اتهامی واقعی یا «تابو»یی سیاسی؟

آیا «سوزان رایس» با ایران ارتباطات مالی دارد؟

با انتخاب دوباره باراک اوباما به ریاست‌جمهوری ایالات متحده، بحث از تغییرات احتمالی در ترکیب دولت وی، به یکی از مباحث مهم رسانه‌ای و تحلیلی تبدیل شد. در همین راستا، سوزان رایس مهمترین گزینه برای پست وزارت خارجه در نظر گرفته می‌شود؛ اما در روزهای اخیر، شایعاتی درباره ارتباط وی با ایران، به بالاترین اخبار رسانه‌ها راه یافته است.

کد خبر: ۲۸۹۳۲۲

تاریخ: ۱۵ آذر ۱۳۹۱ - ۰۰:۰۰

به گزارش «تابناک»، ماجرا از آنجا آغاز شد که چند روز پیش، مطبوعات آمریکایی با انتشار گزارش‌هایی، از سهم داشتن سوزان رایس، نماینده آمریکا در سازمان ملل و نامزد پست وزارت خارجه این کشور و همسرش در شرکت‌هایی خبر دادند که تا این اواخر، با ایران مشغول تجارت بوده‌اند؛ بنابراین، این امر، به دستاویزی مناسب برای کسانی تبدیل شد که با برگزیدن وی به عنوان وزیر خارجه مشکل داشتند.

بر پایه این گزارش‌ها، شماری از این شرکت‌ها که در سطح جهانی فعالیت دارند، در سال‌ها و ماه‌های اخیر به واسطه تشدید تحریم‌ها، ناچار به توقف مبادلات خود با ایران شده‌اند.

گفته می‌شود، یکی از مهمترین سرمایه‌گذاری‌های رایس، در اختیار داشتن سهامی بالغ بر صد هزار دلار در شرکت نفتی «رویال داچ شل» است. این شرکت بزرگ نفتی بین‌المللی، اوایل سال جاری میلادی و در پی افزایش تحریم‌ها علیه بخش انرژی ایران، ناچار شد ارتباطات خود را با ایران قطع کند.

بخش دیگری از این ارتباطات، به سهام رایس و همسرش در شرکت نفتی «انی» ایتالیا مربوط می‌شود که رقمی بین پانزده هزار تا پنجاه هزار دلار است. انی اعلام کرده دیگر ارتباط تجاری با ایران ندارد، ولی معافیت‌های تحریمی اندکی شاملش شده تا بتواند مبالغی را که از ایران طلبکار است، بگیرد.

بر پایه این اطلاعات، نمایندگان جمهوری خواه کنگره آمریکا از چند روز پیش شروع به طرح پرسش‌هایی درباره کارکرد پیشین سوزان رایس و شایستگی وی برای احراز پست وزارت خارجه آمریکا کردند. این افراد می‌‌گویند، آنچه معیار قضاوت درباره رایس است، نه اظهارات و موضع‌گیری‌های وی، که سابقه عملی اوست.

اما جدای از همه بحث‌ها و گمانه‌زنی‌ها، آنچه در این موضوع بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، نوع استفاده سیاستمداران آمریکایی از موضوع ایران و یا به اصطلاح خودشان «تهدید ایران» برای پیشبرد منافع و خواسته‌های شخصی و یا حزبی خود است.

در توضیح بیشتر این امر باید اشاره کرد که سوزان رایس، نه صرفاً به واسطه به اصطلاح ارتباطات مالی با ایران، بلکه به سبب مجموعه‌ای از عوامل، مورد انتقادهای شدید سیاستمداراتی از گروه‌‌های گوناگونی به ویژه جمهوری‌خواهان در آمریکاست.

دو مورد از مهمترین این مسائل، ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری تند و ‌گاه زننده وی ـ که حتی صدای «ویتالی چورکین»، نماینده روسیه در سازمان ملل را که خود نیز از این لحاظ بدسابقه است، درآورده ـ و نیز موضع‌گیری انتقادآمیز او در ماجرای حمله چند ماه پیش به سفارت آمریکا در لیبی است که به کشته شدن سفیر آمریکا در آن کشور منجر شده بود.

از سوی دیگر، باید توجه داشت که داشتن فعالیت‌های اقتصادی، از جمله سرمایه‌گذاری و خرید سهام توسط مقامات دولتی، تا هنگامی که شفاف و در چهارچوب مقررات انجام گیرد، از نظر قوانین داخلی آمریکا جرم نیست.

اما انتقادات اخیر از رایس نشان می‌دهد که موضوع ایران آنچنان در عرصه سیاسی آمریکا حاد شده و اصطلاحاً نوعی «تابو» به شمار می‌رود که وقتی دیگر بهانه‌ها و شواهد و مدارک برای اثبات بی‌کفایتی و عدم صلاحیت یک سیاستمدار افاقه نکند، وی را به داشتن رابطه با ایران محکوم می‌کنند!

جالب آن که گفته می‌شود در مقابل انتقادات جمهوری‌خواهان، دمکرات‌ها نیز مدعی شده‌اند «جان مک کین»، سناتور برجسته جمهوری‌خواه با ایران ارتباطات مالی دارد و اگر بنا بر موآخذه باشد، وی از این لحاظ در اولویت خواهد بود.

اما پاسخی که دفتر خود رایس به انتقادات داده نیز در نوع خود جالب است: «در مورد ایران، رایس به منظور وضع شدید‌ترین تحریم‌های سازمان ملل تاکنون علیه ایران، به واسطه پایبند نبودن این کشور به تعهداتش، فعالیت کرده است. [در نتیجه این اقدامات] ایران اکنون از همیشه منزوی‌تر بوده و با شدید‌ترین فشار اقتصادی روبه‌روست».

به این ترتیب، دیده می‌شود که تلاش برای افزایش فشار‌ها بر ایران، به مایه افتخاری برای سیاستمداران آمریکایی و سند اثبات وفاداری و خلوص نیتشان تبدیل شده است.

کوتاه سخن آن که چنین شرایطی، نشانگر عمق شکاف موجود میان ایران و آمریکاست که در سه دهه به مرور افزایش یافته و به وضعیت کنونی رسیده است. اکنون آمریکا در حالی ایران را به آماده نبودن برای مذاکره و توافق متهم می‌کند که عرصه ذهنی سیاستمداران آمریکایی اصولاً در رویارویی با ایران شکل گرفته و تعریف شده است. آیا در چنین شرایطی می‌توان انتظار تغییری یک‌شبه و عادی سازی روابط را داشت؟!