شايد دنيای ديجيتال به داد درختان برسد!

غزل حضرتی

کد خبر: ۲۷۶۰۱۳

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۳۹۱ - ۱۸:۱۸

كاغذ: كالايي كه دم دستي ترين مصارف را در هر اداره و سازماني، در هر نهاد و ارگاني و حتي در هر خانه و خانواده يي دارد. شايد براي كمتر كسي اهميت داشته باشد كه اين كالاي ارزشمند از كجا مي آيد و به كجا خواهد رفت. تنها اطلاعي كه مصرف كنندگان اين كالادارند اين است كه كالايي اينچنين ارزان كه به راحتي از بين مي رود و در زمره زباله ها قرار مي گيرد، زماني تنه درختاني بوده كه نفس كشيدن مردمان شهر را آسوده مي كرد. مصرف كاغذ در كشور ما جزو مواردي است كه هيچ گاه براي آن فرهنگي در نظر گرفته نشده و تنها مردم ياد گرفته اند بايد از اين كالااستفاده كنند، آن هم نه استفاده يي بهينه كه به بي رحمانه ترين شكل ممكن. قطع درختان از پاييز آغاز مي شود و تا قبل از رسيدن بهار ادامه دارد. درخت ها بريده مي شوند و پوست كنده مي شوند. به تكه هاي كوچك تر تقسيم مي شوند و به خمير تبديل مي شوند. خمير هم در مراحل مختلف مي شود كاغذ سفيدي كه هرروز با آن سر و كار داريم.

مصرف روزافزون كاغذ در كشور ايران و در پي آن، ايجاد فشار بيش از حد بر جنگل ها و محيط زيست در سطح جهان، توجه و اهتمام به صرفه جويي و اصلاح الگوي توليد و مصرف در اين بخش براي تعديل روند استفاده هاي افراط آميز و برخلاف اهداف توسعه پايدار، از مواردي ضروري محسوب مي شود كه متاسفانه با نگاهي به آمار مصرف كاغذ درمي يابيم سه تا شش متر مكعب از تنه درختان، به ازاي هر تن توليد خمير كاغذ از بين مي رود. آمار جهاني هم نشان مي دهد حدود 866/3 ميليارد هكتار جنگل وجود دارد كه از اين مقدار 95 درصد، جنگل هاي طبيعي و 5 درصد ديگر از اين جنگل ها به صورت دست كاشت هستند.

تخريب در كشور ايران سرانه هر فرد 2 درصد هكتار سطح پوشش جنگل است كه معادل 142 هزار هكتار برآورده شده است. از جمله ديگر پيامدهاي اين جنگل تراشي هاي بي رويه مي توان به تغييرات اقليمي، تغيير در الگوي بارندگي، تغيير درجه حرارت، فرسايش خاك، كاهش ظرفيت جذب خاك، تاثير بر چرخه كربن و اكسيژن و وقوع سيلاب هاي خطرناك، خشكسالي، افزايش سرعت باد، مهاجرت و فقر را در سطح جهان اشاره كرد.

كاغذ در روزنامه ها به باد مي رود

در اين ميان شايد تنها بتوان به چند مصرف كننده اصلي كاغذ اشاره كرد. مصرف كنندگاني كه سر و كارشان جز با كاغذ نيست و از نان شب برايشان واجب تر است: روزنامه ها. نوسان قيمت كاغذ براي رسانه هاي كاغذي از هرچيزي حياتي تر است اما شايد همين صنف هم با وجود آنكه به سختي كاغذ مورد نياز خود را تامين مي كنند، به راحتي كاغذ هاي درجه يكي را كه با خون دل تامين مي كنند روانه سطل هاي زباله مي كنند. تحريريه روزنامه هاي كشور اغلب با كاغذ پيش مي رود و كمتر روزنامه يي را سراغ داريم كه سيستم تحريريه بدون كاغذ داشته باشد. سراغ مدير مالي يكي از روزنامه هاي كاغذمدار مي رويم و قيمت ها را كه مي بينيم دل مان براي آن حجم از كاغذ كه دور ريخته مي شود بيشتر مي سوزد و عزم مان بر مصرف بهينه جزم مي شود. بنا بر اظهارات خريدار كاغذ ها، ماهانه 75 بسته كاغذ A4 از قرار بسته يي 11 هزارتومان و پنج بسته A3 از قرار بسته يي 25 هزارتومان براي مصرف روزانه خريداري مي شود كه با جمع و تفريقي ساده به عدد 950 هزار تومان مصرف كاغذ داخل تحريريه يي در روزنامه مي رسيم. اين عدد جدا از حجم مصرفي كاغذ چاپخانه و مورد استفاده براي توليد خود روزنامه است كه قطعا عددي چندبرابر است.

اين در حالي است كه روزنامه يي ديگر با سيستم تحريريه بدون كاغذ، مصرف ماهانه 5 بسته كاغذ A3 عددي چون 125 هزار تومان را پيش رو دارد. پيپرلس كردن سيستم يا همان سيستم بدون كاغذ، مهيا كردن چند سيستم براي اتاق تصحيح مي طلبد كه در برابر هزينه مصرف بي رويه كاغذ عددي نخواهد بود.

قبض هاي ارسالي از سوي مخابرات و همراه اول هم از ديگر مواردي است كه مي تواند با تغيير سيستم از كاغذ به سيستم الكترونيك از ارسال كاغذ هاي قبوض مشتركان جلوگيري كند. قبوضي كه هر دوماه يك بار به تعداد حدود 16 ميليون براي مشتركان صادر مي شود كه حدود 70 درصد قبوض همراه اول به صورت غيرحضوري (الكترونيك) پرداخت مي شود. پرداخت غيرحضوري در نوع خود به هدر ندادن اين كالامي انجامد اما اينكه با وجود اعلام الكترونيك از طريق پيامك كوتاه و ايميل وجه پرداختي دوماهانه مشتركان به اطلاع شان مي رسد و در كنار آن براي محكم كاري همچنان قبض هاي كاغذي راهي خانه هاي مشتركان مي شود، ريختن اين كالاي ارزشمند در جوي آب است.

چندي پيش همه عمليات صدور تا پرداخت قبوض تلفن ثابت و همراه در دو استان گيلان و كرمان به صورت پايلوت از طريق سيستم هاي الكترونيكي انجام شد. هزينه صدور و توزيع قبوض تلفن حداقل 200 تومان است كه اگر از طريق الكترونيكي پرداخت نشود، بين 150 تا 500 تومان ديگر نيز براي مخابرات هزينه دارد. در حال حاضر براي صورتحساب هاي زير سه هزار تومان تلفن ثابت و همراه قبضي صادر نمي شود: اين اقدام به علت صدور قبض كمتر، صرفه جويي هايي را براي مخابرات در پي داشت و از سوي ديگر به علت كاهش دفعات مراجعه براي پرداخت به نفع مشتركان است.

سيستم الكترونيك ادارات در راه است

رشد تكنولوژي ارتباطات، آثار مثبت خود را بر تمام اجزاي جامعه مي گذارد و سهل شدن كارها به لطف ابداعات اين حوزه زندگي بشر را همواره به سوي كاهش هزينه ها و بالارفتن راندمان بهره وري رهنمون مي كند. پيش بردن الكترونيك كارها راهي است براي كاهش مصرف كاغذ كه در برخي ادارات در حال پيش رفتن است. مدير كل كتابخانه هاي عمومي گيلان اعلام كرده است براي كاهش مصرف كاغذ، مكاتبات اداري كتابخانه هاي گيلان فقط با سامانه الكترونيك انجام مي شود. «محمد احمدي پور» با اشاره به اهداف و برنامه هاي اين اداره كل در سال 91، از انجام تمام مكاتبات اداري ادارات كتابخانه هاي عمومي استان به صورت كاتبات الكترونيكي و پرهيز از مكاتبات كاغذي خبر داد. وي همچنين اين اقدام را در جهت اهداف زيست محيطي و كاهش مصرف كاغذ در ادارات دانست.

در اين ميان يك عضو هيات مديره اتحاديه كاغذفروشان خبر از مصرف يك و نيم ميليون تني سالانه كاغذ در ايران داد كه تنها 30 درصد اين مصرف توليد داخل است. طبق آمارهاي موجود، سالانه حدود يك ميليون تن كاغذ در ايران مصرف مي شود كه حجم عمده يي از آن وارداتي است و هزينه سنگيني را به كشور تحميل مي كند. ضمن آنكه توليد هر تن كاغذ 400 هزار ليتر آب و چهارهزار كيلو وات برق مصرف مي كند و براي تهيه هر تن كاغذ، نياز به قطع حداقل 15 اصله درخت تنومند است. بر كسي پوشيده نيست كه حجم عمده يي از كاغذ، در مكاتبات اداري مصرف مي شود و به همين دليل ترويج استفاده از سامانه هاي الكترونيك و اتخاذ شيوه هاي بدون نياز به كاغذ، گامي مفيد و موثر در حفظ طبيعت است.

از سوي ديگر كارشناسان مقدار مصرف سرانه كاغذ در ايران را 15 تا 17 كيلوگرم درسال مي دانند. اين سرانه مصرف در امريكا بيش از 300 كيلوگرم درسال است. با احتساب جمعيت 72 ميليوني و مصرف سرانه 16 كيلوگرم، نياز كل ايران به كاغذ در سال يك ميليون و 150 هزار تن است.
كشور ما در سرزميني واقع شده كه پوشش گياهي وسيعي ندارد. جنگل هاي اين كشور آنقدري نيست كه بريدن درخت هايش كفاف مصرف كاغذمان را بدهد. وزير صنعت، معدن و تجارت اعلام كرد كه واردات كاغذ در فهرست كالاهاي اولويت دار قرار گرفت. وي به كمبود كاغذ در بازار و دسترسي سخت اهل مطبوعات و ناشران به آن اشاره كرد و از قرار گرفتن واردات كاغذ در فهرست كالاهاي اولويت دار اين وزارتخانه خبر داد. غضنفري با اشاره به توسعه رسانه هاي ديجيتال در كشورهاي دنيا اعلام كرد مصرف كاغذ در دنيا در سال 2004 ميلادي از 40 ميليون تن در سال به 33 ميليون تن كاهش يافته است و علت اين كاهش مصرف توسعه رسانه هاي ديجيتال در كشورهاست. توليد كاغذ در حوزه داخلي تنها 20 درصد از احتياجات كشور را برطرف مي كند، هم اكنون در كشور دو كارخانه توليد كاغذ در حال احداث است كه با بهره برداري از اين كارخانه ها توليد كاغذ در كشور به 47 هزار تن خواهد رسيد.

70 ميليارد تومان صرفه جويي ساليانه

بر اساس نتايج بررسي هاي كارشناسي كه درباره هزينه هاي صدور قبض كاغذي از ابتداي چاپ تا زمان پرداخت صورت گرفته، قيمت تمام شده هر قبض 750 تومان براي دولت هزينه دارد، بنابراين و با توجه به اين موضوع طبيعي است كه با الكترونيكي شدن قبوض و حذف قبوض كاغذي از بسياري هزينه هاي مالي، زماني و هزينه هاي مربوط به توزيع قبوض و مواردي ديگر جلوگيري شده و امور مربوطه در اين زمينه تسهيل يافته و صرفه جويي هاي زياد و چشمگيري را شاهد خواهيم بود.

به گزارش ايسنا، چندي پيش معاون توسعه مديريت و منابع انساني استانداري تهران خبر داد كه به زودي تمامي قبض هاي كاغذي آب، برق، گاز و تلفن به صورت الكترونيكي مي شوند. نصرالله ابراهيمي درباره حذف قبوض كاغذي گفته بود: «اگر قبض آب، برق، گاز و تلفن را كه ماهي يك بار صادر مي شود جمع كنيم، در طول يك سال 24 قبض براي هر خانوار صادر مي شود و چنانچه اين عدد را در 750 تومان و همچنين سه ميليون و 850 هزار خانوار تهراني ضرب كنيم، سالانه حدود 70 ميليارد تومان صرفه جويي مي شود.»

معاون توسعه مديريت و منابع انساني استاندار قم هم با استقبال از حذف قبض هاي چاپي مي گويد: «چاپ قبض و ارائه آن به مشتري هزينه بسياري را به دنبال داشته و مشكلات بسياري را نيز به بار خواهد آورد كه بايد با استفاده از سامانه هاي پرداختي و حذف قبوض از هزينه بالاي آن جلوگيري كرد و جلوي سوءاستفاده ها را گرفت. بايد بر روي اين كار تبليغات صورت گيرد و مردم نيز سهولت كار را احساس كنند تا شاهد پرداخت الكترونيكي قبوض باشيم.»

اجراي مرحله اول حذف صدور قبوض در استان اصفهان هم حدود 10 ميليارد ريال صرفه جويي را براي شركت مخابرات به همراه داشته است.

آنچه مهم است ايجاد فرهنگ مصرف بهينه از منابع خدادادي است. منابعي كه به اين راحتي تجديدپذير نيستند. فرهنگي كه بايد از سنين آغازين مصرف كاغذ در مدارس و حتي پيش از آن شروع شود تا تبديل به شاكله ذهني افراد شود. فرهنگي از مصرف تا دورريز زباله هاي كاغذي، دورريزي كه به بازيافت اين كالاختم مي شود و آن را وارد سيكل توليد مجدد مي كند. توليدي كه جلوي مرگ هزاران درخت ديگر را خواهد گرفت.

منبع: اعتماد