چرایی توقف صادرات

دکتر محمد تقوی

کد خبر: ۲۸۳۳۵۶

تاریخ: ۱۶ آبان ۱۳۹۱ - ۲۲:۲۸

مسئله‌‌ای که اتفاق افتاده این است که از نظر علم اقتصاد هرچقدر صادرات بیشتر و واردات کمتر باشد، منفعت بیشتری برای کشور ایجاد می‌شود. البته زمانی که کشوری وارد بحث مبادله با دیگر کشورها می‌شود، به دنبال سوددهی بیشتر است.

این سوددهی بر اساس نظریه‌های مزیت نسبی و مزیت مطلق صورت می‌گیرد که مبادلات بین کشورها را شکل می‌دهد. اما در شرایط غیرعادی، این نظریه‌ها با اندکی تغییر همراه است. علت این تغییرات افت ارزش پول ملی است که سبب پایین آمدن آن نسبت به واحدهای پول دیگر کشورها شده است. اگر پیش از این کالایی با نرخ دلار 1200 تومانی خرید می‌شد، در شرایط فعلی ‌باید آن را با دلار 3000 تومانی خرید.

این به معنای کاهش 300 درصدی پول ملی است. در چنین شرایطی، نظریه‌های مزیت نسبی کنار رفته و این قیمت کالاهاست که برای مبادله با دیگر کشورها مزیت ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی، مزیت نسبی برای دیگر کشورهاست که با خرید به ظاهر ارزان‌تر کالاهای ما، سود می‌برند. واقعیت این است که قیمت کالاها ارزان نشده بلکه ارزش پول ملی پایین آمده و کشورهای دیگر به راحتی می‌توانند کالاهای ما را خریداری کنند. در چنین شرایطی به دلیل تقاضای بیشتر همین کشورها برای خرید کالاهای ایرانی، با کمبود عرضه در داخل مواجه می‌شویم. اگر وضع در این شرایط به همین صورت ادامه پیدا کند، قیمت کالاها در داخل کشور با نوسان‌هایی همراه خواهند بود.

هرچند که ممکن است با وجود افزایش بهای کالاها، مزیت نسبی را که پیش از این باعث ورود متقاضیان به بازار داخل شده بود، از بین ببرد. در چنین شرایطی دولت دست به توقف صادرات 52 قلم کالا زد تا از افزایش قیمت این کالاها جلوگیری کند. به نظر می‌رسد که این اقدام موفقیت‌‌آمیز و منطقی باشد؛ چرا که چنین اقدامی نیاز به هیچ زیرساختی ندارد. البته نباید گفت که نوسانات نرخ ارز این مشکل را ایجاد کرده است، چرا که در شرایط فعلی نرخ ارز با نوسان روبه‌رو نیست بلکه با شوک قیمت همراه است که در نهایت ارزش پول ملی را کاهش داده است.

در طول مدتی که نرخ دلار با افزایش قیمت‌ شدید روبه‌رو شده، ارزش پول ملی با کاهش 300 درصدی همراه بوده است که این به معنای کم ارزش شدن منابع داخلی است. البته این مسئله در مورد مسائل نفتی صدق نمی‌کند. چرا که فروش نفت با دریافت دلار همراه است اما خرید و فروش دیگر کالاها با نرخ ریال انجام می‌شود و اگر صادرات برخی کالاها همچنان ادامه داشته باشد، تبدیل به مشکلات اساسی می‌شود.

روزنامه آرمان