هر دم از این باغ بری می‌رسد!

کسب درآمد دولت از فروش دلار نفتی!

گویا داستان بورس ارز تا هنگام راه‌اندازی این بازار مبهم پایانی ندارد و قرار است تا روزی که این به اصطلاح بازار راه‌اندازی شود، هر از چند گاهی شاهد و شنونده خبرهای عجیب و قابل توجه درباره نحوه کار این بازار باشیم. گویا قرار است این بازار هر آنچه دولت از ارز و دلار طلب دارد، برآورده سازد! پیش از این، گمان می‌رفت که دولت تنها هدفش از راه‌اندازی این بازار، کنترل وضعیت ارز است، اما گویا مسأله به همین جا هم پایان نمی‌یابد.

کد خبر: ۲۶۵۹۴۷

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۳۹۱ - ۱۹:۲۱

به گزارش «تابناک»، پیش از این درباره راه‌اندازی بورس ارز، تنها تصور بر این بود که دولت خواهان کنترل تمام و کمال بازار ارز است. پیش از این، گمان می‌رفت، اگر قرار است دولت درآمد ریالی خاصی از این بازار به دست آورد، بیشتر در قالب شکاف میان معاملات صورت گرفته در این بازار و البته به شکل کاملا محدود غیر علنی باشد.

اما امروز خبری منتشر می‌شود که بیشتر این نظر را تقویت می‌کند که دولت در پی کسب درآمد ریالی از معاملات ارزی در بازار آزاد است؛ خبری که امروز محمد پاریزی معاون وزیر اقتصاد آن را در جمع فعالان اقتصادی و تجاری عنوان کرده است. این مهم، آن است که قرار بر این است که عواید حاصل از فروش نفت و فراورده‌های نفتی نیز در بازار جدید به فروش برسد!

پاریزی در جمع صادرکنندگان و فعالان اقتصادی با اشاره به نقش کلیدی بانک مرکزی در این بازار جدید و همچنین با اشاره به آخرین مصوبه کارگروه ارزی تصریح کرد: به بانک مرکزی اجازه داده شده درآمد ناشی از نفت و فرآورده‌های نفتی را در این بازار عرضه کند.

این در حالی است که بیش از این، هیچ توضیحی درباره عرضه درآمد ارزی حاصل از نفت در این بازار داده نشده است. اما خود همین یک جمله کافی است که می‌توان حدیث مفصل از آن خواند. فروش ارز حاصل از نفت و عواید نفتی کشور در بازار؛ بازاری که اساسا صرف از نظر از کنترل دولت یک بازار موازی دوم است.

این دقیقا به این معناست که دولت می‌تواند به آسانی دلارهای نفتی را در بازار به فروش برساند و از این راه کسب درآمد کند. به عبارتی، بورس به اصطلاح ارز مکانیزمی می‌شود قانونی، برای اینکه دولت ارز را بدون هیچ مشکلی در بازار به فروش برساند و ریال معادل آن را در راه‌های مورد نیاز خود به کار برد.

البته این امر شاید به خودی خود مشکلی به دنبال نیاورد و در واقع بانک مرکزی پیش از این نیز در قبال ارز دریافتی معادل ریالی آن را در اختیار دولت گذارده است؛ اما چند نکته اساسی در این میان وجود دارد:

نخست: ورود رسمی دولت و بانک مرکزی به معاملات ارزی؛ به عبارتی، دولت و بانک مرکزی از مسئولیت اصلی خود ـ که مدیریت ارز و بازار ارز و پول است ـ تنزل کرده و به بازیگر درجه نخست و البته بسیار مهم بازار ارز تبدیل می‌شوند. ورود بانک مرکزی به معاملات مستقیم ارز، حتی اگر با هدف کنترل عرضه و تقاضا باشد، در دراز مدت این نهاد را از کارویژه اصلی خود به شدت دور می‌کند. آثار طولانی مدت آن یعنی سقوط سیاست‌های نظارتی و کنترلی بانک مرکزی.

دوم: دقیقا مشخص نیست که چه میزان از درآمد نفتی کشور قرار است در این بازار جدید عرضه شود؛ اما میزان آن تقریبا چندان تفاوتی ندارد. مهم این است که ارزی که قرار است به خزانه بانک مرکزی برده شده و پشتوانه پول ملی کشور باشد، از این پس مستقیم در بازار عرضه شود. حال با کمی دقیق کردن نگاه می‌توان گفت، معادل هر میزان دلاری که مستقیم در این بازار عرضه می‌شود، ریال بدون پشتوانه انتشار می‌یابد!

در واقع آن میزان ارزی که مستقیم از درآمد نفتی به دست می‌آید و در بازار بورس ارز عرضه می‌شود، منجر به چاپ و انتشار بدون پشتوانه ریال می‌شود که اصلا نیازی به توضیح تبعات آن نیست.

هنوز هیچ توضیح مشخصی پیرامون این امر به میان نیامده و این خبر هم مانند همه اخبار مربوط با بورس به اصطلاح ارزی مبهم و گنگ است. اما با این تفاسیر، به خوبی می‌توان حدس زد که این بازار چه تکلیفی در قبال ارز دارد. حال پرسش اینجاست که آیا این آخرین شاهکار بورس به اصطلاح ارز است یا باید باز هم انتظار غافلگیری‌های جدید از این بازار جدید داشت؟