«ناجا» بايد پوشش رنگي را ميان زنان ترويج دهد

گفت‌وگو با معصومه ابتكار

کد خبر: ۲۵۹۴۲۹

تاریخ: ۳۱ تير ۱۳۹۱ - ۱۱:۱۷

عضو شوراي شهر تهران به تازگي همزمان با فرارسيدن روز عفاف و حجاب خطاب به مسوولان نيروي انتظامي از آنها خواست تا با حضور در صحن علني شوراي شهر، پاسخگوي برخي سوالات اعضا باشد؛ سوالاتي كه ريشه طرح آن، درخواست شهروندان براي رسيدگي به برخي برخوردها در سطح شهر بوده.

معصومه ابتكار در گفت‌وگو با شرق، با تاكيد بر اينكه «ارتباط ما با نيروي انتظامي مبتني بر تعامل و همكاري است»، مي‌گويد: «نيروي انتظامي طي سال‌هاي اخير گام‌هاي مثبتي در زمينه ايمن‌سازي شهر برداشته و پيشنهاد ما براي حضور سردار ساجدي‌نيا و همكاران‌شان در شوراي شهر، صرفا انتقال برخي پيشنهاد‌ها و بررسي شيوه‌هاي برخوردي نيروي انتظامي در طرح عفاف و حجاب و امنيت اجتماعي است.»

گفت‌وگو با ابتكار در روزهايي انجام مي‌شود كه اجلاس بيداري اسلامي زنان مسلمان در برج ميلاد در حال برگزاري است و راهروهاي برج ميلاد پر شده از زناني كه با پوشش‌هاي متنوع و رنگي پا در سالن اجلاس گذاشته‌اند. پوشش‌هايي كه گاه كت و دامن است و گاه كت و شلوار. گاهي زنان برقع‌پوش مي‌بيني و گاه زنان آفريقايي كه‌ هزار رنگ در لباس‌شان پيداست. ‌هزاران زن از 80 كشور اسلامي جهان در اجلاس گردهم آمده‌اند و هر كدام لباسي بر تن دارند كه برگرفته از تمدن و ريشه‌هاي فرهنگي آن كشور است. ابتكار در همين زمينه تاكيد دارد كه «برگزاري چنين اجلاسي در ايران اتفاقا در روزهايي كه ميدان‌هاي شهر به حضور گشت‌هاي ارشاد مزين شده، مي‌تواند فرصتي براي تعامل و گفت‌وگو با زنان مسلمان و رويكردهاي مختلفي باشد كه آنها در اشاعه حجاب در جامعه در پيش گرفته‌اند، از جمله اينكه نيروي انتظامي سياست‌هايي را دنبال كند كه در آن زنان به سمت استفاده از پوشش‌هاي رنگي و نه صرفا رنگ سياه بروند.»

‌ فكر مي‌كنيد آقاي ساجدي‌نيا به شوراي شهر بيايند؟

ما از ايشان دعوت كرده‌ايم و به عنوان نماينده منتخب مردم اين حق بر دوش ما گذاشته شده كه بتوانيم كانالي براي انتقال برخي انتقادها باشيم. انتقاد هم چيز عجيب و غريبي نيست و اغلب اجراي هر طرحي با نقدهايي در جامعه همراه است. بنابراين اصل درخواست ما براي حضور ايشان در شورا، در واقع تقاضاي برخي شهروندان بوده و ما هم مايل هستيم كه اين ايده را به گوش مسوولان برسانيم.

‌ تقاضاها اغلب بر محور برخورد با پوشش افراد بوده؟

بله و چون حجاب امري پيچيده است، بدون ترديد هرگونه برخورد با آن نيز از پيچيدگي‌هاي خاص خود برخوردار است. اولا وقتي بحث حجاب مي‌كنيم يك شكل ظاهري دارد و يك شكل باطني، در شكل ظاهري ديدگاه‌هاي متفاوتي وجود دارد و بسته به فرهنگ و قوميت‏ها نوع حجاب در ميان اقوام ايراني هم متفاوت است. پوشش زنان تركمن، بلوچ، شمالي، جنوبي و عشاير از تنوع گسترده‏اي برخوردار بوده و به همين ترتيب افراد نيز براساس سليقه و نگاه شخصي‏شان از پوشش‌هاي متنوعي استفاده مي‌كنند. احترام به انتخاب افراد در نوع پوشش و تفاوت فرهنگي موجود در سطح جامعه بايد از سوي مسوولان مورد توجه قرار گرفته و شيوه‌هاي معتدل‌تري براي برخورد با شهروندان در پيش گرفته شود.

شهروندان گزارش‌هايي به ما داده‌اند. به هر شكل ما موكلان مردم هستيم و حالا هم در مواردي انتظار دارند كه بتوانيم حرف‌شان را به مسوولان منتقل كنيم. اميدواريم كه بتوانيم راه‌حل‌هايي ارايه كنيم كه فضاي شهري، براي حضور زنان آرام و بدون استرس باشد.

‌‌منظورتان از شيوه‌هاي معتدل چيست؟

خيلي از خانواده‌ها در تماس با شوراي شهر اين نكته را مطرح مي‌كنند كه برخورد نامناسبي با آنها صورت گرفته كه موجب سرخوردگي آنها شده. رعايت حجاب و پوشش و احترام به ارزش‌هاي اسلامي براي همه ما يك اصل ترديد‌ناپذير است اما نكته اين بوده كه اگر صرفا يكي، دو بار فردي را به دليل بدپوششي دستگير كرديم و خانواده هم براي او لباس مناسب آوردند آيا مساله حل خواهد شد؟ آيا سوالات و ‌هزار اما و اگر نوجوان و جوان ما پاسخ داده خواهد شد؟ آيا او به واقع ارشاد شده و همه چيز در ذهن او پايان مي‌يابد؟ واقعا ماجراي حجاب به اين سادگي است؟ نگاه معتدل مورد نظر ما، نگاه مبتني بر احترام به انسان است؛ انسان‌هايي كه در گرماي تابستان در شهر تردد دارند و اغلب با احساس اضطراب و وسواس در پوشش مواجه‌اند. خيلي‌ها مي‌گويند، فلان ميدان با پوشش ما كاري نداشتند اما با همين پوشش ساده در ميداني ديگر، برخورد شده است. اين‌طور برخورد نسل جوان ما را سردرگم مي‌كند و دود آن تنها در چشم خودمان مي‌رود.

‌ پيشنهاد مشخص شما براي حضور نيروي انتظامي در كميسيون‏هاي شوراي شهر چيست؟

فكر مي‌كنم نكته‏اي كه در برخورد نيروي انتظامي با شهروندان مغفول باقي مانده، تكيه و تاكيد بر «فرد» است. پيشنهاد ما اين است كه به «فرد» هم اجازه دهيم كه براي انتخاب پوشش خود، اختيار كند و اينكه فرد در چارچوبي از رنگ‏ها بتواند رنگ و طرح مورد علاقه خودش را انتخاب كند. كمااينكه براي آقايان هم اين مساله صدق مي‌كند. نفس انتخاب نوع پوشش، انعكاسي از حالات دروني افراد است؛ چنانچه فرد روزي براساس حالات دروني‌اش، شاد مي‌پوشد و روزي غمگين و تيره.

و اين روزها كه مد روز جوانان استفاده از پوشش‌هاي رنگي شده چطور، گاهي شنيده مي‌شود كه با همين پوشش‌هاي رنگي هم برخورد مي‌شود؟

تابستان اغلب افراد به پوشش رنگ‌هاي روشن روي مي‌آورند و اينكه گاهي با لباس‌هاي رنگي برخورد مي‌شود به نظر من ريشه در همان مساله سليقه‌اي بودن برخوردها دارد. به هر شكل سياستگذاري در اشكال مختلف و متنوع حجاب گاهي وارد جزيياتي مي‌شود كه بخشي از آن سليقه و برداشت شخصي افراد است. اينكه شما تشخيص دهيد كه پوشش فردي مشكل دارد كار بسيار دشواري است. به هر شكل جوانان ما پايه‌هاي اجتماعي ما هستند و بايد با توجه ويژه‌اي با آنها رفتار شود. زنان از طيف فيزيكي مختلفي برخوردار‌ند و اينكه بخواهيم وارد امر قضاوت درباره خوب و بد بودن پوشش افراد شويم، واقعا كار پيچيده و گاه دور از دسترسي است. اين نوع برخورد گاهي هم لطمه‌هايي را به لحاظ روحي و رواني در افراد به وجود مي‏آورد.

‌ آيا شوراي شهر بسته پيشنهادي خاصي براي نيروي انتظامي دارد؟

ما مي‌خواهيم روش‌هاي فعلي نيروي انتظامي كه مي‌توان گاهي از آن به برخوردهاي نيروي انتظامي ياد كرد، مورد بازنگري قرار گيرد و در همين زمينه كميسيون فرهنگي شوراي شهر نيز اعلام آمادگي كرده است. شورا با طيف گسترده‌اي از كارشناسان امور اجتماعي و فرهنگي در ارتباط بوده و مي‌توان اين روش‌ها را در شورا مورد بازنگري قرار داده و كارشناساني را دعوت كرده و از آنها نيز نظرخواهي كرد. تجربه نشان داده اتفاقا در كشورهايي كه چنين ضوابطي نبوده، استقبال بهتري از حجاب شده و نسل جوان آن كشورها نيز – به‌ويژه كشورهاي عربي - براساس مقبوليت و پذيرش شخصي‌شان، حجاب را برگزيده‌اند. نظر ما اين است كه بايد شيوه‎هايي را در پيش بگيريم كه هرچه كمتر برخورد در آن ديده شود. همه معتقديم كه بايد شووناتي رعايت شده و فضا و حريم جامعه محترم شمرده شود اما مي‌خواهيم در عين حال شأن و شخصيت جوانان ما در چنين طرح‌هايي در اولويت باشد و اعتماد جوانان به جامعه حفظ شود. ‌مسوولان بايد در نظر داشته باشند كه ما با انسان در ارتباط هستيم و حفظ عزت نفس و كرامت انسان‌ها ظرايف خاص خود را مي‌طلبد.

‌ اين روزها استفاده از پوشش تيره و مشكي‌رنگ متداول شده، آيا پوشش تيره جايي سفارش شده است؟

بحث درباره حجاب موضوعي تاريخي و اجتماعي است. براي مثال ما در ايران پيش از اسلام هم پوشش چادر داشتيم و اتفاقا خانم‌هاي طبقه متشخص و ثروتمند از لباس مشكي استفاده مي‌كردند و پوشش مشكي چندان دايره شمولي نداشت. با ورود اسلام نيز اشكال متنوعي از پوشش از سوي زنان مورد استفاده قرار گرفت و برخي پوشش‌ها نيز مشكي بود اما اسلام به صراحت اعلام كرده كه استفاده از رنگ مشكي كراهت دارد و فكر مي‌كنم تمام روان‌شناسان بر اين امر صحه مي‌گذارند كه استفاده از رنگ تيره و عموميت يافتن آن در جامعه تا چه ميزان مي‌تواند بر سلامت روان شهروندان تاثيرگذار باشد. زنان هم در مقايسه با مردان در برابر مسايل و آسيب‌هاي رواني آسيب‌پذيرتر هستند و جامعه و دستگاه‌هاي سياستگذاري بايد به سلامت روان آنها توجه داشته باشد.

‌ اما شايد چنين شيوه‌هايي از مانيتورينگ حجاب در كشورهاي عربي هم وجود داشته باشد و چنين طرحي چندان براي آنها سوال برانگيز نباشد؟

تا جايي كه من اطلاع دارم در هيچ كشوري به اين شكل رصد كردن حجاب شهروندان صورت نمي‌گيرد. البته تا جايي كه مي‌دانم كشور عراق كه اتفاقا پوشش‌شان در سال‌هاي اخير تحت تاثير پوشش زنان ايران بوده، برنامه‌هايي هم براي نظارت بر حجاب زنان در دستوركار قرار گرفته بود.