تلاش ‌آذربايجان براي ثبت «کمانچه» در يونسکو

کد خبر: ۲۹۲۶۸۲

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۱ - ۱۶:۳۳

هميشه وقتي حواسمان نيست و در خوابيم خيلي اتفاق‌ها مي‌افتد. تا بيدار شويم مي‌بينيم که مولانا ترک شده و افغان‌ها هم ادعاي افغاني بودنش را دارند. يک روز ديگر که حواسمان نيست تار ايراني هم آذري مي‌شود و کاري از دستمان بر نمي‌آيد. اما اين بار نبايد خوابمان ببرد چون احتمال اينکه ميراث معنوي و فرهنگي ايران شناسنامه‌اي غيرايراني پيدا کنند باز هم وجود دارد.

به گزارش فارس «محمد سرير» عضو کميسيون ملي يونسکو در ايران گفت: با نتيجه‌اي که آذربايجاني‌ها براي ساز تار در يونسکو دريافت کردند، بعيد نيست که براي «کمانچه» هم تقاضايي داده باشند.

ساز «تار» به نام کشور آذربايجان در يونسکو به ثبت رسيد. اين خبري بود که از نشست اخير کميسيون ميراث معنوي يونسکو در پاريس منتشر شد. براين اساس، روش‎هاي سنتي در ساخت و همچنين روش‎هاي نوازندگي و اجراي ساز تار به نام کشور آذربايجان ثبت شده است.

اقدام يونسکو در حالي صورت گرفته است که هنرمندان ديگر کشورها، ساز «تار» را يکي از مهم‌ترين سازهاي ايراني خوانده‌اند و بيشتر «تار» را به نام ايران مي‌شناسند. از سوي ديگر از آنجا که ايران هيچ مشارکتي در پرونده ثبت جهاني تار نداشته ساز تار به نام آذربايجان در يونسکو به ثبت رسيد. اما خبرهاي ديگر حاکي از آن دارد که فعالان فرهنگي ديگر کشور‌ها ( آذربايجان) در تلاش هستند تا ساز «کمانچه» را هم در سازمان يونسکو به ثبت برسانند.

«محمد سرير» از پيشکسوتان عرصه موسيقي کشور و رئيس هيئت مديره خانه موسيقي در گفت‌وگو با خبرنگار موسيقي فارس در اين خصوص اظهار داشت: ساز تار به عنوان يک اثر ناملموسي به نام کشور آذربايجان در يونسکو ثبت شده است. براي اطلاع از اين موضوع کسي متوجه مراحل ثبت آن مي‌شد که در جلسات يونسکو حضور داشته باشد. اين مسئله بر عهده مسئولان فرهنگي کشور است.

عضو هيأت رييسه کانون موسيقي‌دانان سينماي ايران يادآور شد: حضور مسئولان فرهنگي در جلسات يونسکو باعث مي‌شود تا اظهار نظرهاي ديگر کشورها را بهتر شنيده و مطلع شوند و اگر موضوعي در خصوص فرهنگ کشور ما به وجود آيد با بررسي کردن دوباره آن مي‌توانند موضوع را برگردانند. نزاع‌هايي که اکنون در باره ساز «تار» به وجود آمده است با ارايه مستندات و مدارک مي توان يونسکو را قانع کرد که از اين ساز به عنوان يک ميراث مشترک نام ببرد.

رئيس هيئت مديره خانه موسيقي ايران تصريح کرد: ثبت تار به نام آذربايجان يک زنگ خطري است تا به اين فکر بود که سازهاي ديگر به عنوان يک ميراث فرهنگي ايران ثبت شود الان ما نمي‌دانيم با نتيجه‌اي که آذربايجاني‌ها براي ساز تار دريافت کردند، بعيد نيست براي «کمانچه» هم تقاضايي داده باشند.

عضو کميسيون ملي يونسکو در ايران، خاطرنشان کرد: نهادهاي خصوصي يا هر نهاد ديگري نمي‌تواند براي ثبت آثار معنوي ايران به يونسکو برود اين کار را از طريق دولت صورت مي‌گيرد. همانطور که خانه موسيقي از طريق دولت اقدام به ثبت رديف‌هاي موسيقي کرد.

به گزارش فارس، «کمانچه» يکي از سازهاي ايراني است. اين ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهاي تحتاني ساز پايه نيز دارد که روي زمين يا زانوي نوازنده قرار مي‌گيرد. اولين نشانه‌هاي تاريخي در مورد کمانچه در کتاب «موسيقي الکبير» اثر ابونصر فارابي در قرن چهارم هجري ديده شده ‌است. وي در اين کتاب از کمانچه با نام عربي آن، رباب ياد مي‌کند. کمانچه در دوران صفويه و قاجاريه جزء سازهاي اصلي موسيقي ايران بوده‌ است. از شاخص‌ترين کمانچه‌نوازان ايراني مي‌توان به علي‌اصغر بهاري، رحمت الله بديعي و مجتبي ميرزاده اشاره کرد. برخي از نوازندگان شاخص معاصر مي‌توان به کيهان کلهر، داود گنجه‌اي، اردشير کامکار و سعيد فرج‌پوري اشاره کرد.