ائتلاف يا اختلاف

دكتر اميدوار رضايي

کد خبر: ۲۹۳۸۹

تاریخ: ۲۶ آذر ۱۳۸۷ - ۱۱:۲۱

امروزه پس از سال‌ها تجربه دمکراسي در ايران و با گذشت عمر دوره‌هاي دولت‌هاي گوناگون و با روي کار آمدن جناح‌ها و گرايش‌هاي سياسي، از يک طرف و از سوي ديگر، شرايط خاص بين‌المللي داخلي، موجب شده است که دلسوزان و علاقه‌مندان به سرنوشت کشور و قدرت سياسي در ايران، طرح‌هاي متفاوت با نيت‌هاي گوناگون ارايه دهند که هر کدام بنا بر برداشت اوليه از آن، مورد نقد و گاه مخالفت جدي قرار گرفته‌اند؛ از آن جمله، طرح دولت وحدت ملي است. اين طرح به ظاهر بسيار قشنگ و مورد احترام است، زيرا هر ايراني علاقه دارد، قدرتي بر سر کار بيايد که از پشتوانه ملي و مردمي برخوردار باشد و جناح‌هاي رقيب از چپ و راست و مستقل اصولگرا و مخالف آن تا همه و همه در اين دولت جاي گيرند، ولي چند اشکال اساسي بر آن است؛ يکي اين‌که رقابت و آزادي برخورد انديشه‌ها و امکان انتخاب بهتر را از مردم مي‌گيرد که حذف مردمسالاري ديني و بستر آزاد انتخابات است.

دوم به دليل واقعي نبودن طرح است که هم‌اكنون امکان تحقق آن بسيار ضعيف است، زيرا در همه جناح‌ها، اختلافات و برداشت‌هاي سياسي گسترده بوده و امکان تشکيل چنين دولت يا ظرفيت سياسي كنوني با هماهنگي مناسب را ندارد.

سوم آن که طرح دولت وحدت ملي، معمولاً در کشورهايي که دچار بحران امنيتي و سياسي شديد همراه با اختلافات منطقه‌اي و قوميت‌ها و يا احزاب صاحب قدرت هستند و در اين کشورها که در منطقه خاورميانه هم مي‌شود نمونه‌هاي آنها را مثال زد که گاه تحت فشار قدرت خارجي يا تحت اشغال بيگانگان هستند، اين طرح مطرح مي‌شود تا قدرت در آن کشورها به يک سرمنزل مقصود برسد. خوشبختانه کشور ما با يک ثبات امنيتي و سياسي با ايثارگري ملت شهيدپرورمان به استقلال سياسي رسيده و همه ارکان نظام بر پايه قانون اساسي مستقر شده و همه در حال پياده کردن برنامه‌هاي پنج ساله و چشم‌انداز بيست ساله هستيم؛ بنابراين، اين طرح اصلاً با اوضاع كنوني کشورمان تطابق ندارد.

طرح ديگري که مطرح است، طرح همه براي يکي يا وحدت با من يا وحدت با حزب من يا گروه من يا تيم سياسي من است که متأسفانه هم در جناح اصولگرا و هم در جناح اصلاح‌طلب و... هست و طبيعي است که با اين فکر، آنان به دليل دور شدن ديگر نيروها و علاقه‌مندان و دلسوزان هر جناح و يا تفکري با دايره بسته‌تري به قدرت مي‌رسند و بنابراين، از توان و انرژي و استعداد همه نخبگان و شايستگان آن جناح استفاده نمي‌شود و به تدريج، دولت و ارکان صاحب قدرت، دچار تنش‌ و چالش‌هاي جدي در زمينه‌هاي گوناگون شده و به تنهايي قادر به حل آنها نمي‌شوند و به اين ترتيب، زمينه اختلافات داخلي بيشتر فراهم مي‌شود، به گونه‌اي که دشمن اصلي کشور و انقلاب و مردم، خوشحال از اين وضع بوده و اميدوارند و به فکر ضربه زدن به اهداف مقدس مردم و انقلاب اسلامي مي‌افتند.

يا در اين اوضاع، ذهنيت‌هاي منفي و دروغين ميان همفکران پديد مي‌آيد. البته در گذشته در ميان اصلاح‌طلبان اين اتفاق افتاده و هم‌اكنون به نظر مي‌رسد در ميان اصولگرايان در حال رخنه کردن است. و اما در حالي که بسياري از اصولگرايان نسبت به همديگر، کدورت دارند و براي اجماع سياسي مردد هستند و برخي از کج‌سليقه‌‌گي‌ها، نبودن ظرفيت و سعه صدر کافي و عدم اتکا به نقاط مشترک، اصولگرايان را در حالتي متفاوت نسبت به گذشته و با شک و ترديد روبه‌رو کرده است.

طرح سومي به نام دولت ائتلافي است که مبناي آن، مشترکات فکري و انديشه‌اي و تجربي گروه‌هاي همسو يا همفکر با اصول مشترک است؛ اين به معني يکي شدن چپ و راست يا اصولگرايان و اصلاح‌طلبان نيست، بلکه افرادي که در يک طيف فکري با مشترکات اصولي هستند، مثلاً اصولگرا تلقي مي‌شوند، به فکر يک دولت ائتلافي بوده و به جاي يک نفر تصميم مي‌گيرند تا دولت تشکيل شود؛ يک دولت مقتدر و قوي با وحدت نظر و با طيف فراگير از همفكران و طبيعي است، کساني که خودرأي يا تماميت‌خواه و انحصارطلب باشند، هميشه از وحدت و همگرايي و همفکري و همکاري دوري مي‌کنند و کساني که بر پايه رهنمودهاي امام و رهبري به وحدت و دوري از اختلاف مي‌انديشند و يا از تکروي به دورند، از اين طرح حمايت مي‌کنند، زيرا اين طرح مي‌گويد، همه با هم و براي هم و به کمک همديگر براي خدمت بهتر به مردم آماده شويم و مي‌افزايد، نبايد با کانديداهاي متعدد و فراوان، مردم را دچار ترديد و تشکيک در انتخاب كنيم و در ضمن، رأي مردم را پراکنده نكنيم، تا بتوانيم توان‌ها جمع شود تا دولتي با رأي بيشتر و فکر قويتر و قدرت بيشتر تشکيل دهيم.

طبيعي است، اين فکر در جناح‌هاي گوناگون قابل عمل است و از هر جناحي، يک کانديدا مطرح خواهد شد و با کانديداي کمتر ـ که فرق بشتري دارد ـ همانند بسياري از کشورهاي پيشرفته و با تجربه طولاني دمکراسي، دولت کارآمدتر و با پشتوانه بيشتر تشکيل مي‌شود و رئيس‌جمهور برگزيده هم با چنين دولتي، بهتر و راحت‌تر مي‌تواند دوره خود را با کارنامه بهتر و رضايتمندي بيشتر مردم به پايان برساند.

در نتيجه، نبايد دولت وحدت ملي را با دولت ائتلافي ـ که معمولاً در يک جناح يا گروه همفکر با ارزش‌هاي مشترک تشکيل مي‌شود ـ اشتباه كرد.

در پايان، به نظر مي‌رسد اين اوضاع كنوني در هر دو جناح به سود آينده کشور نيست. اگر اصولگرايان بخواهند ادامه تداوم قدرت خود را در دولت و مجلس حفظ كنند، بايد در رفتار كنوني‌شان، تجديدنظر کرده و به فکر طرحي نو بر پايه سه عامل پيروزي انقلاب اسلامي، يعني «اعتقاد به رهبري»، «وحدت کلمه» و «باور درست در خدمت به مردم» ـ که همگي در مردمسالاري ديني خلاصه شده و به دنبال حل مشلات جدي مردم به ويژه در زمينه اقتصادي و اجراي سياست اصل 44 و اهداف چشم‌انداز است ـ باشند.

همچنين آنان بايد از اختلاف و عدم همکاري و هماهنگي با يکديگر دست برداشته و به جاي اختلاف به ائتلاف و به جاي گفتن همه با من، بگويند همه با هم و به جاي تخريب، به بهبود زخم‌هاي سياسي كنوني بپردازند و نيز به جاي گذر از يکديگر، حرکت انقلابي و مردمي خود را با يكديگر و به سوي اهداف چشم‌انداز ادامه دهند.

نماينده مجلس شوراي اسلامي