چه كسی می‌تواند ناهارخوران را ترک كند؟

اسماعيل كهرم

کد خبر: ۲۸۵۳۰۷

تاریخ: ۲۵ آبان ۱۳۹۱ - ۰۰:۲۷

روزهاي اول فعاليت در سازمان حفاظت محيط زيست، يك برنامه گردش علمي و آشنايي با مناطق تحت كنترل سازمان، براي ما ترتيب داده بودند. يك لندرور بزرگ، يك راننده و يك مربي پيشكسوت براي آشنا كردن ما با طبيعت هاي بكر ايران. سال 1352 بود و ما همه جوان و جوياي نام و نان! «نبيني كه با گرز آمده؟/ جوان است و جوياي نام آمده» و تاكنون نيز در بر همين پاشنه چرخيده است.بازديد از ميانكاله اثر بسيار مطلوبي روي ما گذاشت. هزاران پرنده آبزي سطح آب را پوشانيده بودند و صداي پرندگان صبح خيلي زود شيپور بيدارباش را به صدا درمي آوردند. جاي خواب نبود. مي پريديم و صبح را با پرندگان بوديم،

پس از چهار ساعت، هنوز ساعت هشت صبح نشده بود. يعني يك روز پيش روي ما بود. صبحانه با شير و تخم مرغ و... محلي نيرو و انرژي مضاعف به ما مي داد.از ميانكاله جدا شديم. بچه ها صف كشيده بودند و مانند فوتباليست ها از مقابل يكديگر گذشتيم و روبوسي كرديم، هدف پارك ملي گلستان بود كه آن روزها با نام ديگر شناخته مي شد. اين گلستان با حدود 000/90 هكتار وسعت اولين پارك ملي ايران بود و هست. خداوند چيزي را از اين پارك دريغ نفرموده. زيبايي، تنوع، انواع گياهان و جانوران و چشم اندازهايي كه همكاران خارجي ما كه دنيا را ديده اند، با غرور مي گويند كه يك شب در «تنگ راه» سپري كرده اند.«تنگ راه» پاسگاهي در پارك ملي گلستان. همچنين است «تنگ گل».

ما در طول اين سفر دلپذير، هر نقطه يي كه احتمال وجود پرنده در آن مي رفت توقف مي كرديم و رفتار پرندگان، نوع و تعداد آنها و محل استقرارشان را يادداشت مي كرديم و مي گذشتيم.اغلب از بي راهه و جاده هاي فرعي و خاكي عبور مي كرديم تا شانس ديدن پرندگان افزايش يابد.كردكوي گرگان، علي آباد.... تا مينودشت. راستي يادم رفت بين كردكوي و گرگان، جايي است به اسم نهارخوران (صحيح آ ن ناهارخوران است) مي رفتيم ناهار را آنجا بخوريم. يكي از همكاران پرسيد ناهارخوران يعني چه؟يكي از محلي ها گفت: «نترسيد، مي فهميد.» حدود ظهر به ناهارخوران رسيديم.

عجب! به ياد اين شعر افتادم: «اگر فردوس بر روي زمين است/ همين است و همين است و همين است». ناهارخوران جايي بوده كه مردمي كه مي خواستند روزي را در دل طبيعت بگذرانند، آنجا بروند و بساط بگسترانند.با اين معني ناهارخوران يعني «پيك نيك گاه»، محل به در كردن سيزده!اي كاش قادر بودم محفوظات ذهني خودم را تشريح كنم تا شما هم مثل ما از ديدن آ ن همه زيبايي طبيعي مدهوش مي شديد. هر گلي و بوته و درختي زيبايي خود را به رخ شما مي كشيد و شما را به ديدن حسن خودش دعوت مي كرد. غوغايي از سبزي و گياه و نغمه پرندگان در منطقه ناهارخوران، برپا بود.

حيات با تمام زيبايي قد علم كرده بود. نهاري كه براي خوردنش نيم ساعت وقت گذاشته بوديم چهار ساعت به درازا كشيد. چه كسي مي توانست يا مي خواست كه ناهارخوران را ترك كند.چندين خانواده اتراق كرده بودند.

شم روزنامه نگاري در حال شكوفايي بود. سراغ چند نفري رفتم. اغلب به طرف مشهد رهسپار بودند. چند نفر در حال رفتن بودند. مقداري زباله جاي گذاشته بودند. به آرامي، با لبخند و خواهش كنان درخواست كردم آنها را جمع كنند. همه (به جز چند جوان) تمكين كردند. و اما آن چند جوان هم با ديدن همكاران يونيفرم پوش ما زباله ها را جمع كردند. چرا ما در انجام اين كار كوچك (يعني تذكر، نظارت و آگاهي رساني) اينقدر اهمال مي كنيم؟ روزهاي تعطيل به خصوص اعياد، يكي دو نفر در مراكز تجمع مردم پيك نيك كننده به مردم تذكر بدهند و احتمالايك كيسه.

كه بعد از مدت كوتاهي (يك ساله) ملكه ذهن مردم مي شود، بايد دست مجريان قانون را باز گذاشت كه اگر به تذكرها توجه نكردند، توقيف اتومبيل، نگه داشتن آن براي طي دو روز يا جريمه نقدي را اعمال كنند. اين درد زباله ريختن در دل طبيعت را بايد حل كنيم، مداوا كنيم و علاج دارد. بياييم يك سال را سال ايران بدون زباله اعلام كنيم و روي آن تمركز كنيم. برنامه آن را ارائه خواهم داد. در ادامه راه به پارك ملي گلستان رسيديم و فراتر از آن، زيبايي ها خيره كننده و مناطق بكر ولي چيزي بيخ گوش ما زمزمه مي كرد كه اينها همه موقتي اند و روزگارشان به سر خواهد آمد.

پيش خود تصور مي كردم كه اگر سازمان حفاظت محيط زيست ايران ظرف 30، 40 يا 50 سال فعاليت تنها و تنها اين نوار در شمال ايران را حفظ كند كارستان كرده و رسالت خود را به نحو اكمل به انجام رسانيده است ولي افسوس و صدافسوس كه وقايعي كه پس از آن اتفاق افتاد نشان داد كه تعريف مناطق حفاظت شده و پارك ملي... در نزد سازمان از نرم هاي جهاني فاصله فراوان دارد.

خانم جوادي يك تنه طرح تغيير مسير رودخانه را در پارك ملي گلستان ترسيم كرد. درخت هاي بالادست توسط منابع طبيعي قطع شدند و اين منطقه از كشور عزيزمان حادثه خيزترين نقطه در مقابل سيل شد. كسي تعداد سيل را به خاطر دارد؟ جاده را از ميان پارك ملي گذراندند و دو نفر از دانشجويان من نشان دادند كه چه تعداد از پستانداران از گرگ و شغال گرفته تا گربه وحشي و آهو و گوزن با اتومبيل ها برخورد مي كنند و جان مي بازند. جنگل هاي گيلان، مازندران و گلستان از داخل و خارج مورد هجمه قرار گرفتند. آنها كه داخل جنگل اند احشام خود را به جان جنگل انداخته اند و حصار (پرچين) حياط خانه خود را هر روز گسترش مي دهند. جاي آن تنوع افسانه يي جنگل هاي هيركاني (هيركان نام لاتين اين منطقه است) Hirceue، اكاليپتوس كاشته اند. عزيزانم به گفته NASA سازمان هوافضاي ايالات متحده، ايران سالي 5/1 درصد از جنگل هاي خود را از دست مي دهد. 2/6 ميليون مترمكعب برداشت در جايي كه ميزان پايداري 4/3 ميليون مترمكعب است.

منبع: اعتماد