مردم از طرح جديد وزارت بهداشت بی‌خبرند

سردرگمی «پزشک خانواده»

کد خبر: ۲۶۰۰۳۸

تاریخ: ۰۲ مرداد ۱۳۹۱ - ۱۴:۵۲

«مراد علي احمدي» بازنشسته ارتش دل پري از هزينه‌هاي درمان دارد و كيسه داروهايش را چند بار بالا مي‌گيرد و مي‌گويد: من پس از چند بار مراجعه به درمانگاه دارالتوحيد در شهرري به پيشنهاد دكتر عمومي به اين بيمارستان آمدم، در سر در اين بيمارستان (فيروزآبادي) نوشته كه اين بيمارستان وقف عامه است و كسي نبايد از مردم پول بگيرد، اين طرحي كه شما مي‌گوييد من نمي‌دانم چيست و خبري از آن ندارم، فقط خدا كند بتواند پول‌هاي بي‌حسابي كه از ما مي‌گيرند را كم كند. «مهرداد» جوان 25 ساله‌اي كه براي گرفتن دارو‌هاي مادرش به داروخانه 13 آبان مراجعه كرده ضمن اعلام بي‌خبري از اجراي اين طرح مي‌گويد: البته من زياد اهل خواندن روزنامه و ديدن اخبار صداوسيما نيستم اما تاكنون با توجه به مراجعه زياد به مراكز درماني چيزي به اين اسم به گوشم نخورده است. او مي‌گويد: سال اول دانشگاه ما را چكاپ كردند كه كار خيلي خوبي بود و من آنجا متوجه شدم چشم راستم 5/1 درجه ضعيف است، اگر طرح پزشك خانواده هم قرار باشد اينچنين كاري انجام دهد، به نظرم عالي است. اينها بخشي از اظهارات شهروندان در رابطه با «طرح پزشك خانواده است»، طرحي كه 15 سال قبل در برنامه سوم توسعه كشور زمزمه اجراي آن به گوش مي‌رسيد و امروز كه دولت در دومين سال از اجراي برنامه پنجم توسعه به سر مي‌برد هنوز اين براي بسياري از مردم پايتخت‌نشين ناآشناست. بررسي ميداني از چهار مركز درماني و خدمات درماني در شمال، مركز و جنوب شهر تهران نشان مي‌دهد نه تنها اكثريت مردم هيچ‌گونه آگاهي از كليت اين برنامه ندارند، بلكه برخي عوامل و كادر بيمارستاني شهر تهران نيز تنها جزييات محدودي از اين طرح سراسري مي‌دانند. ناآشنا بودن مردم با «طرح پزشك خانواده» در شرايطي است كه رييس اداره مديريت بيمارستاني وزارت بهداشت پيش از اين اعلام كرد: «با اجراي كامل برنامه پزشك خانواده و نظام ارجاع از پاييز امسال ديگر بيمه‌ها هزينه مراجعات مردم به پزشكان متخصص و داروها، آزمايش‌ها و تصويربرداري تجويزي را خارج از نظام ارجاع پرداخت نمي‌كنند و صد درصد هزينه اين پزشكان را خود مردم بايد بپردازند.» هنوز مشخص نيست وزارت بهداشت با پافشاري خود بر اجراي برنامه پزشك خانواده و ناآشنا بودن مردم چطور مي‌خواهد از اول مهر سال 91 پرداخت هزينه‌هاي درمان خارج از طرح پزشك خانواده را قطع كند. زن 50ساله مراجعه‌كننده به بيمارستان «كسري» در تهران درباره ميزان آگاهي خود در رابطه با اجراي اين طرح مي‌گويد: دقيقا نمي‌دانم جزييات اين طرح چيست و جايي هم نخواندم اما مي‌توانم حدس بزنم پزشكي است كه در اختيار مردم قرار مي‌گيرد و هر وقت بخواهيم به خانه‌هايمان مراجعه و ما را ويزيت مي‌كند.

احتمال افزايش مراجعه به مراكز درمان

پرستار كشيك بيمارستان «فيروزآبادي» شهرري نيز از كليات اين طرح با خبر است و مي‌گويد: اولين بار وقتي يكي از مراجعه‌كننده‌هاي بيمارستان درباره اين طرح از من پرسيد، نسبت به اجراي اين طرح كنجكاو شدم و بعد در سخنراني يكي از مسوولان بيمارستان در روز پرستار با جزييات طرح آشنا شدم اما هنوز اقدامي از سوي مسوولان براي آشنايي علمي ما با اين موضوع انجام نشده و مجبوريم به سوال مردم، پاسخ‌هاي بي‌مبنايي بدهيم. پزشك متخصص مركز «تهران‌كلينيك» در در رابطه با ميزان آگاهي از خود از طرح پزشك خانواده مي‌گويد: به نظرم مي‌رسد اين طرح نمونه‌اي از طرح پزشك عمومي در آمريكاست كه من از نزديك شاهد اجراي آن بودم و مردم با فرهنگسازي درست دولت به‌موقع از پزشك خود بهره مي‌برند. من جزييات كامل اين طرح را نمي‌دانم اما اميدوارم اول فرهنگسازي شود و بعد اجرا، چراكه اگر اجراي آن بدون فرهنگسازي اتفاق بيفتد ما شاهد افزايش مراجعه بي‌دليل مردم به پزشك مي‌شويم. او مي‌افزايد: همين حالا در بسياري از بيمه‌هاي درماني كه شركت‌هاي معتبر مثل شركت نفت براي كاركنان خود دارد شاهد اين مساله هستيم كه بيمه‌شده‌ها با كوچك‌ترين احساس مريضي به پزشك مراجعه مي‌كنند در صورتي كه شايد نيازي به پزشك نباشد و فرد بتواند با احتياط مانع مريضي خود شود. اين فرهنگ بايد ايجاد شود تا پزشكان درگير اين طرح با مراجعه انبوه مردم در طول هفته و ماه مواجه نشوند، در غيراين صورت بي‌نظمي حاكم شده و طرح محكوم به شكست مي‌شود.

كدام طرح پزشك خانواده

جدا از موارد مطرح‌شده، بسياري از عوامل كادر بيمارستاني در بيمارستان كسري، تهران‌كلينيك، بيمارستان فيروزآبادي تهران و داروخانه 13آبان از اين موضوع كاملا بي‌خبرند. دارو‌سازي در داروخانه 13آبان، كارشناس راديولوژي در بيمارستان كسري، تكنيسين آزمايشگاهي در بيمارستان فيروزآبادي، داروساز باليني در داروخانه 13آبان و سرپرستار بخش عمومي تهران كلينيك، هيچ‌گونه آگاهي‌اي از اجراي اين طرح نداشتند.

برنامه ملي «پزشك خانواده» و نظام ارجاع، برنامه‌‌اي است كه از تصويب قانون برنامه توسعه سوم براي وزارت بهداشت تكليف شده است اما اجراي اين برنامه تا تصويب برنامه توسعه چهارم عملي نشد و درست در آخرين روزهاي مسووليت مسعود پزشكيان، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي دولت هشتم، در مرداد 84 اجراي آن در روستاها آغاز شد. اين طرح در روستاهاي كشور با اختصاص 500‌ميليارد تومان اعتبار براي وزارت رفاه و تامين اجتماعي جهت اجراي اين برنامه فعاليت در اين‌باره آغاز شد و پس از گذشت كمتر از دو ماه با پايان كار دولت هشتم، اجراي كار به دولت نهم واگذار شد. طرح پزشك خانواده از آن جمله طرح‌هايي است كه همواره مورد بحث و جدل فراوان قرار گرفته است. طرحي كه قرار است با همكاري وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشكي و سازمان تامين اجتماعي به اجراي كشوري برسد.

برنامه پزشك خانواده با نسخه 01 در سه استان خوزستان، سيستان و بلوچستان و چهار محال‌وبختياري به‌صورت پايلوت اجرا شد و پس از ارزيابي اين طرح نسخه 02 براي اجرا در سطح كشور طراحي شده است. در نسخه 02 با توجه به كشوري بودن آن، بخش خصوصي نيز ديده شده است. به اين ترتيب كه پزشكان عمومي داراي مطب به شرط رعايت استانداردهاي برنامه پزشك خانواده، وارد اين برنامه مي‌شوند. از سوي ديگر يكي از مسوولان ارشد بيمارستان كسري تهران باآگاهي از وضعيت اجراي اين طرح معتقد است: نكته حايز اهميت در اجراي اين طرح آن است كه سلسله مراتب در اجرا حفظ شود، به اين معنا كه مانند آمريكا پزشكان شركت‌كننده در طرح، تخصص و آمادگي كامل اجراي اين طرح را داشته باشند، نه اينكه ما پزشكان عمومي را وارد اين طرح كنيم كه تا پيش از اين تنها در مطب‌هاي خود نشسته بودند و چشم به راه آمدن مريض. امروز نظام سلامت كشور روزهاي پر تب و تابي را براي اصلاح پشت سر مي‌گذارد و خود را براي اجراي برنامه «پزشك خانواده» اين بار در ابعاد بزرگ‌تر و در قامت كشوري آماده مي‌كند. طرحي كه موافقان و مخالفان خود را دارد و مي‌تواند دسترسي آحاد جامعه به پزشك را مهيا كند و جامعه سالم ايراني را رقم بزند. طرحي كه بايد در آن هر فرد از بدو تولد و حتي پيش از آن تحت نظر پزشك قرار گيرد و اطلاعات مربوط به سلامت وي در پرونده سلامتش به ثبت رسد. در اين طرح پزشكان عمومي به طور ميانگين وضعيت سلامت دو تا سه‌‌هزار نفر از شهروندان را زير نظر مي‌گيرند و در صورت نياز فرد را براي طي كردن سلسله‌مراتب درمان به پزشكان متخصص ارجاع مي‌دهند.

دكتر رفتن از ما، كم كردن هزينه‌ها از شما

زن 70ساله مراجعه‌كننده به بيمارستان فيروزآبادي شهرري با مشقت راه مي‌رود و عكس‌هاي راديولوژي خود را نشان مي‌دهد و مي‌گويد: روزي چند بار اين عكس‌ها را جلو چشم‌هايشان مي‌گيرند و مي‌گويند خوب مي‌شوي. ما پول مي‌ريزيم و خوب نمي‌شويم. اين زن 70ساله پس از آگاهي از كليت طرح پزشك خانواده در توضيح نظر خود مي‌گويد: والا ما مشكل دكتر رفتن نداريم، يعني بلديم بريم دكتر، كاري ندارد كه، بهتر است آقاي رييس‌جمهور و بقيه به جاي اين كارها پولي را كه ما مي‌دهيم را كم كنند وگرنه ما خوب بلديم برويم دكتر، من خودم از اين شاه‌عبدالعظيم تا تجريش هم واسه دكتر رفته‌ام، مساله پولي است كه ما مي‌دهيم به اين دكترها و خوب نمي‌شويم.

به گفته مسوولان طرح پزشك خانواده يكي از موثرترين روش‌هاي افزايش دسترسي مردم و تحقق عدالت در برخورداري از خدمات سلامت است كه ضمن تامين خدمات مورد نياز مردم، امكان سوءاستفاده از نيازهاي سلامت توسط ارايه‌دهندگان خدمات سلامت را محدود مي‌كند، اما گويا طرح پزشك خانواده از ابتداي اجرا در روستاها و پوشش جمعيت 22‌ميليوني روستاييان، به دليل اختلاف نظر ميان وزارتخانه‌هاي رفاه سابق و بهداشت با مشكلاتي همراه بود؛ به طوري كه پرداخت‌هاي نامنظم و ديرهنگام حقوق پزشكان خانواده و به دنبال آن نبود انگيزه خدمت براي پزشكان و ريزش آنها از اين طرح همواره به عنوان يكي از دلايل عدم موفقيت آن در روستاها مطرح بوده است. به طوري‌كه وزير بهداشت با اشاره به انتقادات مطرح در اين رابطه مي‌گويد: يكي از علل نارضايتي پزشكان خانواده و تيم سلامت، ديركرد در پرداخت‌ها و دستمزدهاست. اين موضوع از چالش‌هاي ماست كه اميدواريم در بودجه سال 91 اين اعتبارات به حد كفايت در نظر گرفته شود.

زن 40 ساله، معلم آموزش‌وپرورش هنگام مراجعه به مركز درماني «تهران‌كلينيك» در مركز شهر مي‌گويد: من آگاهي از اجراي اين طرح ندارم اما چه خوب مي‌شود كه اين طرح‌ها به صورت سراسري باشد و مانند بيمه طلايي فرهنگيان و اين طرح‌هاي تاريخ انقضا‌دار نباشد.

او مي‌گويد: خواهرم شهروند كاناداست و سالي دو بار رايگان چكاپ مي‌شود، اگر قرار باشد چنين كاري انجام دهند كه بسيار عالي است، اما خدا كند سراسري باشد و نگويد تو معلمي و تو كارمندي و تو فلان‌جا بيمه‌اي و نمي‌شود وارد اين طرح شوي. از سوي ديگر دكتر حسن هويدا، رييس انجمن پزشكان عمومي نيز مشكلات پزشكان عمومي را به عنوان خط اول ارايه خدمات در طرح پزشك خانواده مي‌داند و مي‌گويد: هنوز تكليف يك بيمار روستايي براي ارجاع به سطوح بالاتر خدمات در اين طرح مشخص نيست و نياز به برطرف شدن نواقص طرح پزشك خانواده و برقراري سيستم كامل ارجاع وجود دارد.

منبع: شرق