گفته‌ها و ناگفته‌های امروز روزنامه‌ها

تجویز یک سفیدکننده برای حل مشکل اصلاح‌طلبان

ادامه داستان سؤال از رئیس‌جمهور در مجلس، دیدار هاشمی رفسنجانی و پسرش در بیمارستان، اخبار اقتصادی و حواشی گوناگون انتخابات امروز آمریکا و انتخابات سال آینده ایران، مهمترین خبرهای امروز روزنامه‌ها هستند.

کد خبر: ۲۸۳۲۴۶

تاریخ: ۱۶ آبان ۱۳۹۱ - ۱۲:۱۷

جدای از خبرهای مهمی که در ادامه به اهم آن‌ها اشاره می‌شود، برگزاری کنگره آیت‌الله قاضی و پیام رهبر انقلاب به این کنگره در روزنامه‌های امروز بازتاب فراوانی داشته است. رهبری در ابتدای این پیام گفته‌اند: «مرحوم آقای قاضی ـ میرزا علی آقای قاضی ـ یکی از حسنات روزگار است؛ یعنی واقعاً شخصیت برجسته علمی  و عملی مرحوم آقای قاضی، حالا اگر نگوییم بی‌نظیر، حقاً در بین بزرگان کم‌نظیر است‌».

دیگر خبر مهم درباره روحانیت، تولد نواده مشترک امام خمینی (ره) و آیت‌الله سیستانی است که در پایان همین گزارش به نقل از روزنامه آرمان آورده شده است.

انتخابات آمریکا و نگاه ایرانی

در روزنامه‌های امروز کشور، سه نگاه کلی به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دیده می‌شود.

دسته‌ای از روزنامه‌ها که شامل کیهان، وطن امروز، رسالت و آرمان می‌شوند، به انتخابات آمریکا از زاویه مذاکره با آمریکا نگاه کرده‌اند.

کیهان در یادداشت روز خود به قلم حسام‌الدین برومند با نام «دوگانه‌های انحرافی»، نسبت به برداشت‌‌های نادرست از انتخابات آمریکا هشدار داده است. وطن امروز در مطلبی به قلم حسین قدیانی با نام «مذاکره با شمر، کلاس کربلا را پایین می‌آورد» به مذاکره با آمریکا تاخته است.

رسالت در گفت‌وگویی با مهدی فضائلی به پشت پرده مذاکره با آمریکا پرداخته و آرمان در مطلبی به نقل از ابراهیم اصغرزاده گفته که «نباید مذاکره با آمریکا امری عجیب و غیر ممکن تلقی شود».

روزنامه‌های اطلاعات، هفت صبح، ملت ما، جام جم، تهران امروز و البته کیهان در درج مطالب فنی در مورد انتخابات آمریکا شریکند. در این میان، پرونده روز جام جم با نام «مستاجر بعدی کاخ سفید» مفصل‌تر است.

روزنامه‌های قانون، اعتماد، جوان و آرمان به انتخابات آمریکا از زاویه تأثیر آن بر صحنه بین‌المللی، روابط با ایران و نگاه کشورهای دیگر به انتخابات آمریکا اشاره کرده‌اند. در این میان مطالب صفحات میانی اعتماد مفصل‌تر است.

دیدار پدر و پسر در بیمارستان

دیروز، مهدی هاشمی فرزند آیت‌الله هاشمی رفسنجانی برای انجام آنژیوگرافی به بیمارستان دی تهران منتقل شد که به فرصتی برای دیدار پدر و پسر تبدیل شد و بسیاری از روزنامه‌های امروز به این موضوع با عناوین چون ملاقات، دیدار یا عیادت پرداخته‌اند.

رویکرد متفاوت به این رخداد به سه روزنامه مغرب، آرمان و اعتماد اختصاص دارد که تیتر یک و تصاویر صفحه اول امروز خود را به آن اختصاص داده‌اند. مغرب برای پرداخت مفصل خود از تیتر «ملاقات دی» استفاده و اعتماد هم از آن گزارش و عکس اختصاصی تهیه کرده و روزنامه آرمان هم «ملاقات پدر از پسر» را با تصویر آن در صفحه نخست خود آورده است.

اقتصاد و سرنخ‌هایی که به پتروشیمی‌ها برمی‌گردد

دستورالعمل جدید بانک مرکزی درباره چک‌های برگشتی، سخنان رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس درباره کسری بودجه دولت، ریشه‌یابی ممنوعیت‌های صادراتی و ماجرای حذف صفر‌ها از پول ملی، مهمترین خبرهای اقتصادی امروز روزنامه‌ها هستند.

کیهان در مورد دستورالعمل بانک مرکزی برای کاهش چک‌های برگشتی به سخنان مدیرکل مبارزه با پولشویی بانک مرکزی اشاره کرده است که بانک‌ها را موظف دانسته، مبلغ چک فاقد موجودی یک مشتری را از سایر حساب‌های وی برداشت کنند. وی همچنین اعلام کرده که هر فرد حقیقی باید تنها یک حساب جاری داشته باشد.

ابتکار خبر داده است که قانون حذف صفرهای پول ملی میراثی برای دولت یازدهم خواهد بود و در صورت تصویب نهایی از نوروز سال ۹۳ اجرایی خواهد شد.

هر چند برخی از روزنامه‌ها از جمله ایران به احتمال تغییر در لیست ممنوعیت‌های صادراتی اشاره کرده‌اند، موضوع مهم در این میان، مطالب روزنامه‌های وطن امروز، آرمان و اعتماد در ریشه‌یابی این ممنوعیت‌هاست. ظاهرا ریشه دستور جدید دولت در این باره آن است که پتروشیمی‌ها به ‌رغم درخواست دولت حاضر نیستند منابع ارزی حاصل از صادرات پتروشیمی را که حجم آن تا بیست میلیارد دلار هم برآورده شده است، در مرکز مبادلات ارزی عرضه کنند.

دیگر مطلب اقتصادی مهم روزنامه‌ها، سخنان مصباحی مقدم در مورد کسری ۵۴هزار میلیارد تومانی دولت است که به تیتر یک روزنامه تهران امروز تبدیل شده و اعتماد آن را ۳۳ درصد بودجه دولت دانسته است.

جنگ امضا‌ها و عبور از احمدی‌نژاد

داستان سؤال مجلس از رئیس‌جمهور و نوع رابطه اصولگرایان و احمدی‌نژاد با همه حواشی آن در روزنامه‌های امروز پیگیری می‌شود. در حالی که برای نمونه، کیهان اهمیتی به این موضوع نداده و اطلاعات به سرمقاله‌ای توصیه آمیز بسنده کرده است، بیشتر روزنامه‌ها و از جمله وطن امروز، مغرب، هفت صبح، جام جم، ایران، جوان، همشهری، آفتاب یزد، تهران امروز و آرمان به ابهامات در امضا‌ها و شمار آنها و تشکیک پیش آمده اشاره نموده و حتی از ماجرا با نام جنگ و یا جدال امضا هم یاد کرده‌اند.

در این میان، مطالبی در سه روزنامه وطن امروز، ابتکار و اعتماد قدری متفاوت است. وطن امروز در یادداشت روز خود به قلم مهدی محمدی این پرسش را از احتمالا اصلاح‌طلبان پرسیده است که آیا توبه کرده‌ایم؟ اعتماد در گفت‌وگویی با حبیبی، دبیرکل مؤتلفه شنیده است که معتقد به عبور از احمدی‌نژاد نیستند.

سرمقاله امروز ابتکار با نام «اینجا همه چیز به مویی بند است»، به این اشاره کرده که سوال در مجلس به ابزاری کم ارزش تبدیل شده و از مجلسیان پرسیده که آخرین بار که توانستید یک تحقیق و تفحص را به پایان ببرید و گزارش آن را در صحن بخوانید، کی بوده است. سرمقاله‌نویس ابتکار، ریشه این مشکلات را در نبود ساختار حزبی در کشور دانسته است. ابتکار البته از زبان علی لاریجانی به پشت پرده صف‌آرایی اصولگرایان نیز پرداخته است.

مطالب مهم روزنامه‌های امروز

روزنامه هفت صبح در مطلبی با نام «تجویز یک سفیدکننده برای حل مشکل اصلاح‌طلبان» به نقل سخنان صفار هرندی پرداخته است که اصلاح‌طلبان را چون مرتدانی سیاسی دانسته که نیازمند استغفار هستند. صفار این استغفار را که برای اصلاح‌طلبان نقش سفید کننده یا پاک‌کننده را ایفا خواهد کرد، ابراز صادقانه فاصله میان خود و فتنه دانسته است.

در همین حال، جوان در گزارش تحلیلی امروز خود، وجود تضاد ایدئولوژیک در اردوگاه اصلاح‌طلبان را مطرح کرده و فتنه را سایه‌ای دانسته که اصلاح‌طلبان را تعقیب می‌کند. همین روزنامه در واکنش به سخنان اکبر اعلمی، نماینده سابق تبریز که درخواست خواهش خاضعانه طرف مقابل برای شرکت در انتخابات را مطرح کرده بود، از تیتر «نیاز فتنه‌گران با ناز شروع شد» استفاده کرده است.

روزنامه‌های ابرار و ایران به سخنان سخنگوی کمیسیون اصل نود مجلس اشاره کرده‌اند که همچنان گمان می‌کند نمایندگان مجلس مصونیت کیفری دارند و در سخنان خود به طور ضمنی با نظر شورای نگهبان در این مورد مخالفت کرده است.

همان‌گونه که در بالا اشاره شد، پرونده روز جام جم به انتخابات آمریکا اختصاص دارد. همشهری هم پرونده روز خود را به جدایی‌طلبی در اروپا اختصاص داده و همچنین روستائیان زلزله‌زده آذربایجان را از روند بازسازی راضی و شهرنشینان را شاکی دانسته است.

در حالی که روزنامه ایران به سرنوشت مبهم فروشگاه‌های زنجیره‌ای محلی پرداخته، هفت صبح در مطلبی، یک مرکز خرید در شیراز را ششمین مرکز بزرگ خرید جهان دانسته است.

اطلاعات از زبان آیت‌الله مکارم هشدار داده که برخی افراد به دنبال امام‌زاده سازی هستند و روزنامه قانون هم به حکایت مداحان و دولت پرداخته است.

روزنامه مغرب، روز جهانی آگاهی از سرطان را یادآوری کرده و تهران را مانند چند روزنامه دیگر شهر امن گدایان دانسته است. ابتکار هم در مطلبی برای دهه شصتی‌ها، به پنج کارتون نوستالژیک از فوتبالیست‌ها تا ای‌کیوسان اشاره کرده است.

مطالب برگزیده روزنامه‌های امروز

ملت ما: معارضان افراطی چالش طرح ابراهیمی به قلم محمد ایرانی

اخضر ابراهیمی، به عنوان نماینده دو طرف مهم منطقه‌ای و بین‌المللی یعنی اتحادیه عرب و سازمان ملل، مدتی است که تلاش‌های گسترده‌ای را برای یافتن راه‌حلی در جهت برون‌رفت از بحران سوریه آغاز کرده است. او به دنبال آن است که توافق بین گروه‌های مخالف و دولت سوریه را ایجاد و در قالب قطعنامه‌ای از شورای امنیت اجرایی کند. در همین حال اخضر ابراهیمی هفته گذشته سفری را به روسیه و چین انجام داد که در واقع در راستای تلاش برای جلب رضایت دو طرف مهم شورای امنیت در همین رابطه بود.

وی به دنبال این است که چنانچه موضوع مذاکره معارضان و دولت به صورت جدی مطرح شود با مخالفتی از دولت‌های مهم صحنه بین‌الملل مواجه نشود. البته توافقنامه ژنو تاکنون مورد قبول روسیه بوده است و روس‌ها به دنبال این هستند که مسائل داخلی سوریه به شکل مسالمت‌آمیز حل شود. آن‌ها اتفاقا اصرار دارند که توافقنامه ژنو وارد شورای امنیت شود و قطعنامه‌ای براساس آن صادر شود اما به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها به عنوان طرف مقابل روی خوشی به این طرح نشان نداده‌اند.

علت آن هم این است که در توافقنامه ژنو علاوه بر اصرار به گفت‌وگو‌های گروه‌های مخالف و دولت سوریه، بحث تشکیل یک دولت انتقالی با حضور بشار اسد مطرح شد. امریکایی‌ها با این نکته مخالفند و گرچه ظاهرا با این طرح موافقت کرده‌اند اما اظهارات بعدی آن‌ها به‌ویژه، اظهارات هیلاری کلینتون نشان می‌داد که با مخالفان سوریه و دولت‌های منطقه‌ای که خواستار برکناری اسد بودند، همسویی بیشتری دارند.

از این ‌روی، اگرچه در برهه زمانی کنونی به نظر می‌رسد که طرح اخضر ابراهیمی همسویی بیشتری با روسیه و توافقنامه ژنو دارد، اما به نتیجه رسیدن این طرح در شورای امنیت بسته به نظر امریکایی‌ها دارد و از این‌رو اخضر ابراهیمی راه سختی را پیش‌رو دارد. با این حال صرف تصویب قطعنامه در شورای امنیت هم نمی‌تواند منجر به حل بحران سوریه شود.

قطعنامه‌های بی‌شماری در سازمان ملل به تصویب رسیده‌اند که هیچ‌گاه عملیاتی نشده‌اند. درباره سوریه هم مخالفان احتمالا حتی با موافقت امریکا تن به این طرح نمی‌دهند. اما نباید نقش ترکیه را در بحران سوریه فراموش کرد. یکی از طرف‌های اصلی حامی معارضان که به تردد آن‌ها و ورود سلاح به سوریه کمک می‌کند، ترکیه است و به نظر می‌رسد امریکایی‌ها ابزار لازم را برای فشار بر ترک‌ها دارند و چنانچه با این طرح موافقت کنند می‌توانند تاثیر زیادی بر جمع‌بندی گروه زیادی از معارضان داشته باشند.

اما مشکل اصلی و چالش اصلی پیش‌روی این طرح این است که در بین گروه‌های مختلف معارضان مسلح سوریه، طرف‌های افراطی‌ای وجود دارند که اعتقادی به مصوبه‌های بین‌المللی ندارند و با هدف‌های متفاوت وارد سوریه شدند. این گروه به دنبال یافتن راه‌حل و ایجاد آرامش در سوریه نیستند بلکه به دنبال افزایش خشونت هستند و مانع اساسی در اجرایی شدن این طرح هستند.

جمهوری اسلامی: نگاه بلند مدت به سیاست‌های ارزی

اشتباهات و سیاست‌های غیرکار‌شناسی در حوزه اقتصادی طی سال‌های گذشته آثار بلند مدت خود را نمایان ساخته‌اند و شرایط امروز را به گونه‌ای رقم زده‌اند که دیگر گریز و گزیری از برخی تصمیمات محدود کننده و رو به عقب نیست.

نمونه بارز این قبیل تصمیمات، ممنوعیتی است که دولت برای صادرات ۵۲ قلم کالا وضع کرده است. هیأت وزیران با استناد به این مسئله که ناهماهنگی میان سیاست‌های وارداتی و صادراتی، نوعی صادرات رانتی را در کشور بوجود آورده، صدور ۵۲ قلم کالا را ممنوع اعلام کرده است. واقعیت این است که استدلال دولت درست است و بررسی آمارهای صادراتی کشور طی حداقل ۶ ماه اخیر به وضوح نشان می‌دهد که صادرات برخی از کالا‌ها در این مدت با افزایش شدید حجم و ارزش مواجه بوده است. این پدیده صادراتی به وضوح حاکی از وجود جریانی رانتی در حوزه صادرات است. این جریان در پوشش واردات کالاهای اولویت اول و دوم که از ارز مرجع ۱۲۲۶ تومانی بهره‌مند می‌شوند، کالاهایی را وارد و سپس‌‌ همان کالا‌ها را صادر می‌کنند. به این ترتیب از مابه التفاوت قیمتی ارز ۱۲۲۶ تومانی و ارز حاصل از صادرات که به قیمت آزاد فروخته می‌شود، سود چشمگیری بدست می‌آورد.

با در نظر گرفتن این مقدار از اطلاعات تردیدی باقی نمی‌ماند که تصمیم دولت برای اعمال محدودیت و ممنوعیت در صادرات برخی کالا‌ها، تصمیم درستی است اما واقعیت این است که آنچه گفته شد همه ماجرا نیست. خللی که با این تصمیم در بازارهای صادراتی کشور بوجود می‌آید، ضربه‌ای که تولید کنندگان با ایجاد محدودیت در صادراتشان با آن مواجه می‌شوند و افت شدید حجم ارز حاصل از صادرات، تنها گوشه‌ای از پیامدهای این تصمیم است.

با در نظر گرفتن دوسویه این ماجرا تردیدی باقی نمی‌ماند که دولت برای کاستن از پیامدهای منفی تصمیم خود در مورد ممنوعیت صادرات ۵۲ قلم کالا باید چند نکته را در نظر بگیرد؛

نخستین و مهم‌ترین موضوعی که دولت در مورد ممنوعیت صادرات تعدادی از کالا‌ها باید به آن توجه کند، موقتی بودن این تصمیم است. به عبارت دیگر دولت باید متذکر و متوجه باشد که مدت زمان اجرای این تصمیم تنها باید تا زمانی باشد که شکاف قیمتی میان ارز تبادلی و بازار آزاد به حداقل و نهایتاً به صفر برسد. چرا که بدون شک استمرار چنین محدودیتی حتی در میان مدت نیز آثار مخرب فراوانی برای اقتصاد کشور به دنبال دارد؛ محروم کردن فعالان اقتصادی از درآمدهای ارزی علاوه بر تبعات مستقیم، در میان مدت بر شاخص‌هایی مانند اشتغال، تورم و تراز تجاری کشورمان تأثیر می‌گذارد، آن هم تأثیری مخرب.

نکته مهم دیگر در این رابطه، ضرورت تفکیکی است که باید میان کالاهای صادراتی از سوی دولت اعمال شود. دولت باید با استفاده از گزارش‌های دستگاه‌های ناظر بر مبادی ورودی و خروجی کشور، تخمینی از حجم و ارزش صادرات رانتی به دست بیاورد. به عبارت دیگر باید مشخص شود چه میزان از صادراتی که طی چند ماه گذشته صورت گرفته با هدف استفاده از ارز مرجع بوده و چه میزان صادرات طبیعی است. با این دقت نظر می‌توان همراه با جلوگیری از صادرات رانتی، به روند طبیعی تولید صادرات محور کشور اجازه ادامه فعالیت داد، آن هم در شرایطی که اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به ارز ناشی از صادرات نیاز دارد.

اما سومین نکته، ضرورت توجه به ریشه‌های پیدایش وضعیتی است که ادامه یافتن آن دولت را ناگزیر از اعمال محدویت برای صادرات کرده است. واقعیت این است که شرایطی که اقتصاد کشور در حوزه ارز گرفتار آن شده، محصول یک دهه غفلت از منطق اقتصاد و قانون است. طی دهه گذشته قانون برنامه سوم و چهارم و در بخشی برنامه پنجم، نظام ارزی کشور را مدیریت شناور شده تعریف و تعیین کرده است به این معنا که بانک مرکزی به عنوان مسئول مدیریت بازار ارز موظف بوده و همچنان نیز هست که طبق قانون نرخ برابری ریال را با سایر ارز‌ها متناسب با اختلاف نرخ تورم داخلی و خارجی تنظیم و تعدیل کنند. بررسی متوسط نرخ تورم طی ۱۰ سال گذشته نشان می‌دهد ایران تورمی حدود ۱۸ درصدی را تجربه کرده و نرخ تورم آمریکا نیز حدوداً ۶ درصد بوده است. بنابر این به طور متوسط باید سالانه ۱۲ درصد به نرخ دلار افزوده می‌شد، یعنی ماهی یک درصد اما متأسفانه عدم اجرای این اصل و بی‌توجهی به قانون، نرخ ریال را به صورت مصنوعی در مقایسه با دلار بالا نگه داشت و فنر اختلاف را فشرده‌تر کرد. در چنین شرایطی کاملاً طبیعی است که یک عامل روانی مانند تحریم‌ها، ضامن نگهدارنده فنر را حرکت دهد و فنر جهش کند که بخشی از اختلاف قیمت فعلی دلار و ریال در بازار آزاد پیامد همین شرایط است. از این رو دولت علاوه بر اجرای روش‌های کوتاه مدت، نگاهی عبرت آموز و بلند مدت هم به سیاست‌های ارزی داشته باشد تا از تکرار چنین اشتباهی در آینده جلوگیری شود.

آرمان: استحکام پیوند قم ـ نجف با تولد سیدمحمدعلی خمینی: آیا او راه آیت‌الله شهرستانی را ادامه می‌دهد؟

نخستین فرد از نسل آیت‌الله خمینی (ره) و آیت‌الله سیستانی در روز عید سعید غدیرخم به‌دنیا آمد و نامش به یمن این روز سیدمحمدعلی گذاشته شد. او حاصل پیوند ازدواج سیدعلی خمینی با دختر آیت‌الله شهرستانی بود و به‌عبارتی مستحکم‌کننده ارتباط شیعیان ایران و عراق. فرزندی که خون ایران و عراق را در تن دارد و بسیاری امیدوار هستند تا در جوانی راه پدربزرگ یعنی مرحوم حاج احمدآقا خمینی را در پیوند شیعیان ایفا کند.

شجره‌نامه سیدمحمدعلی خمینی

سیدمحمدعلی خمینی به ‌زودی درک خواهد کرد که جد او آیت‌الله سیستانی و پدربزرگش آیت‌الله شهرستانی است. جد او سیدعلی حسینی‌سیستانی از مراجع تقلید شیعه در ۱۳مرداد ۱۳۰۹ برابر با ۹ ربیع‌الاول ۱۳۴۹ متولد شد و اکنون در عراق سکنا دارد و پدربزرگش هم آیت‌الله سیدجواد شهرستانی است که او نیز آنچه آموخت از مکتب جدش بوده است پس هیچ‌گاه استاد خود را‌‌ رها نکرد و اکنون مسئول دفتر ایشان در قم است. او اگرچه مرد آرام و بی‌حاشیه‌ای است اما طبق آنچه در نیوزویک آمده، از آیت‌الله شهرستانی به‌عنوان یکی از ۲۰ چهره پرنفوذ در ایران نام برده شده است. از سوی دیگر پدربزرگ دیگر سیدمحمدعلی، مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد خمینی است که نام و یادش همواره نزد ایرانیان عزیز و محترم است؛ فرزند امام خمینی (ره) که برای پیروزی انقلاب اسلامی بار‌ها از خودگذشتگی کرد و حاضر بود جان خود را فدای اهداف پدر کند. پدر سیدمحمدعلی هم سیدعلی خمینی است که همانند پدر همسرش بسیار آرام و متین است و کمتر می‌توان نشانی از حاشیه در او یافت.

سیدمحمدعلی، عجین با وحدت شیعیان عراق و ایران

اکنون اولین موضوعی که با تولد سیدمحمدعلی به ذهن خطور می‌کند، عمیق‌تر شدن پیوند شیعیان ایران و عراق است. اگرچه پدر او یعنی سیدعلی خمینی با ازدواج با نوه آیت‌الله سیستانی ارتباط بین شیعیان دو کشور را پایه‌گذاری کرد اما این پایه باید به پلی تبدیل می‌شد که استحکام داشته باشد و با تولد سیدمحمدعلی این اتفاق افتاد؛ پلی که به‌نظر می‌رسد از استحکام لازم برای سالیان دراز برخوردار خواهد بود. شجره سیدمحمدعلی شاید پرافتخار‌ترین شجره‌نامه تاریخ معاصر باشد چراکه هم خون آیت‌الله سیستانی را در رگ دارد و هم خون امام خمینی (ره) را. در باب ارزش این دو شخصیت می‌توان تنها به این نمونه کوچک اشاره کرد: گروهی از فقهای شیعه که به مجتهدین سیاسی مشهورند و امام خمینی (ره) نماد آن‌ها به‌شمار می‌رود و گروهی دیگر از فقهای شیعه که به مجتهدین سنتی مشهورند و آیت‌الله سیستانی نماد آن‌ها محسوب می‌شود. اکنون سیدمحمدعلی پیوند مجتهدین سیاسی با مجتهدین سنتی است و شاید کمتر کسی در اینجایگاه قرار داشته باشد.

پدربزرگ سیدمحمدعلی، روحانی‌ آرام اما موثر

آیت‌الله شهرستانی که پدربزرگ سیدمحمدعلی است خود پایه‌گذار مکتب قم- نجف بود. او که از شاگردان حضرت آیت‌الله سیستانی به شمار می‌رود که در ایران زندگی می‌کند. شهرستانی در سال ۱۳۳۳ شمسی در کربلا در خانواده‌ای روحانی به‌دنیا آمد و پس از طی مراحل ابتدایی و متوسطه، برای فراگیری علوم اسلامی در سال ۱۳۵۱ به نجف‌اشرف رفت و در آنجا در جریان تظاهراتی که در اربعین سال ۱۳۵۵ علیه رژیم بعث برپا شد مورد تعقیب رژیم بعثی قرار گرفت. او بعد از مدتی به ایران پناهنده شد و به مشهد عزیمت کرد و از درس میرزاعلی آقا فلسفی بهره برد و در آنجا فصلنامه‌ای اسلامی به نام مجله ارشاد منتشر کرد که انتشار آن تا دو سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت. در سال ۱۳۵۹ از آنجا جهت تکمیل تحصیلات حوزوی به قم سفر کرد و در درس‌های خارج فقه و اصول فقه و نیز فلسفه شرکت کرد. پدرش سیدعبدالرضا شهرستانی از روحانیون کربلا بود که سال‌های آخر عمر خود را در ایران گذراند. او پنج دختر و یک پسر به نام ‌هادی داشت و دامادهای وی سیدمجتبی فقیه‌ایمانی نوه سیدابوالقاسم خویی، سیدعلی اردبیلی فرزند موسوی‌اردبیلی، سیدمحمد حیدری فرزند سیدعلیرضا حیدری‌یزدی از علمای یزد و چهارمین دامادش سیدعلی خمینی نوه امام خمینی (ره) فرزند سیداحمد خمینی است. آیت‌الله شهرستانی مردی میان قم و نجف بود و دامادش یعنی سیدعلی هم که اندیشه پیوند قم- نجف را در ذهن داشت به گرمی پذیرفت تا شاید به کمک او و دیگر روحانیون که هدف اصلیشان تحکیم ارتباط شیعیان بود، گام‌های موثری بردارند.

فعالیت‌های پدربزرگ سیدمحمدعلی

آیت‌الله سیدجواد شهرستانی در کنار تحصیل، «موسسه آل البیت الاحیاء التراث» را پی‌ریزی کرد که هدف اصلی آن تصحیح متون کهن شیعی و نشر محققانه آن‌ها بود و در این کار از مراکز پیشرو و موفق در سطح بین‌المللی بود. وی همچنین با همکاری محقق طباطبایی مجله پژوهشی تراثنا را منتشر کرد که پس از بیست سال تا امروز همچنان به انتشار پژوهش‌های نسخه‌شناسی و کتاب‌شناسی اسلامی می‌پردازد. تصحیح کتاب «مسائل الخلاف» سیدجواد شهرستانی، در دوره دوم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان کتاب سال برگزیده شد. (گروه علوم انسانی و رشته فقه و اصول). او در طی فعالیت‌های خود به‌عنوان نماینده حضرت آیت‌الله سیستانی در ایران، پروژه‌های فرهنگی علمی و عمرانی بسیاری را پایه گذاشت که از جمله آن‌ها می‌توان به این مراکز در قم اشاره کرد: کتابخانه تخصصی فقه و اصول، کتابخانه تخصصی قرآن و حدیث، کتابخانه تخصصی فلسفه و کلام، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، کتابخانه تخصصی ادبیات، کتابخانه محقق طباطبایی، کتابخانه آیت‌الله العظمی حائری یزدی، مرکز پژوهش‌های اعتقادی، مرکز پژوهش‌های فلکی و نجومی، مرکز احیاء میراث اسلامی، موسسه امام علی (ع)، مرکز الرساله، مرکز فرهنگی الزهراء، مرکز اطلاع‌رسانی سراسری اسلامی، شبکه ماهواره‌ای هدهد. وی برای بازدید و همکاری با جوامع مختلف شیعه و شخصیت‌های مختلف اسلامی به نقاط مختلف دنیا در آسیا، آفریقا و اروپا سفر و مراکز متعددی را برای خدمت‌رسانی به مناطق محروم شیعه تاسیس کرد. به‌نظر می‌رسد پدر سیدمحمدعلی هم که در زمینه‌های علمی و دینی فعالیت‌های زیادی دارد، سیدمحمدعلی را به‌نوعی تربیت خواهد کرد که ادامه‌دهنده راه پدربزرگانش باشد و در مسیر علم‌آم وزی به عموی خود یعنی سیدحسن خمینی تأسی کند.

بازخوانی گذشته دو خانواده

حضرت آیت‌الله سیستانی در ایران نماد و رهبر مکتب نجف به‌شمار می‌رود که به پرهیز از سیاست مشهور است اما درعمل پس از سقوط صدام حسین ایشان از جمله سیاسی‌ترین مراجع تقلید شیعه بوده‌اند. امام خمینی (ره) رهبر انقلاب اسلامی ایران بیش از یک دهه در نجف اشرف در تبعید به‌سر می‌بردند و گرچه اصولا بیش از آنکه فقیهی نجفی باشند به مکتب قم تعلق دارند اما در طول مدت تبعید در نجف درس پررونقی داشتند. فرزند ارشد وی سیدمصطفی خمینی نیز در نجف تحصیل و تدریس کرده‌اند اما سیداحمد خمینی تنها پس از درگذشت برادر بزرگ خود سیدمصطفی چندی در نجف ماند. سیداحمد خمینی که خود پیش از فعالیت حوزوی در خدمت پدر ماند و به یک معنا فدایی سیاسی پدرش شد در سال ۱۳۷۳ درگذشت. فرزندان او اما همگی حوزوی شدند. سیدحسن خمینی فرزند ارشد متولد ۱۳۵۲ است، سیدیاسر خمینی در سال ۱۳۵۷ به دنیا آمده و سیدعلی خمینی در سال ۱۳۶۵ متولد شده است. به هنگام فوت امام خمینی (ره) او تنها سه سال داشته که عکس‌های معروفی از ارتباط این نوه با پدربزرگش منتشر شده است. اکنون آن کودک سه ساله به یک خمینی جوان دیگر تبدیل شده است تا فاصله دو مکتب قم و نجف را کمتر کند.