راهکارهای تحقق صادرات 20 ملیاردی

محمد حسین اردستانی

کد خبر: ۲۵۹۹۶۵

تاریخ: ۰۲ مرداد ۱۳۹۱ - ۱۱:۴۷

صادرات ایران به عراق از سال 1387 تا کنون رشد فزاینده ای داشته است, تا جایی که آمار رسمی در سال 1390 حکایت از 5,150,607,377 دلار آمریکا دارد. البته آمارهای غیر رسمی و رسمی دیگری نیز بیان کننده صادرات 9 ملیاردی به عراق می باشد. رقبای دیگر تجاری ایران در عراق نیز از این موقعیت استثنایی بی نسیب نبوده اند, به طوری که طبق آمار رسمی ترکیه به عنوان بزرگترین صادر کننده به عراق حدود 12 ملیارد دلار صادرات داشته است. بعد از ترکیه و ایران, کشورهای امارات متحده عربی, آمریکا, سوریه, اردن, آلمان, کره جنوبی, چین و کشورهای دیگر جایگاه های بعدی صادرات به عراق را پر کرده اند. البته درصد رشد صادرات کشورهای فوق الذکر به جز آمریکا همگی جهش قابل توجهی را داشته است. به طور مثال ترکیه نسبت به سال گذشته میلادی حدود 18% رشد صادرات, چین 10% رشد صادرات, کره جنوبی 5% رشد صادرات و آلمان 3% رشد صادرات را تجربه کرده اند. در حالیکه ایران به عنوان دومین صادرکننده به عراق با بیشترین تعلقات فرهنگی و دینی با مردم عراق نسبت به سال گذشته تنها 10% رشد صادرات داشته است. خوشبختانه طی سفر اخیر نوری المالکی نخست وزیر عراق در هماهنگی با مسئولین مربوطه ایرانی توافق شده تا حجم صادرات ایران به عراق به 20 ملیارد دلار برسد.اگرچه این حرکت خوش یمن از طرف عراقی پیشنهاد شده ولکن ایرانیان تا کنون قدم اساسی برای حصول این مهم برنداشته اند.

با نگاه به تجربه کشورهای موفق در امر صادرات در سطح جهانی می توان به نکاتی اشاره کرد که در مسیر صادرات کالاهای ایرانی به عراق در دراز مدت مسمرثمر باشد:

الف) چینی ها در جای جای دنیا که اقدام به صادرات کردند, از کمک بی بدیل چینی های مهاجر در کشور میزبان استفاده کرده اند. چرا که مهاجرین از نزدیک با نیازها و رفتارهای مردم کشور میزبان آشنا بوده و حداقل در امر اطلاع رسانی بسیاری از نیازهای صادرکنندگان را تامین کرده اند. بی شک تا چند سال دیگر چینی های مهاجر در عراق همین خدمت را به کشورشان خواهند نمود. در این میان گستردگی روابط مردم ایران با مردم عراق و مهاجرت قشر عظیمی از عراقی ها در دوران حکومت صدام حسین, به ایران, مزیت نسبی برای ایران بوجود آورده است. این مزیت نسبی وجود نسلی از فرزندان مهاجرین در ایران و عراق می باشد, که اگرچه ایران زادگاه آنها محسوب می شود ولیکن در این چند سال گذشته از حکومت صدام حسین, روابط خود را با سرزمین آبا واجدادی خود ارتقاء داده اند. با سازماندهی این ایرانی عراقی ها, توسط اتاق های بازرگانی و حضور در عراق, می توان به صورت سیستماتیک از اطلاعات به روز آنها برای اطلاع رسانی به بازرگانان ایرانی استفاده ویژه ای کرد. اطلاعاتی چون نیاز مصرفی عراق و تعداد کالاهای وارداتی, شرایط اقلیمی و جغرافیایی و نسبت آن با کالاهای مصرفی, شرکتها وبرندهای حاضر در بازار, وضعیت قیمت گذاری کالاهای مصرفی, روش های بازاریابی, کانال های پخش کالا, دوره خرید درمقاطع مختلف سال, عوامل و رویدادهای تاثیرگذار بر فروش, شرایط پرداخت و دریافت, هزینه های اولیه و هزینه های جاری, قوانین گمرکی و استاندارد, شرایط حمل ونقل کالا و قدرت خرید مردم در استان ها.

ب) دولت ترکیه به عنوان حامی شرکت های کوچک و متوسط ترک درعراق امکانات ویژه ای دراختیار فعالان صادراتی قرار داده که عبارتند از تضمین سود دهی و بازپرداخت ضرر, معافیت از مالیات در صورت صادرات بیش از 500 هزار دلار, گمرک شبانه روزی, حضور فعال رایزن های بازرگانی و اقتصادی و همچنین حضور عملیاتی شورای بازرگانی ترکیه-عراق در کشور عراق. به همین صورت انتظار می رود تا دولت ایران هم تصمیمی در حمایت از صادرکنندگان کوچک و متوسط به عراق اتخاذ نماید تا از معافیت های مالیاتی بهره مند گردند. همچنین سازمان گمرک های کشور با افتتاح پایانه های مرزی رسمی و آماده سازی امکانات بیشتر از قبیل انبارها, محفظه های نگهداری کالاهای فاسد شدنی و ایجاد راه های مناسب ارتباطی و شبانه روزی شدن پایانه های مرزی, تسهیلات بیشتر و مفیدتری را در اختیار صادر کنندگان قرار دهند. از سازمان توسعه تجارت ایران, ستاد توسعه همکاری های اقتصادی ایران و عراق و اتاق مشترک بازرگانی و صنایع و معادن ایران و عراق انتظار می رود با حضور جدی و عملیاتی در شهرهای عراق امکانات و اطلاعات ویژه ای را در اختیار ایرانیان صادر کننده به عراق گذاشته و حمایت های قانونی را لحاظ نمایند.

پ) نمونه های صادرات گروهی در جهان بسیارند. کشورهای اروپایی, آمریکا و ژاپن با ایجاد هایپرمارکت های کنسرسیومی نظیر کارفور فرانسه, آلدی آلمان, تسکو انگلستان, والمارت آمریکا, سون ایلون آمریکا, ژاسکو ژاپن و فمیلی مارت ژاپن محصولات کشور خود را تحت لوای یک شرکت معتبر به تمام جهان عرضه می کنند, حضور این شرکت ها در کشور های دیگر آنقدر قوی بوده است که هیچ نوع رقابتی توسط شرکت های محلی امکان پذیر نمی باشد. مزیت ویژه این همکاری های گروهی عبارتند از کم کردن هزینه ها, افزایش توانمندی, تقویت برند, ایجاد موقعیت, حضور دراز مدت و گریز از بسیاری از قوانین مالیاتی. شرکت های ایرانی که تحت عنوان یک گروه کالایی فعالیت می کنند, می توانند عمدتا با اضافه شدن اتاق های بازرگانی, شرکت های پخش و حمل و نقل و بانک ها برای اعتبار دهی فعالیت های برون مرزی, خصوصا در عراق اقدام به ایجاد کنسرسیوم کنند. همچنین با بهره گیری از اطلاعات به روز بازار عراق, فروش مستقیم و حضور مستقیم در عراق سهولت می یابد, این مهم باعث حصول سود بیشتر و حضور دراز مدت شرکت های ایرانی وپیشی گیری از دیگر رقبا می شود. به طوری که در صورت موفقیت شرکت های ایرانی در عراق, علاوه بر بدست گیری زیربناهای عراق, سلیقه نسل آینده عراق نیز بدست ایرانیان رقم می خورد.
عراق کشور دوست و همسایه کنونی, معلوم نیست تا چه حد در آینده به دوستی خود پایند باشد. بعد از سقوط صدام حسین و حضور ارتش ائتلاف در عراق, چند سالی است که روند ایمن سازی شهرهای مهم و پرجمعیت عراق بهتر شده است به طوری که موقعیتی تکرار نشدنی را برای تمام کشورهای جهان بوجود آورده است. لازم به ذکر است که دولت های آمریکایی و اروپایی هنوز عراق را به عنوان منطقه امن سرمایه گذاری نشناخته اند و این کمرنگی حضور شرکت های غربی مزیت حضور برای ایرانیان می باشد. کشوری که با 30 ملیون جمعیت مصرف کننده فرصت تجاری قرن نامگذاری شده, می تواند جای تمام شرکای تجاری و اقتصادی ایران را هم از نظر صادرات و هم واردات پر کند تا به تولیدات کشورعزیزمان ایران جان تازه ای بخشد.