چهره رسانه‌اي حضرت محمد (ص)

مسعود جورابلو

کد خبر: ۲۷۳۳۶۷

تاریخ: ۲۹ شهريور ۱۳۹۱ - ۱۰:۳۷

مقدمه:

در روزهای اخیر، بار دیگر حادثه‌ای تلخ، جمعی از مسلمانان را در بسیاری از کشورهای دنیا به خیابان‌ها کشانده و واقعیت این است که دنیای غرب دوباره به خود اجازه داده است تا به مقدس‌ترین انسان در جهان اسلام و شاید همه جهان اهانت روا دارد.

مسلمانان در سراسر جهان از این کار خشمگین هستند و با شرکت در برنامه‌های اعتراضی، تلاش می‌کنند با بیشترین توان، نفرت خود را از این اقدامات موهن اعلام نمایند.
نکته با اهمیت در این واقعه آن است که گویا اهانت به مقدس‌ترین‌های جهان اسلام، تبدیل به یک عادت ناپسند برای دنیای غرب شده و از طرفی بازخورد رسانه‌ای که از فعالیت‌های مسلمانان در مقابله با این هجمه‌های ناجوانمردانه صرفا پخش اجتماعات خشمگین و بعضا پخش تصاویری از خشونت‌های رخ داده در این مراسم‌هاست.

اگر رفتارهای اعتراض‌آمیز جوامع مسلمان را بررسی کنیم، حقیقتی تلخ در ورای این رفتار‌ها نمایان می‌شود. حقیقت این است که رسانه‌های دنیای اسلام، هنوز به بلوغ رسانه‌ای مناسبی نرسیده‌اند. نکته مهم این که امروزه رسانه‌ها یکی از ارکان اصلی قدرت در جهان هستند؛ دنیایی که ما در آن زندگی می‌کنیم بیش از آنکه دنیایی واقعی، عقلانی و منطقی باشد، دنیایی مجازی، تخیلی و احساسی است که رسانه‌ها برایمان ساخته‌اند. رسانه‌ها در دنیای امروز واقعیت را منتقل نمی‌کنند، بلکه آن‌ها را می‌سازند. ساخت واقعیت بنا بر منافع صاحبان رسانه‌ها وظیفه رسانه‌های غربی است، به گونه‌ای که، داشتن رسانه‌های قدرتمند در سطوح ممحلی، ملی و جهانی به دارنده آن قدرت نفوذ، اثرگذاری و منفعل‌سازی طرف مقابل با ساختن دنیایی در راستای اهداف و تبلیغ خود را می‌دهد و از سوی دیگر، سبب می‌شود که دارنده قدرت رسانه‌ای به صورت فرهنگ غالب درآید و در موقعیت الگویی و هدایت و رهبری دیگران قرار گیرد.

حال با توجه به شرایط موجود این سوال مطرح می‌گردد که برای مقابله با جریاناتی از این جنس و پیشگیری از وقوع دوباره اینگونه بی‌حرمتی‌ها چه باید؟

ضرورت‌ها و دلایل اهمیت

1 ـ «وجود مقدس نبی مکرم و رسول اعظم اسلام، مهم‌ترین نقطه ایجاد وحدت در جهان اسلام است. دنیای اسلام می‌تواند در این نقطه به هم پیوند بخورد. اینجا، جایی است که عواطف همه مسلمان‌ها در آنجا متمرکز می‌شود. این، کانون عشق و محبت و دنیای اسلام است. این، نقطه اصلی است. سیاستمداران، نخبگان علمی و فرهنگی، نویسندگان، شعرا و هنرمندان ما روی این نقطه تکیه کنند و همه ملسمان‌ها با این شعار به هم نزدیک شوند».

با اندکی بررسی مشخص می‌شود که فعالیت‌های رسانه‌ای انجام شده برای معرفی پیامبر اعظم اسلام متناسب با توانمندی رسانه‌های نوین امروزی نیست. با نگاهی گذرا بر کارهای انجام شده در این حوزه مشخص می‌شود، بیشتر فعالیت‌های صرف اموری مانند چاپ کتاب، تولید انیمیشن‌هایی سطحی و کم‌اثر و یا یکسری فعالیت‌های کم‌اثر اینترنتی است.

۲ـ به ‌رغم تأکیدات فراوان رهبر معظم انقلاب در سال پیامبر اعظم (ص)، شاهد فعالیت موثر خاصی نبوده‌ایم. گویا مسئولین فکر کرده بودند با برگزاری چند نشست و تصویب چند آیین‌نامه و ایجاد چند کارگروه قرار است حرکتی بنیادین در عرصه معرفی ابعاد عظیم شخصیتی حضرت محمد (ص) رخ دهد. در واقع برخورد متولیان امر با این مقوله بسیار سطحی جلوه‌گر شده است و متاسفانه باید گفت، وقوع یکسری از بی‌حرمتی‌های رسانه‌ای دنیای غرب معلول کم‌کاری این افراد است.

۳ ـ مقوله رفتار‌شناسی دشمن در بستر رسانه‌ها مورد غفلت جدی واقع شده است. عدم وجود مراکز مشاهده و نظارت مستمر فعالیت‌های رسانه‌ای سبب شده است تا ارزیابی کارآمدی از فعالیت‌های در حال انجام یا فعالیت‌های احتمالی علیه مقدسات اسلامی نداشته باشیم و پیوسته و منفعل در برابر حوادث رسانه‌ای رفتار کنیم.

۴ ـ با توجه به اینکه کشورمان ریاست جنبش غیرمتعهد‌ها را بر عهده دارد، انتظار می‌رود از این فرصت برای مقابله با هجمه‌های رسانه‌ای دنیای غرب استفاده شایان توجهی شود.

پیشنهادهای اجراشدنی

۱ ـ استفاده از پتانسیل رسانه‌های نوظهور برای معرفی ابعاد شخصیتی پیامبر

دیدگاه اساسی در مواجهه رسانه‌های جمعی (رادیو، تلویزیون و مطبوعات) با رسانه‌های اجتماعی (فیس‌بوک، توییتر و یوتیوب) این است که رسانه‌های اجتماعی در حال دزدیدن مخاطب رسانه‌های جمعی بوده و با تغییر مکان مخاطبان، رسانه‌های جمعی به مرور از بین می‌روند و رسانه‌های اجتماعی جایگزین آن‌ها می‌شوند؛ بنابراین، بهتر است زیرساخت‌های تبدیل رسانه‌های جمعی به اجتماعی از هم‌ اکنون توسط سازمان‌های رسانه‌ای ایجاد شود.
دلیل این جایگزینی نه ساختار رسانه‌ای است، نه محتوای رسانه‌ای، بلکه تنها تغییر مکانی مخاطبان است، زیرا امروز حیات رسانه‌های جمعی تنها وابسته به مخاطبان است، نه متغیر وابسته دیگری! آنچه مسلم است اینکه می‌توان از طریق رسانه‌های اجتماعی به نوعی مخاطب‌سازی‌ کرد؛ یعنی مخاطبان را جذب، هدایت و حمایت کرد. در واقع با استفاده از رسانه‌های نوین ارتباطی، می‌توان ابعاد گوناگون شخصیتی پیامبر اعظم اسلام را به آسانی دردورترین نقاط عالم انتشار داد.

۲ ـ استفاده از پتانسیل گروه‌های اجتماعی مانند هنرمندان برای معرفی ابعاد شخصیتی پیامبر اعظم اسلام در سراسر جهان

هنرمندان ایرانی از دیرباز با هنر خود توانسته‌اند بستر مناسبی برای رشد فرهنگی جامعه فراهم آورند که این موضوع پس از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی هنرمندان انقلابی به شکل بیان ارزش‌های اسلامی و انقلابی با استفاده از هنرهای مختلف است. با توجه به اینکه مردم در دورترین نقاط عالم نگاه و توجه خاصی به هنرمندان دارند و موضع‌گیری‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آنان برای مخاطبین حائز اهمیت است، ضروری به نظر می‌رسد با ایجاد بسترهایی از حضور هنرمندان برای معرفی ایعاد شخصیتی پیامبر اعظم اسلام، بتوان استفاده شایان توجهی نمود.

۳ ـ تولید سریال‌های تلویزیونی درباره شخصیت حضرت محمد

با مروری کوتاه درباره فیلم‌ها و سریال‌های ساخته شده، کم‌کاری جامعه مسلمانان پیرامون ساخت آثار رسانه‌ای به خوبی نمایان می‌شود. هم‌اکنون سریال‌های تولید شده در جامعه مسلمانان بیشتر درباره رخدادهای پس از فوت حضرت محمد (ص) بوده و متأسفانه تاکنون سریالی پیرامون شخصیت پیامبر اعظم اسلام تولید نشده است.

۴. تولید محتواهای مناسب برای عرصه در فضای رسانه‌ها و اینترنت

یکی از مهمترین راه‌ها برای همراه کردن افکار عمومی، تولید مطالب مناسب و قابل فهم برای اقشار گوناگون مردم است. متأسفانه قریب به اتفاق مطالب موجود درباره ابعاد شخصیت حضرت محمد (ص) مرتبط با مسائل حاشیه‌ای زندگی ایشان بوده و درباره مسائل اساسی مانند توانمندی‌ها و وجود مختلف رهبری ایشان مظالب ناچیزی در رسانه‌ها موجود است. برای نمونه درباره ابعاد مدیریتی پیامبر اعظم اسلام (ص) به سختی می‌توان مقالات یا سخنانی را در اینترنت پیدا کرد که نشان‌دهنده ابعاد گوناگون توانمندی ایشان باشد.

۵ ـ تولید بازی‌های کامپیوتری با محوریت داستان زندگی حضرت محمد (ص)

مدت‌هاست تولید بازی‌های کامپیوتری مبتنی بر زندگی بزرگان، به یکی از سناریو بازی‌های کامپیوتری بدل شده و اتفاقا در میان کاربران بازی‌های کامپیوتری، طرفداران بسیاری پیدا کرده است. این موضوع در کنار جذابیت‌های بصری و سرگرمی که ایجاد می‌شود، می‌تواند به عنوان ابزاری برای معرفی ابعاد گوناگون زندگی پیامبر اسلام مورد توجه قرار گیرد.