ابهام در عضویت ایران در "دبلیو‌تی‌او

پس از گذشت 17 سال از درخواست عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی، پیوستن ایران به این سازمان به دلیل کارشکنی های سیاسی آمریکا و غرب در هاله ای از ابهام فرو رفته است.

کد خبر: ۲۵۸۰۳۴

تاریخ: ۲۵ تير ۱۳۹۱ - ۱۰:۵۸

به گزارش فارس، محمدرضا سبزعلیپور رئیس مرکز تجارت جهانی ایران که در همایش" عضویت ایران در سازمان جهانی تجارت WTO تحت عنوان پیشرفت ها، موانع و نقش بخشهای دولتی و خصوصی" که بمناسبت هفتمین سالگرد عضویت ناظر ایران در WTO در جمع مدیران و فعالان بخش خصوصی و اساتید دانشگاهی سخن میگفت با اشاره به مطالبی مهم افزود: صرف پذیرش درخواست عضویت ایران از طرف سازمان تجارت جهانی WTO هنوز هیچ اتفاق خاصی رخ نداده و شرایط چندان فرقی با قبل از تاریخ پنجم خرداد 84 (یعنی پیش از پذیرش درخواست) نکرده است.

وی اظهار داشت: امروزه فرآیند جهانی شدن در سطح بین‌الملل بطور جدی از جانب سازمان ملل و سازمانهای تخصصی وابسته به آن مورد حمایت قرار گرفته و به پیش برده میشود. در بعد جهانی‌سازی اقتصاد مشخصاً میتوان مشاهده نمود که سه سازمان بین‌المللی صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی بعنوان سازمانهای تخصصی در حیطه اقتصاد، سیاستهایی را در پیش گرفته‌اند که کاملا در راستای جهانی کردن اقتصاد قرار دارد و چون این سازمانها بنوعی نقش هماهنگ‌کننده اقتصاد جهانی را برعهده دارند لذا با استفاده از ابزارهایی که در اختیارشان میباشد کشورهای مختلف جهان و بویژه کشورهای در حال توسعه را بسمت سیاستهایی که در پیش گرفته‌اند سوق میدهند و کشوری که در راستای این سیاستها حرکت نکند را به انحاء مختلف تحت فشار قرار میدهند.

وی گفت: به بیانی بهتر، عملکرد سازمانهای مذکور نوعی اجبار را برای حضور اقتصادهای ملی در فرآیند اقتصاد جهانی باعث میشود و هر کشوری که بنابه هر دلیلی آمادگی حضور در این فرآیند را نداشته باشد خود را در مسیر انزوا می‌بیند. بعنوان مثال اگر کشوری بعضویت سازمان تجارت جهانی که متولی اصلی تجارت آزادانه کالا و خدمات در سطح جهان میباشد درنیاید عملاً  قادر به رقابت صادراتی و حضور موفق در بازارهای جهانی نخواهد بود.

سبزعلیپور گفت: از طرف دیگر ممکن است عضویت این کشور در سازمان مذکور منجربه از میان رفتن بسیاری از صنایع نوپا در کشور شود و همین تناقض، کشور مذکور را بشدت تحت فشار قرار میدهد. در حقیقت هرگونه قدرت تعدیل زمانی را از این کشور سلب می‌نماید.

وی تصریح کرد: بانک جهانی نیز اعطای وام به کشورهای نیازمند را عمدتاً مشروط به اجرای سیاستهای آزادسازی و خصوصی‌سازی منوط نموده که نوعی اجبار برای کشورهای نیازمند محسوب میشود. صندوق بین‌المللی پول هم بواسطه مشاوره و راهکارهایی که به کشورهای مختلف ارائه میدهد، حرکت به سمت جهانی شدن را تشویق می‌نماید.

علیپور تصریح نمود: پذیرش اولیه درخواست کشوری از طرف WTO، روند معمولی و طبیعی کار میباشد و احتیاجی به شادی و جشن گرفتن ندارد. متأسفانه بعلت عدم اطلاع رسانی صحیح و شفاف و نبود آگاهی های لازم در این زمینه، اکثر مردم و حتی برخی از مسئولین پذیرش درخواست عضویت ناظر ایران را با عضویت در  WTOاشتباه میگیرند.

رئیس مرکز تجارت جهانی گفت: همچنین جدای از فرصتها و تهدیدها، منافع و مضرات پیوستن، مهمترین بخش پیگیری روند عضویت ایران در سازمان تجارت جهانیWTO حضور پر قدرت و با جذبه مسئولین ذیربط دولتی در جلسات سازمان و همچنین مذاکره و چانه زنی تیم کارشناسی ایران با کارشناسان ارشد سازمان تجارت جهانی و مقامات 155 کشور عضو WTO میباشد. هر چند که مدت زمان پیوستن کامل کشورهای مختلف از لحظه پذیرش درخواست تا عضویت دائم متفاوت بوده و بعضاً سالها بطول می انجامد اما هرچه تیم مذاکره کننده قوی تر بوده و از قدرت چانه زنی بالاتری برخوردار باشد میتواند مدت زمان پیوستن و عضویت را کاهش داده و از تمامی کشورهای عضوWTO امتیازات بیشتری را کسب نماید.

وی اضافه کرد: البته شایان ذکر است هر کشوری که از اقتصادی قوی و صادرات بیشتری بهره مند باشد مدت زمان عضویت و مذاکره آن با سایر کشورها بر سر منافع بیشتر، طولانی تر خواهد بود و بر عکس کشور هائی که از اقتصاد و صادرات ضعیف تری برخوردار باشند ( بیشتر مصرف کننده باشند تا تولید کننده ) مذاکرات و روند پیوستن کوتاهتری را پشت سر خواهند گذاشت.

ریاست مرکز تجارت جهانی ایران افزود: مشکلات ایران برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی به دو بخش داخلی و خارجی تقسیم میشود. بغیر از معضلات فعلی حاکم بر اقتصاد ایران، برخی دیگر از قوانین داخلی با مقررات WTO همخوانی ندارند. از جمله اصل 44 قانون اساسی و مالکیت و انحصار دولت بر صنایع و معادن بزرگ، بانکداری،کشتیرانی، هواپیمایی و.... همچنین قوانین مربوط به بیمه خارجی، سرمایه گذاری خارجیان در ایران و برخی دیگر از قوانین نیز با مقررات WTO مغایرت دارد. اما مشکلات و موانع خارجی مهمترین سد در برابر الحاق ایران به WTO میباشند.

به گفته سبزعلیپور، هرچند پیوستن به سازمان تجارت خارجی مزایای زیادی برای ایران در برخواهد داشت لکن دستیابی به این امر منوط به رفع مشکلات سیاسی با بازیگران اصلی و قدرتمند درعرصه این سازمان میباشد. بطور قطع شرایط پیوستن یا عضویت یک کشور در سازمان تجارت جهانی در گرو موافقت تمام کشورهای عضو با عضویت جدید یک کشور میباشد و چنانچه یکی از اعضاء هم مخالف باشد بطور قطع عضویت کشور تقاضا کننده مورد قبول واقع نمیشود.

این صاحب نظر در عرصه تجارت جهانی مهمترین موانع اصلی در پیوستن ایران به این سازمان را رأی منفی آمریکا دانست که مطمئناً باعث میشود تا اجماع لازم بنفع ما بوجود نیامده و پذیرش ایران مورد موافقت قرار نگیرد. البته جدای از آمریکا، حتی اگر یک عضو ضعیف هم با پذیرش ایران مخالفت کند باز هم عضویت ایران در دستور کار  WTOقرار نمیگیرد. بطور مثال عضویت کشور بزرگی همچون روسیه در دستان کشور کوچک گرجستان محبوس شده بود که بالاخره با پادرمیانی قدرتهای بزرگی همچون آمریکا پس از 18 سال این گره باز شد و عضویت روسیه مورد موافقت قرار گرفت.