مشتاقان موسیقی سنتی چشم انتظار یک مسافر

زنگ صدای شجریان در یزد و اصفهان شنیده خواهد شد؟

هرچند این گروه پیشتر در تهران، اراک و همدان کنسرت‌هایی داشته‌اند، در فضای کنونی بعید نیست برگزاری کنسرت‌ها در اصفهان یا یزد با مشکلاتی روبه‌رو و‌‌ همان مسائل مطروحه، عامل لغو این برنامه نیز شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد و مشتاقان موسیقی سنتی در این شهرها، چشم انتظار یک مسافر بمانند و هیچ خبری نشود، قطعاً شرایط برای برگزاری برنامه‌های موسیقی سنتی در دیگر مراکز استان‌ها دشوار‌تر خواهد شد.

کد خبر: ۲۹۷۳۴۳

تاریخ: ۲۴ دی ۱۳۹۱ - ۱۹:۵۰

سلسله کنسرت‌های همایون شجریان و تک کنسرت سالار عقیلی از فردا (دوشنبه) در حالی آغاز خواهد شد که سوابق ناامیدکننده از احتمال لغو این کنسرت‌ها در اصفهان و یزد خبر می‌دهد و بعید نیست، مشتاقان شهر هنر و موسیقی از شنیدن آوای سازِ وجود شجریان کوچک بی‌بهره شوند، ولی آیا این اتفاق رخ خواهد داد و در صورت وقوع، چه فرجامی برای موسیقی ایران زمین پیش‌بینی می‌شود؟
به گزارش «تابناک»، لغو کنسرت‌های موسیقی، رویداد تازه‌ای نیست و به جز لغو کنسرت‌های پاپ که امکان وقوع بالایی دارد، کنسرت‌های موسیقی مقامی نیز از گزند لغو در امان نبوده و نیستند. این رویکرد هرچند در تهران سابقه وقوع دارد، در شهرستان‌ها، به ویژه برخی شهرهای مذهبی، یک رخداد کاملاً سابقه‌مند به شمار می‌رود و ریسک برگزاری کنسرت در این شهر‌ها بسیار بالاست.

یکی از مهمترین دلایل لغو این کنسرت‌ها، تمیز قائل نشدن میانِ موسیقی حلال و غناست که باعث می‌شود حتی موسیقی سنتی اصیل نیز به اشتباه اسباب لهو و لعب دانسته شود و دستگاه‌های سنگین و گوشه‌های غنی موسیقی ایران زمین، با تعابیر نادرستی خارج از دین تلقی شود. متأسفانه مسئولان سیاسی و فرهنگی این شهر‌ها نیز برای درگیر نشدن با جریان‌های معترض به برگزاری چنین برنامه‌هایی، سکوت پیشه می‌کنند که حاصل چندان دلچسبی ندارد.

هرچند نظر بیشتر مراجع و مقام معظم رهبری حرمت اصل موسیقی نیست و بر حرمت غنا تأکیده و تشخیص نیز بر عهده اهل فن گذاشته شده، همچنان با کنسرت‌های موسیقی سنتی توسط برخی تصمیم‌گیران شهرهای مذهبی همچون منکر برخورد می‌شود. این رخداد، باعث شده موسیقی حلال نیز هیچ ‌گاه در این شهر‌ها به گوش عاشقان ساز و نوا نرسد که اتفاقی بس غم انگیز است و به واقع گروهی اصل موسیقی حتی از نوع مقامی را دارای حرمت می‌دانند و شخصاً اجتهاد می‌کنند.

جریانی دیگر روی دستگاه‌ها و گوشه‌ها حرف دارند یا نسبت به سازهای به کار رفته در یک کنسرت ان قلت می‌آورند و برای نمونه دف و تمبک را ساز غنا خوانده و خواستار برگزاری کنسرت بدون این ساز‌ها می‌شوند که عملاً این امر ناممکن است، چرا که به هر حال خواننده مدت‌ها با همراهی ساز‌ها تمرین کرده و خروج یک یا چند ساز از یک قطعه موسیقی، یا قطعه را از ریتم خواهد انداخت و یا در اتفاقی بد‌تر، قطعه را به کل تهی خواهد کرد.

برخی دیگر نیز به نوازندگان ایراد می‌گیرند؛ برای نمونه، حضور نوازندگان زن در یک گروه موسیقی سنتی را موجب حرمت اجرا دانسته و مانع برگزاری کنسرت می‌شوند؛ اتفاقی که یک بار برای همایون شجریان رخ داد و به رغم گرفتن مجوز همایون و گروه حصار از ارشاد و مرور تک تک شعر‌ها و اجرا‌ها توسط ناظران وزارت فرهنگ و ارشاد، در تبریز برگزاری کنسرت را منوط به جایگزینی دو نوازنده زن این گروه دانستند که سرانجام به دلیل تنگ بودن زمان و عدم امکان هماهنگی سریع دو نوازنده جدید با گروه، کنسرت به کل لغو شد.

در این باره باید گفت که هم‌اکنون قرار است کنسرت سالار عقیلی، پنجم بهمن ماه در کرج برگزار شود و از سوی دیگر تور کنسرت «آئینه» توسط گروه سیاوش که خوانندگی آن را همایون شجریان و آهنگسازی‌اش را کیخسرو و سهراب پورناظری بر عهده دارند، در شش شهر کشورمان از فردا آغاز خواهد شد. نخستین کنسرت ۲۵ و ۲۶ دی در اصفهان برگزار و سپس با یک روز فاصله ۲۸ و ۲۹ دی ماه در رشت برگزار خواهد شد. سپس آمل در دوم و سوم بهمن ماه، میزبان این گروه خواهد بود و پس از آن، یزد در نهم و دهم بهمن، بندرعباس در دوازدهم و سیزدهم بهمن و قزوین در پانزدهم و شانزدهم بهمن، صحنه هنرنمایی این گروه و شجریان کوچک به شمار می‌رود.

بخش نخست این کنسرت‌ها، به موسیقی تنبور اختصاص دارد و قطعات «دم، دیوانگی، رندی» بنا بر اشعار خیام، مولانا و حافظ اجرا شده و بخش دوم این برنامه نیز در فضای موسیقی سنتی ایرانی و در دستگاه نواست که با اجرای قطعات «نگار»، بر پایه شعری از مهسا زمانیان، «آیینه‌ها» بر پایه شعری از هومن ذکایی، قطعه بی‌کلام «از عشق» و «افلاکـ» از مولانا همراه خواهد بود.

هرچند این گروه پیشتر در تهران، اراک و همدان کنسرت‌هایی داشته‌اند، در فضای کنونی بعید نیست برگزاری کنسرت‌ها در اصفهان یا یزد با مشکلاتی روبه‌رو و‌‌ همان مسائل مطروحه عامل لغو این برنامه نیز شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد و مشتاقان موسیقی سنتی در این شهرها چشم انتظار یک مسافر بمانند و هیچ خبری نشود، قطعاً شرایط برای برگزاری برنامه‌های موسیقی سنتی در سایر مراکز استان‌ها دشوار‌تر خواهد شد.

بنابراین به سود همه نقش آفرینان در ماجراهای اینچنینی است که در این فضا، اجازه داد همچنان زنگ صدای امثال شجریان در شهرهایی چون اصفهان، یزد و مشهد شنیده شود تا به کلی این بساط برچیده نشود و صداهای توانمند و در عین حال متعهد به این آب و خاک از آن سوی آب شنیده نشود. همایون شجریان تنها یک مصداق است؛ اساتید شاخص موسیقی سنتی ایران را که حتی برخی از آنان کم کار شده‌اند، دریابیم و میدان به ایشان بسپاریم تا وجهه جهانی موسیقی سنتی ایران همچنان نگه داشته شود و همچون تار به کل از کف نرود.