هوشمند‌سازی مدارس؛ از شعار تا واقعيت

مهديه تقوی‌راد

کد خبر: ۲۷۴۲۵۰

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ - ۱۴:۰۲

يكي از شاخصه‌هاي توسعه يافتگي كشورها افزايش سواد آموزي است،بر همين اساس پس از پيروزي انقلاب اسلامي توجه گسترده‌اي به گسترش سوادآموزي در كشور شد.

بر اساس‌قانون اساسي دولت‏ موظف‏ است‏ وسايل‏ آموزش‏ و پرورش‏ رايگان‏ را براي‏ همه‏ ملت‏ تا پايان‏ دوره‏ متوسطه‏ فراهم‏ كند و وسايل‏ تحصيلات‏ عالي‏ را تا سر حد خودكفايي‏ كشور به‏ طور رايگان‏ گسترش‏ دهد. ميزان بالاي افرادي كه پس از بهمن 57 از نعمت سواد برخوردار شدند بيانگر اين موضوع است كه به رغم كاستي‌هاي بسياري كه در اين زمينه وجود داشته است،ايران توانسته نرخ باسوادي جمعيت را به 91 درصد در سال 90 افزايش دهد.

دانش‌آموزان پژوهش ‌محور و پژوهشگر

تغييرات گسترده در نظام‌هاي آموزشي با هدف بهينه‌سازي تحصيل و به روز كردن اطلاعات دانش‌آموزان و تغييراتي كه در كتاب‌هاي درسي اعمال مي‌شود نيز از اقداماتي است كه با هدف بالا بردن سطح علمي دانش‌آموزان انجام شده است. موضوع هوشمند‌سازي مدارس نيز از محورهاي سند تحول بنيادين در آموزش و پرورش است كه قرار است تا پايان برنامه پنجم توسعه به سرانجام برسد.

بر اساس اين طرح و به گفته حميد رضا حاجی بابایی،وزير آموزش و پرورش«تمامی كلاس‌های درس درمدارس باید هوشمندسازی شود و براساس این طرح، هر دانش‌آموز باید یك لپ‌تاپ داشته باشد.» نورالله حيدري دستنايي، عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس با بيان اينكه هوشمند‌سازي از محورهاي سند بنيادين آموزش و پرورش است، مي‌گويد:«هدف از هوشمندسازی مدارس تربیت دانش‌آموزانی پژوهش ‌محور و پژوهشگر است.»

وي با اشاره به هوشمند سازی مدارس کشور، تصریح مي‌كند: «اتصال مدارس به شبکه اینترنت، تجهیز کلاس‌های مدارس و تولید محتوای الکترونیکی از جمله فعالیت‌هایی است که با هدف هوشمندسازی در مدارس اجرا می‌شود.» وی ارتقاي کیفیت در حوزه تعلیم و تربیت با استفاده از تکنولوژی‌ها و فن آوری‌های نوین دنیا همگام با نیازهای دانش‌آموزان و معلمان را از دیگر دستاوردهاي هوشمندسازی مدارس دانسته و مي‌گويد:« هوشمندسازی مدارس مهم‌ترین عامل تقویت بهره‌مندی از فن‌آوری روز از سوي معلمان و دانش‌آموزان است و هدف از هوشمندسازی مدارس تربیت دانش‌آموزانی پژوهش‌‌محور و پژوهشگر است و به‌کار‌گیری دانش و فن آوری برتر، زمینه‌ساز تربیت مدیران فردای میهن اسلامی است.»

طرح ناموفق هوشمندسازي

اما مدارس هوشمند با وجود اينكه عمر چنداني ندارند،‌با انتقادها و تحسين‌هايي مواجه شده‌اند.

علي سليمي،‌كارشناس آموزشي يكي از منتقدان سرسخت مدارس‌هوشمند در كشورمان است. وي اگر‌چه معتقد است:« مدارس هوشمند در كشورهايي چون استراليا ، مالزي و آمريكا خوب جواب داده اند»، اما مي‌گويد:‌ «اين مدارس نتوانسته‌اند موفقيت چنداني در كشورمان داشته باشند. اين مدارس از سال 2003 به صورت آزمايشي در كشورمان شروع به كار كرده‌اند اما به دليل اينكه كار كارشناسي مناسبي بر روي آنها انجام نگرفته و تحقيق و پژوهش دقيقي نداشته‌اند نتوانسته‌اند آنگونه كه دركشورهاي مبدا فعاليت مي‌كنند در كشور ما كار كنند و طرح اين مدارس و افزايش تعداد آنها با توجه به اينكه به پايان دوران دولت دهم نزديك مي‌شويم بيشتر جنبه تبليغاتي دارد.» وي با يادآوري شروع به كار اين مدارس در 3 دبيرستان تهران مي‌گويد:‌«اين مدارس به صورت آزمايشي در تهران هوشمند شدند و علت انتخاب آنها امكانات خوبي بود كه اين مدارس نسبت به ساير مدارس داشتند و دانش‌آموزان و معلمان آن نيز براي توليد محتواي الكترونيك آموزش ديدند اما به صرف موفقيت آميز بودن اين مدارس نمي‌توان آن را به تمام كشور تعميم داد چون هوشمند‌سازي مدارس در كشور ما هنوز بومي‌سازي نشده‌ و از سوي ديگر امكانات بسياري از مدارس به‌وي‍ژه در مناطق محروم و دور افتاده به‌گونه‌اي نيست كه بتوان مدارس هوشمند را به آنها تسري داد.»

اين كارشناس آموزشي معتقد است به جاي جو‌سازي‌هاي بي‌مورد در خصوص افزايش تعداد مدارس هوشمند بايد ابتدا زير ساخت‌هاي اين مدارس را آماده كرد و به صرف قرار دادن چند سيستم كامپيوتري در يك كلاس درس نمي‌توان عنوان كلاس يا مدرسه هوشمند را به آن اطلاق كرد. از سوي ديگر شيوه آموزشي در كشور ما همچنان معلم و كتاب محور است كه در صورت هوشمند شدن مدارس بايد اين سيستم تغيير كند و دانش‌آموزان از حالت دانش‌آموز صرف بودن بايد خارج شوند كه اين كار نيز احتياج به زمان زيادي دارد و طي چند سال شدني نيست.»

بيگانگي معلمان با فن‌آوري‌هاي نوين آموزشي

اگر چه بيشتر مدارس كشور به حداقل يك كلاس هوشمند تجهيز شده‌اند و دانش‌آموزان چند ساعت در هفته را براي تحصيل به اين كلاس‌ها مي‌روند اما مشكل اساسي اينجاست كه ما ابزار را به مدارس وارد كرده‌ايم اما بيشتر مديران، معلمان و دانش‌آموزان هنوز نمي‌دانند در اين كلاس‌ها بايد چه كاري را انجام دهند چون بر اساس تعاريف، مدرسه و كلاس هوشمند علاوه بر استفاده از امكانات فيزيكي ساير مدارس عادي به امكانات رايانه‌اي و فن‌آوري‌هاي روز دنيا مجهز است و محتواي درس‌ها الكترونيكي بوده و ارزشيابي و نظارت سيستم به صورت هوشمند عمل مي‌كند.

به گفته سليمي، «سيستم مدارس هوشمند به‌گونه‌اي است كه در تمام طول شبانه‌روز دانش‌آموز، معلم، مادر و مدرسه تعامل مداوم با يكديگر دارند و امكان اطلاع‌رساني صوتي،‌تصويري و پرسش و پاسخ بين دو طرف فراهم است اما با وضع سيستم‌هاي مخابراتي و اينترنتي در كشور ما آيا امكان راه‌اندازي اين مدارس و پيشبرد اهداف براساس اصول اوليه وجود دارد؟»

وجود يك دستگاه رايانه درمنازل دانش‌آموزان و معلمان از ديگر ملزومات اين مدارس است، اما زماني كه در گوشه و كنار كشورمان هنوز هستند دانش‌آموزاني كه به علت فقر مالي پدر خانواده بدون كيف به مدرسه مي‌روند و قدرت خريد لوازم التحرير را ندارند، خريد يك سيستم رايانه‌اي جزو آرزوهاي محال دانش‌آموزان است و به هيچ عنوان در سبد خريد خانواده‌هاي محروم قرار نخواهد گرفت.

وعده‌هاي تبليغاتي

با اين حساب تا چه حد مي‌توان به‌راه‌اندازي مدارس هوشمند در كشور اميدوار بود، يك عضو هيات علمي پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با اشاره به اين نكته كه اكثر مسئولان آموزش و پرورش نيز اميدي به راه‌اندازي اين مدارس دركشور ندارند، مي‌گويد:‌«وعده هوشمند شدن مدارس تا 2 سال آينده بيشتر جنبه تبليغاتي دارد و با شرايطي فعلي نمي‌توان به هوشمند شدن تمام مدارس اميدوار بود چرا كه زير ساخت‌هاي تعلم‌ و تربيت در كشور ما هنوز آماده نيست.»وي تاكيد مي‌كند: «با وضعيتي كه سرعت اينترنت دركشورمان دارد و مشكلات موجود درحوزه آي‌تي نمي‌توان يك مدرسه هوشمند واقعي همانند آنچه در آمريكا، مالزي و استراليا وجود دارد، ‌راه‌اندازي كرد اما براي دلخوشي‌خودمان هم كه شده مي‌توانيم با قرار دادن چند سيستم رايانه در‌مدارس اميدوار باشيم كه ما هم دركشورمان مدرسه هوشمند داريم و همپاي ديگر كشورها در زمينه تعليم و تربيت قدم بر مي‌داريم.»

منبع: تهران امروز