خاتمي: از فرصت افزايش قيمت نفت خوب استفاده نكرديم

کد خبر: ۲۸۹۴۳

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۸۷ - ۱۱:۴۲

سيدمحمد خاتمي گفت كه طرح دولت وحدت ملي را او مطرح نكرده، اما بر اين باور است كساني كه آن را طرح كرد‌ه‌اند، قصد خير داشته‌اند و عملي شدن اين طرح به آن‌ها بستگي دارد.

به گزارش ايسنا، رئيس بنياد باران كه در حاشيه همايش «نفت، توسعه و دمكراسي» در جمع خبرنگاران سخن مي‌گفت، در پاسخ به پرسشي درباره نفت و تأثيرات آن گفت: تبديل‌ ساختار برنامه به صورتي كه همه‌ مشكلات را حل كند، زمان مي‌خواهد. به نظر من به ‌ويژه در برنامه پنج ساله چهارم جهت‌گيري‌ها در اين زمينه بود و حساب ذخيره‌ ارزي براي اين كه در خدمت جامعه قرار بگيرد و نفت در زيرساخت‌ها و براي قدرت‌ دادن به بخش خصوصي به كار برده شود، ايجاد شد، اما اين كه انتظار داشته باشيم يك‌شبه اين هدف‌ها محقق شود، ممكن نيست، بلكه بايد در دو سه برنامه اين كار را انجام داد، ما هم تلاش كرديم در اين راستا باشيم، اما كار مشكلي است.

رئيس‌جمهور سابق كشورمان افزود: متأسفانه من بر اين باورم كه هم‌اكنون با كنار گذاشتن برنامه‌ِ چهارم و دور شدن از اهداف چشم‌انداز كه بسيار مهم و مورد تأييد مقام معظم رهبري نيز بوده، مشكلاتي پيش آمده كه بايد در راستاي حل آن حركت كنيم و به تدريج جلو برويم.

وي در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره‌ آنچه كاهش قيمت نفت و اداره كشور با نفت پنج دلار خواند نيز گفت: تلاش ما بر پايه چشم‌انداز بيست ساله و تدوين برنامه‌ پنج ساله چهارم اين بود كه در اين راستا حركت كنيم و حالا دوستان خواستند جهت را عوض كنند.

خبرنگار ديگري پرسيد «وضعيت كنوني را بنا بر تجربه‌اي كه در دولت هشت ‌ساله داشتيد، چگونه مي‌بينيد؟» كه خاتمي پاسخ داد: افزايش قيمت نفت موقعيت‌هاي خيلي خوبي را ايجاد كرد، اما از آن به خوبي استفاده نشد، هر چه بتوانيم سهم نفت را در بودجه‌ دولت كمتر كنيم، موفق‌تر خواهيم بود؛ هرچند در انجام تعهدات پايين‌آمدن قيمت نفت مشكلاتي را ايجاد مي‌كند، اما مي‌تواند سرچشمه خير هم باشد، چرا كه مي‌توانيم به اين تذكر برسيم كه اتكايمان را در بودجه‌ عمومي به نفت كم و تلاش كنيم منابع را از راه‌هاي ديگري تأمين كنيم. از اين روي اميدواريم منشأ خير باشد.

خبرنگار ديگري پرسيد «در هشت سال دولت خود تا چه اندازه به درآمدهاي نفت اتكا داشتيد؟» كه خاتمي پاسخ داد: كار مهمي كه كرديم، راه‌‌اندازي حساب‌ ذخير‌ه ارزي بود، براي اين كه در خدمت جامعه قرار بگيرد، اما متأسفانه آن قدر اتكاي جامعه‌ ما به نفت زياد بود كه گرداندن چرخ‌هاي كشور و رفع يك‌شبه اتكا به نفت، ميسر نيست. ما تلاش داشتيم سال به سال به ويژه در برنامه‌ چهارم اين اتكا را به حداقل برسانيم، اما معتقدم به هر دليلي، شايد ناچار بودند و شايد مشكل داشتند، اين اتكا امروز بيشتر شده است.

«طرح دولت وحدت ملي»، پرسش ديگري بود كه از سوي خبرنگاران مطرح شد، كه خاتمي پاسخ داد: اين طرح را من مطرح نكردم، اما بر اين باورم كساني كه آن را طرح كرد‌ه‌اند، قصد خير داشته‌اند؛ حال اين كه عملي شود يا نه، به آنها بستگي دارد.

سيدمحمد خاتمي در پاسخ به پرسش خبرنگار ديگري پيرامون ارزيابي از همايش «نفت، توسعه و دمكراسي» گفت: سمينار خوبي بود، اميدوارم نتيجه خوبي هم در بر داشته باشد.

وي همچنين در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر اين كه «آيا در هشت سال دولت خود از بخش نفت كه سختي‌هاي زيادي داشتيد خاطراتي داريد؟» گفت: خاطرات زيادي داريم. وقتي نفت به زير 9 دلار در سال 79 رسيد، آن سال را مجبور بوديم همه درآمدهاي ارزي را روي 11 ميليارد دلار ببنديم و سال بسيار سختي بود كه به لطف خدا بودجه را بستيم و اتفاقا رشد اقتصادي، خودكفايي در كشاورزي و به ويژه در گندم، ‌جذب سرمايه‌گذاري خارجي كه امروز آثار آن را در پارس جنوبي، عسلويه و جاهاي ديگر مي‌بينيم، آغاز شد؛ از اين روي، اگر بتوانيم اتكايمان را در بودجه‌ عمومي به نفت كم كنيم و آن را به سرمايه‌هاي پويا تبديل كنيم، خوب است؛ البته نمي‌خواهم بگويم اتكا به نفت را بايد كم كنيم، بلكه مهم اين است كه بودجه جاري وحشتناك است و كاهش قيمت نفت موجب مي‌شود راه‌هاي ديگري را براي اداره‌ِ كشور پيدا كنيم.

خبرنگار ديگري پيرامون حضور خاتمي در انتخابات پرسيد كه وي پاسخ داد: حتما شركت مي‌كنم و رأي مي‌دهم.

پرسش درباره شركت پتروپارس، سؤال ديگري بود كه از سوي خبرنگاران مطرح شد.

خاتمي پاسخ داد: خوشبختانه اين پرونده بسته و مشخص شد تمام ادعاهايي كه شده بود، پايه‌اي نداشت و همه‌ كساني كه متهم شده‌ بودند، تبرئه شدند. پتروپارس يكي از افتخاراتي است كه مي‌تواند قدرت ملي را به كار بگيرد و اتكاي ما را به كشورهاي بيگانه كم كند؛ همچنان ‌كه در بخش‌هاي ديگر مانند وزارت نيرو مي‌توان كارهاي بزرگي انجام داد و امروز اين افتخار را داريم كه مي‌توانيم امكانات صنعتي و خدمات فني و تكنولوژي را به اتكاي همين شركت‌ها به خارج بفرستيم، امروز صدور خدمات فني و اقتصادي به جاي صدور كالاي خام را از مرز دو ميليارد دلار گذرانده‌ايم و اين‌ها نتيجه‌ ‌راه‌‌اندازي شركت‌هايي مانند پتروپارس است كه به لطف خدا با نظر قاطع قوه قضاييه مشكل آن حل شده است.

وي همچنين در پاسخ به پرسش نهايي خبرنگاران درباره ارزيابي از طرح وحدت ملي گفت: وحدت ملي بسيار خوب است، ما بايد وحدت داشته باشيم.

***

سيدمحمد خاتمي همچنين در سخنراني خود در همايش «نفت، توسعه و دمكراسي» با ابراز خرسندي از اين كه صدمين سالگر اكتشاف نفت در ايران زمينه‌اي را براي انجام يك رشته مطالعات، مباحثات و بررسي‌هاي محققانه فراهم كرده است، به گستردگي صنعت نفت اشاره كرد و افزود: بر پايه آنچه كشف شده و اطلاعات كنوني ما، ايران صاحب هفتمين منابع و ذخاير نفتي جهان و دومين منبع گازي عالم است كه سرمايه‌ فوق‌العاده عظيمي است و جا دارد با اين موقعيت، بيش از پيش به نسبتي كه نفت با اجتماع امروز و فرداي ما دارد يا بايد داشته باشد، بپردازيم.

وي با تأكيد بر اين كه نفت نعمت بزرگي است، اما اگر از آن با كارداني، تدبير و بهره‌برداري سنجيده استفاده نكنيم، مي‌تواند به جاي نعمت، نقمت باشد، افزود: كشف نخستين حوزه نفتي در صد سال پيش در مسجدسليمان و پس از آن در حوزه‌هاي ديگر نفتي و گازي و گسترش صنعت نفت، ايران را به يكي از صادركنندگان بزرگ دنيا تبديل كرد و اين امر همزمان شد با جنبش عظيمي كه صد سال پيش به بار نشست و آن مشروطيت بود كه با هدف استقرار جامعه مدني، پيشرفت و توسعه و رهايي از عقب‌ماندگي و پديدار شدن آزادي و مسئول كردن حكومت در برابر مردم به وجود آمد و اين همه با معيارهاي ديني و معنوي در ايران پيروز شد.

سيدمحمد خاتمي افزود: ملت ما به ويژه عالمان روشنفكر ديني با مشروطيت خواستار مهارشدن استبداد ديرپا در كشور و نيز نجات ايران از عقب‌ماندگي، همچنين توسعه و پيشرفت در كليه‌ عرصه‌ها بودند. آن‌ها همچنين مي‌خواستند عدالت به معناي وسيع كلمه در اين كشور بناي روابط باشد و كشف نفت اميدها را براي تحقق اين آرمان‌هاي بلند مشروطيت افزايش داد؛ چنان كه انتظار مي‌رفت اين ثروت خدادادي در راستاي تحقق تاريخي مطالبات مردم ايران باشد.

خاتمي در ادامه اظهاراتش با برشمردن خواست‌هايي كه مردم در جريان نهضت مشروطيت تحقق آن را دنبال مي‌كردند، از رهايي از عقب‌ماندگي، پيشرفت در همه عرصه‌ها و حاكميت عدالت در معناي وسيع به عنوان اين اهداف نام برد و يادآور شد: كشف نفت اميدها را براي تحقق اين آرمان‌هاي مشروطيت بيشتر كرد و انتظار مي‌رفت اين ثروت خداداد در خدمت تحقق خواست‌هاي تاريخي مردم قرار گيرد.

رئيس‌جمهور سابق كشورمان همچنين به نگراني‌هايي كه پس از كشف نفت در زمينه اين امر كه آيا اين نعمت خدادادي مي‌تواند در خدمت آرمان‌ها و خواست‌هاي دمكراسي‌خواهانه مردم قرار گيرد يا اين كه خود موانعي جديد ايجاد كند، اشاره كرد و گفت: علاوه بر اين نگراني، نگراني‌هاي ديگري نيز وجود داشت، از جمله اين كه آيا نفت مي‌تواند زيرساخت‌هاي اقتصادي مناسب ايجاد كند و آيا در راستاي گسترش نهادهاي مدني به كار خواهد رفت و يا اين كه مي‌تواند خواست تاريخي مردم مبني بر حاكميت و سرنوشت خويش را تقويت كند يا بيشتر در خدمت منافع بيگانگان قرار خواهد گرفت.

وي در ادامه اظهاراتش به نقش تكنيك در دنياي جديد پرداخت و با يادآوري قدرت فوق‌العاده‌اي كه تكنيك در اختيار بشر امروز قرار داده، از استعمار و تخريب‌هايي كه بشر در محيط زيست انجام داده و مي‌دهد به عنوان دو نمونه از رويكردهاي بشر در استفاده از تكنيك ياد كرد.

رئيس بنياد باران در ادامه با يادآوري اين كه تكنيك به انرژي فراوان و كارآمد نياز دارد به تأثيرگذاري كشف و استخراج نفت بر مقوله استفاده از تكنيك اشاره و از آن به عنوان سرچشمه تحولي بزرگ ياد كرد و يادآور شد: قدرت‌هاي صنعتي پس از دستيابي به انرژي نفت سه نياز اساسي داشتند كه دستيابي به منابع ارزان انرژي، رسيدن به بازارهاي مناسب و مناطق و پايگاهي براي سروري خود، از اين نيازها به شمار مي‌رفت.

خاتمي در ادامه با يادآوري اين كه «ما به عنوان ايران و ايراني بايد بدانيم در يكي از حساس‌ترين مناطق استراتژيك عالم هستيم و منطقه‌اي كه در آنيم، از منابع طبيعي و انساني سرشار برخوردار است» افزود: اين نقطه از عالم به دليل ويژگي‌هاي خود مورد طمع و توجه قدرت‌هاي بيگانه بوده و ما در طول زمان شاهد انواع تهديدهاي بيگانه بوده‌ايم.

وي در ادامه بار ديگر به همزماني اكتشاف نخستين چاه نفت در ايران و پيروزي نهضت مشروطيت اشاره كرد و با بيان اين كه «با دخالت بيگانه مشروطيت به محاق برده شد و شاهد حاكميت دين‌ستيزترين ديكتاتوري‌هاي تاريخ بوديم» به روندي كه بيگانگان در قبال ايران به كار بستند و كشور را به پايگاهي براي خود تبديل كردند، اشاره نمود و با مروري بر حوادث شهريور 1320 و آنچه در كودتاي 28 مرداد شاهد بوديم، از كودتاي 28 مرداد به عنوان كودتاي آمريكايي كه حركت‌هاي انجام شده در 28 شهريور را خنثي كرد، نام برد.

وي تصريح كرد: دخالت بيگانه در آن مقطع باعث شد ما نتوانيم راه خود را پشت سر گذرايم.

خاتمي در ادامه اظهاراتش به وقوع انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني(ره) و آگاهي مردم اشاره كرد و از آن به عنوان اوج تحولات اخير ايران كه دست بيگانه را از كشور كوتاه كرد نام برد.

وي افزود: اين انقلاب چشم‌انداز دلپذيري را براي تحقق خواست مردم، پيشرفت كشور، توسعه عدالت، استقلال و دمكراسي فراهم كرد كه البته با معيارهاي ديني سازگار بود.

رئيس بنياد باران انقلاب اسلامي ايران را حامل آثار بزرگي براي منطقه و ايران توصيف كرد و در عين حال به مشكلاتي كه در زمينه مردم‌سالاري و توسعه و تعميق آن در جامعه وجود دارد، اشاره كرد و گفت: اين كه همه مشكلات را به دوش دشمن بيندازيم كه البته نقش هم دارد، نادرست است و واقعيت نيست.

وي در ادامه به تبيين تأثيراتي كه حاكميت انحصاري دولتها بر درآمدهاي نفتي مي‌تواند داشته باشد اشاره كرد و گفت: به نظر مي‌رسد، اگر نفت به عنوان يك منبع پردرآمد و بي‌دردسر در اختيار دولت قرار گيرد، هم مانع مردم‌سالاري و هم مانعي براي توسعه جامعه است. نفت مي‌تواند دولت را به كارفرماي بزرگي تبديل كند كه موتور توسعه بخش خصوصي را در جامعه خاموش كند و نيز مي‌تواند دولت را به قدرتي تبديل كند كه او همه نهادهاي مدني را رقيب خود به حساب بياورد.

وي در ادامه اظهاركرد: نفت در اختيار دولت باعث مي‌شود دولت احساس نياز به مردم نكند و پاسخگو نباشد، اما نبايد فراموش كنيم نياز متقابل دولت و ملت و پاسخگويي دولت و ملت از پايه‌هاي اساسي مردم‌سالاري و توسعه است و نفت مي‌تواند اين پايه‌ها را لرزان كند.

خاتمي در عين حال خاطرنشان كرد: البته اين عوامل و نگراني‌ها نمي‌تواند از ارزش نفت بكاهد؛ مهم چگونگي استفاده از آن است، اما با كدام رويكرد و مديريت.

رئيس‌جمهور سابق كشورمان در ادامه با اشاره به تلاش‌هايي كه متخصصان و كارشناسان برجسته كشور در زمينه شناخت فرصت‌هايي كه نفت در زمينه گسترش مي‌تواند براي كشور داشته باشد و جايگاهي كه براي اين امر در برنامه توسعه چهارم در نظر گرفته شده بود، گفت: در باب فرصت‌هايي كه نفت مي‌تواند در نظام اداري كشور داشته باشد در برنامه چهارم توسعه مواردي در نظر گرفته شده بود كه اگر ادامه پيدا مي‌كرد مي‌توانست راه را بر حل مشكلات پيچيده هموار كند و آنها را كاهش دهد.

وي در ادامه با تأكيد بر اين كه نفت مي‌تواند در مسير حل مشكلات پيش برود، عامل تحقق اين امر را مؤمن ‌بودن دولت‌ها به توسعه و مردم‌سالاري دانست و گفت: دولت‌ها بايد قدرت و ثروت را براي مردم بخواهند.

خاتمي در پايان اظهاراتش شناخت نقاط ضعف و آسيب‌پذيري ساختارهاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي كشور، همچنين تلاش براي رفع آنها را يك اولويت معرفي كرد كه بايد مورد توجه و مطالعه صاحب‌نظران قرار گيرد و افزود: اميدواريم با دلسوزي همه دست‌اندركاران امر، بتوانيم از اين نعمت خداداد(نفت) در راه اعتلاي كشور و برخورداري مادي و معنوي از آن استفاده كنيم تا از مشكلاتي كه در اين راه داشته‌ايم، رها شويم.