- مدیر نظارت بر بورس‌ها و بازارهای سازمان بورس - در گفت‌وگو با ایسنا به جزئیات پذیرش این اوراق اشاره کرد و گفت: اوراق سلف نفتی در جلسه اخیر هیات پذیرش به دو صورت دلاری و ریالی مورد پذیرش قرار گرفت به طوری که این اوراق با سود حداقل 80 درصدی در قرارداد ریالی و سود حداقل 30 درصدی در قرارداد دلاری منتشر می شود.

وی زمان سررسید این اوراق را پایان سال 94 دانست و ضمن بیان اینکه این اوراق با دارایی پایه نفت خام سنگین ایران منتشر می شود، عنوان کرد: با پذیرش اوراق سلف نفتی قرار است در مرحله اول 500 میلیون دلار اوراق از طریق شبکه کارگزاری و بانک سپه منتشر شود.

این مسئول سازمان بورس با بیان اینکه زمان انتشار این اوراق توسط شرکت ملی نفت اعلام می‌شود، خاطرنشان کرد: این اوراق در طول دوره یعنی بین زمان عرضه اولیه و سررسید نهایی در قالب بازارگردانی مبادله می‌شود و مجموعه تامین سرمایه امید و بانک سپه این کار را انجام می‌دهند.

هدف از انتشار اوراق

خواجه نصیر امکان اختیار فروش تبعی و تسویه نقدی در زمان سر رسید را از ویژگی‌های این اوراق دانست وعنوان کرد: هدف از انتشار این اوراق این است که بخشی از نقدینگی دلاری که در پی نوسانات دلار ایجاد شده است از مردم جذب شده و به سمت تولید هدایت شود.

وی توضیح داد: همه مردم می‌توانند این اوراق را خریداری کنند به طوری که هر قرارداد یک بشکه خواهد بود و خرید آن سقفی ندارد همچنین قیمت گذاری این اوراق نیز بر اساس قیمت روز نفت در زمان سر رسید طراحی شده است.

این مسئول سازمان بورس با بیان اینکه امیدنامه این اوراق به زودی از سوی بورس انرژی منتشر می‌شود، خاطرنشان کرد: بورس آمادگی انتشار این اوراق را دارد و پنج روز بعد از تعیین زمان توسط شرکت نفت، اوراق سلف نفتی منتشر می‌شود.

نحوه فروش قبل از سررسید اوراق

همچنین شاپور محمدی - مدیر عامل بورس انرژی - در مورد جزئیات انتشار و فروش اوراق قبل از سررسید به ایسنا گفت: این اوراق دارای سررسید در سال 94 است ولی اگر مردم بخواهند قبل از سررسید این اوراق را به وجه نقد تبدیل کنند، باید آن را در بورس انرژی عرضه کنند تا به وجه نقد مورد نیاز خود دست پیدا کنند. البته اگر مردم نتوانند این اوراق را به خریدارانی که در بازار حضور دارند، بفروشند بازارگردان این اوراق یعنی شرکت تامین سرمایه امید اوراق را از مردم خریداری کرده تا مشکلی در نقدشوندگی این اوراق به وجود نیاید.

او گفت:بازدهی حداقلی به صورت ریالی حدود 80 درصد و بازده دلاری حدود 30 درصد طی سه سال برای این اوراق در نظر گرفته شده است و ریسک نقدشوندگی متوجه این اوراق نیست.

وی همچنین توضیح داد: اگر قیمت جهانی نفت بالاتر از حد اعلامی باشد، مردم می توانند به بازده بیشتری دست یابند یا اینکه در بازار از طریق فروش این اوراق به اشخاص دیگر، در صورتی که قیمت نفت بالاتر باشد، بازده بالاتری را کسب کنند.

محمدی خاطرنشان کرد: بنابراین در سود کوتاه مدت این اوراق اندکی کمتر از 10 درصد دلاری یا 20 درصدی که به عنوان بازده سالانه این اوراق در نظر گرفته شده است، محقق خواهد شد. زیرا تامین سرمایه امید به عنوان بازارگردانی که وارد فعالیت می‌شود، باید دارای یک درآمدی برای این کار باشد، در نتیجه نرخ بازخرید توسط بازارگردان، اندکی پایین تر از بازده واقعی است.

تفاوت سلف نفتی با اوراق مشارکت

مدیرعامل بورس انرژی به تفاوت اساسی این اوراق با اوراق مشارکت اشاره و تصریح کرد: اوراق سلف نفتی دارای اختیار فروش تبعی است و خریدار این اوراق در فروش آن مختار است که در سررسید به شرکت نفت بفروشد یا از طریق بازار به دیگران بفروشد، که همین آپشن، این اوراق را متمایز می کند، چون بازده این اوراق می تواند بیشتر از بازده تعیین شده یا اوراق مشارکت باشد.

وی تاکید کرد: اما این بازده اضافی یک بازده احتمالی است و قطعی و معین نیست، بلکه ممکن است در همان سطح اعلام شده باقی بماند که بستگی به شرایط بازار جهانی نفت دارد.

محمدی در پاسخ به این سوال که وزارت نفت چه سطحی را تضمین کرده که سود اوراق سلف نفتی را پرداخت کند، گفت: 1.8 برابر قیمت ریالی و 1.3 قیمت دلاری تضمین شده است. یعنی کسی که 100 هزار تومان از این اوراق را خریدای می کند، وزارت نفت تضمین کرده در سررسید 180 هزار تومان خریداری کند و اگر کسی 100 دلار از این اوراق را بخرد، در سررسید 130 دلار مبلغ خرید است.

محمدی ادامه داد: البته در سلف موازی استاندارد که یک محصول مالی ایرانی است، ویژگی هایی وجود دارد از جمله اینکه افراد می توانند این اوراق را قبل از سررسید بارها خرید و فروش کنند و این کاری است که توسط سازمان بورس و وزارت نفت طراحی شده است و به عنوان ابزاری جذاب در آینده در بورس انرژی معامله می شود.

وی همچنین اظهار کرد: مبنای قیمت نفتی که در سلف نفتی مورد محاسبه قرار می گیرد، قیمت نفت عمان و دبی است که در امیدنامه تهیه شده به وسیله تامین سرمایه امید و وزارت نفت تصریح شده و در اعلامیه های عرضه هم مبنای محاسبه، قید خواهد شد.

اوراق سلف نفتی چیست ؟

به گزارش ایسنا،در تعریف قرارداد سلف نفت باید گفت که سلف نفتی قراردادی است که بر اساس آن شرکت ملی نفت ایران یا شرکت‌های تابعه، مقدار معینی نفت خام را بر اساس مشخصات قرارداد سلف، در برابر بهای نقد، به فروش می‌رساند تا در سررسید مشخص به خریدار تحویل دهد.

به این ترتیب با هماهنگی وزارت نفت،بانک مرکزی و بازار سرمایه قرار است برای اولین بار در کشور اوراق سلف نفتی به میزان یک میلیون بشکه و حداکثر ۵ میلیون بشکه نفت خام به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار به صورت ریالی و ارزی (بر مبنای واحد پولی دلار) منتشر شود.

این اوراق یکی از جذاب‌ترین و پرسودترین اوراق بهادار کشور مبتنی بر دارایی واقعی نفت و مرتبط با احکام اسلامی بوده که قرار است توسط شرکت ملی نفت ایران و متعهد پذیره نویسی و بازارگردانی تامین سرمایه امید منتشر شده و به طور همزمان در شعب منتخب بانک سپه و شبکه کارگزاری عرضه شود.

سف نفتی بر اساس قرارداد سلف موازی استاندارد نفت بوده و بسیار جذاب است زیرا در آن سود بین دوره پرداخت نمی‌شود و مشابه حسابهای بلندمدت بانکی است با این تفاوت که قبل از سررسید امکان فروش آن وجود دارد این در حالی است که نقدشوندگی آن برای سرمایه گذار از طریق فعالیت بازارگردانی لحاظ می‌شود.

هر سند این اوراق صد دلار بوده و قرار است در دو نماد دلاری و ریالی منتشر شود و در هر صورتی که خریداری شود شرکت ملی نفت در زمان سررسید به سرمایه گذاران حق اختیار فروش می دهد.

منابع حاصل از فروش این اوراق قرار است در پروژه‌های پارس جنوبی و میادین مشترک نفتی صرف شده و سرمایه گذاری به صورت ریالی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری در صورت افزایش نرخ دلار، سرمایه‌گذاری در نفت به عنوان یک کالای استراتژیک و تضمین حداقل سود اوراق مشارکت توسط وزارت نفت از مزایای ریالی این اوراق است.

گواهی سلف نفت نیز سندی مشتمل بر مجموع دارایی خریدار از قراردادهای سلف است، این گواهی در طول دوره معاملاتی مبنای انجام معاملات و پس از پایان آن دوره، مبنای تسویه نقدی یا تحویل فیزیکی قرارداد سلف خواهد بود.

خریدار سلف نفت می‌تواند قبل از سررسید، بر اساس قرارداد سلف دیگری، مقدار معینی نفت خام به صورت کلی فی‌الذمه به خریدار جدید بفروشد و او را به شرکت ملی نفت ایران جهت دریافت نفت خام یا تسویه نقدی حواله دهد. به این قرارداد سلف موازی می‌گویند، چند نکته در سلف موازی مورد توجه است.

در این اوراق شرکت ملی نفت ایران با اعطای گواهی سلف، به خریدار سلف نفت اجازه می‌دهد در صورتی که قبل از سررسید اقدام به فروش سلف موازی نفت کرد، می‌تواند با تحویل گواهی سلف، خریدار جدید را جهت تحویل نفت خام یا تسویه نقدی به شرکت ملی نفت ایران حواله دهد.

مدیریت ریسک گواهی‌های سلف موازی نفت

دارندگان اوراق سلف در سررسید می‌توانند با تحویل گواهی سلف، نفت خام دریافت کنند کما اینکه می‌توانند با فروش نفت خام به شرکت ملی نفت ایران به قیمت روز، تسویه نقدی کنند؛ در سررسید ممکن است قیمت نفت خیلی نوسان داشته باشد و این باعث ریسک بالا برای دارندگان اوراق شود.

برای پوشش این ریسک می‌توان از قراردادهای اختیار معامله استفاده کرد؛ به این صورت که شرکت نفت در کنار قرارداد اصلی فروش سلف نفت، حق اختیار فروش نفت در سررسید به قیمت معین، به خریدار سلف می‌فروشد و در مقابل حق اختیار خرید به قیمت معین در سررسید از خریدار سلف می‌خرد.خریدار سلف نیز زمانی که به قرارداد سلف موازی اقدام به فروش سلف می‌کند این دو حق و تعهد را به خریدار جدید سلف منتقل می‌کند.

حق اختیار خرید و فروش

حق اختیار فروش، قرارداد اختیاری است که همراه با معامله سلف از سوی شرکت ملی نفت ایران به خریدار داده می‌شود و بر اساس آن، اختیار فروش مقدار معینی نفت خام به «قیمت اعمال» تعیین شده در قرارداد، در تاریخ سررسید به خریدار داده می‌شود.این حق اختیار قابلیت خرید و فروش مستقل ندارد و منحصرا با اجازه شرکت ملی نفت ایران در قرار داد سلف موازی به خریدار جدید منتقل می‌شود.

حق اختیار خرید نیز قرارداد اختیاری است که همراه با معامله سلف از سوی خریدار به شرکت ملی نفت ایران داده می‌شود و بر اساس آن، اختیار خرید مقدار معینی نفت خام به «قیمت اعمال» تعیین شده در قرارداد در تاریخ سررسید به شرکت ملی نفت ایران داده می‌شود.

تسویه سلف نفت

بر اساس اعلام مشاور عرضه اوراق سلف نفتی و بعد از انجام بررسی های لازم قرار است عرضه نفت خام به مردم در قالب این اوراق در معاملات دلاری با تعیین سود حداقل ۳۰ درصدی به صورت 3 ساله بر اساس قیمت نفت و بازخرید قبل از سررسید به بازارگردان با سود روز شمار 7 درصد و در معاملات ریالی با سود حداقل ۸۰ درصدی و بر اساس قیمت نفت ضربدر ارز مبادله ای و بازخرید قبل از سررسید به بازارگردان با سود روز شمار 20 درصد صورت گیرد.

در سررسید گواهی‌های سلف چند حالت ممکن است رخ دهد و متناسب آن چند گزینه برای تسویه نقدی یا فیزیکی قابل تصور است.به طوری که اگر در سررسید، قیمت نفت خام پایین‌تر از 140 دلار است، در این فرض دارنده گواهی سلف ترجیح می‌دهد به جای تسویه فیزیکی از حق اختیار فروش خود استفاده کرده و هر بشکه نفت خام را به 140 دلار به بانی (شرکت ملی نفت ایران) بفروشد و تسویه نقدی کند.

اگر در سررسید، قیمت نفت خام بالاتر از 140 و پایین‌تر از 160 دلار است، در این فرض دارنده گواهی سلف می‌تواند تقاضای تسویه فیزیکی نفت کند.اما اگر در سررسید، قیمت نفت خام بالاتر از 140 و پایین‌تر از 160 دلار است، در این فرض دارنده گواهی سلف می‌تواند با فروش نفت خام به قیمت روز با بانی (شرکت ملی نفت ایران) تسویه نقدی کند.

اگر در سررسید، قیمت نفت خام بالاتر از 160 دلار است، در این فرض بانی (شرکت ملی نفت) ترجیح می‌دهد به جای تسویه فیزیکی از حق اختیار خرید خود استفاده کرده و هر بشکه نفت خام را به 160 دلار از دارندگان گواهی سلف خریداری کرده و تسویه نقدی کند.

سازمان بورس و اوراق بهادار حق دارد برای احراز شرط قدرت بر تسلیم، تنها به شرکت ملی نفت ایران (یا شرکت‌های تابعه) و به کسانی که گواهی سلف نفت دارند اجازه فروش سلف موازی نفت دهد.

به گزارش ایسنا،در حالی اوراق سلف نفتی در دی ماه امسال به دلیل نوسانات نرخ ارز و ترس از تلاطم بیشتر در بازار ارز مجال عرضه پیدا نکرده بود که اکنون با پذیرش این اوراق در بورس انرژی تمامی بسترها و اقدامات لازم از سوی سازمان بورس برای انتشار آن انجام شده است و باید دید که وزارت نفت و بانک مرکزی به چه توافقی در انتشار این اوراق می رسند و این اوراق را چه زمانی منتشر می کنند و آیا وزات نفت تمایلی به عرضه این اوراق در بازار را دارد و با توجه به نوسانات دلار این نفت را به صورت دلاری و ریالی به مردم عرضه می کند یا اینکه همانند اسفند سال گذشته از عرضه آن منصرف شده و به سراغ اوراق مشارکت می رود؟