نسخه برگ ريزان روح

سحر اسدی*

کد خبر: ۲۷۴۲۵۵

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ - ۱۴:۱۷

نسخه برگ ريزان روح

نويسنده: عضو هيات مديره انجمن علمي روانپزشكان ايران

مانند هر موضوع روانپزشكي، افسردگي پائيزي نيز از جنبه هاي گوناگون قابل بررسي است. از ديدگاه زيستي، تشديد يا آشكار شدن افسردگي به صورت فصلي، يك اختلال كلاسيك ريتم هاي زيستي در نابساماني هاي خلقي محسوب مي شود كه بوي‍‍ژه در پائيز و زمستان تظاهر مي كند.

از ديدگاه روانشناختي، پائيز به مفهوم فصلي از سال است كه در آن نشاط و خرمي بهار و تابستان، جاي خود را به برگ ريزان و سردي مي دهد. فصلي است كه در آن انسان خواه ناخواه به اين فكر مي افتد كه در بهار و تابستان چه كرد و اكنون در پائيز با چه روبه روست.

از ديدگاه اجتماعي، به دنبال تعطيلات تابستاني، پائيز آغاز مجدد كار و كوشش است. بويژه دانش آموزان و دانشجويان با شروع سال آموزشي جديد روبه رو مي شوند. در كشور ما با اعلان نتايج آزمون سراسري دانشگاه ها آن گروه از فارغ التحصيلان دبيرستان ها كه در رشته دلخواه خود در آزمون سراسري پذيرفته نشده اند افسرده مي شوند، آن گروه از والديني كه فرزندشان در دانشگاه هاي غيردولتي با شهريه كلان پذيرفته شده است، دانشجويي كه بايد به شهري غير ازمحل سكونت خود برود و پدر و مادر اينچنين دانشجوياني كه هم بايد با دوري فرزند كنار بيايند و هم هزينه اقامت فرزند را كه در شهر دور است بپردازند همه افسرده مي شوند. با مرور كلي اين سه جنبه افسردگي پائيزي بهتر است مجدد به وجه پزشكي آن كه از نظر باليني مهم است بازگرديم. نخست بايد متذكر شد اگرچه به افسردگي پائيزي - زمستاني بيشترين توجه به عمل آمده است اما افسردگي فصلي تابستاني نيز وجود دارد. نوع پائيزي / زمستاني به نظر مي رسد مرتبط با كاهش نور روز باشد، در حالي كه نوع تابستاني به نظر مي رسد در اثر افزايش درجه حرارت باشد.

بيماران مبتلابه افسردگي پائيزي و زمستاني، در اين دو فصل احساس خستگي مي كنند، اشتياق زياد به انواع شيريني حس مي كنند، زياد مي خورند و زياد مي خوابند. پرخوابي در اين بيماران گاهي مرتبط است با دوره نهفتگي تاخيري در خواب موسوم به «حركات سريع چشم». يعني فاصله به خواب رفتن تازمان ديدن اولين روياها افزايش مي يابد. در حالي كه در اكثر موارد بيماري افسردگي عمده، دوره نهفتگي خواب «حركات سريع چشم» كوتاهتر مي شود. اين يافته ها حكايت از اختلال نظم ريتم هاي بيست و چهار ساعتي در نابساماني هاي خلقي مي كند.

نكته جالب آن است كه بيشترين بيماران مبتلابه افسردگي پائيزي - زمستاني، در فصل بهار افزايش انرژي و فعاليت را نشان مي دهند. در صورت مشاهده معيارهاي دوره افسردگي عمده در پائيز يا زمستان، بايد در طول دو سال گذشته دو دوره افسردگي عمده در پائيز يا زمستان براي بيمار روي داده باشد و به علاوه، در طول اين دو سال افسردگي عمده غيرفصلي براي بيمار اتفاق نيفتاده باشد. نشانه هاي افسردگي در عين حال نبايد مرتبط با استرسورهاي رواني-اجتماعي باشد(براي نمونه، بيكاري فصلي در زمستان براي كارگران كشاورزي يا ساختماني). به علاوه رفع كامل نشانه ها، يا تغيير از افسردگي به شيدايي يا نيمه شيدايي در زمان خاصي از سال (براي نمونه در بهار) بايد روي دهد.

براي درمان افسردگي اين بيماران، نور - درماني به تنهايي يا همراه با دارو مورد بررسي قرار گرفته است. پاسخ به درمان معمولاً در عرض 2 تا 4 هفته ظاهر مي شود. در صورتي كه دوره هاي افسردگي پائيزي - زمستاني بخشي از بيماري دوقطبي باشد در آن صورت عموماً روانپزشك داروهاي متعادل كننده خلق را به كار مي برد و از داروهاي ضد افسردگي به ندرت ممكن است استفاده كند. افسردگي هاي مرتبط با استرسورهاي رواني - اجتماعي در صورتي كه خفيف باشد و به درمان دارويي نياز نباشد، به وسيله مداخلات رواني - اجتماعي و روان درماني قابل رفع است.

*عضو هيات مديره انجمن علمي روانپزشكان ايران

منبع: ایران