آسیب شناسی یک سیاست:

تزریق سکه به جای جذب سرمایه

سیاست بانک مرکزی که اخیرا در راستای تزریق سکه به بازار طلا و ارز برای کنترل این بازار است، در نهایت نتیجه ای جز دامن زدن به تب این بازار ندارد. در این میان جذب سرمایه از طریق سیاست تقویت بازارهای موازی و تزریق سرمایه در بورس و طرح های صنعتی، به مراتب کارامد تر از تزریق سکه و سرمایه در بازار طلا و ارز است.

کد خبر: ۲۵۴۸۸۶

تاریخ: ۱۱ تير ۱۳۹۱ - ۱۱:۵۶

تنش در بازار طلا و ارز همچنان برای چندمین روز پیاپی برقرار است و نوسانات آنی، موجب می‌شود که این بازار همچنان اوج و فرود لحظه‌ای را تجریبه کند. بخش مهمی از این تنش که ناشی از آغاز اجرای تحریم‌هاست، پس از مذاکرات مسکو آغاز شده و ادامه دارد؛ اما در این میان، بانک مرکزی برای فروکش کردن تب این بازر چه می‌کند؟

به گزارش «تابناک»، چندی پیش محمود بهمنی گفت: قرار است، در مرداد ماه، ۲. ۲ میلیون قطعه سکه روانه بازار شود.
وی اعلام کرده است: حتی اگر ناچار شویم به جای دوم مرداد ماه ـ که برنامه عرضه دو میلیون و دویست هزار قطعه سکه خواهیم داشت ـ زود‌تر اقدام خواهیم کرد.

بنا بر این گزارش، چندی است، سیاست تزریق سکه در بازار برای برقراری تعادل در بازار طلا و ارز از سوی بانک مرکزی، همزمان و در کنار سیاست‌های دیگری همچون انتشار حواله و پته طلا ادامه دارد.

محمود بهمنی بار‌ها اذعان کرده است که این سیاست‌ها برای کنترل بازار موفق بوده و همچنان ادامه خواهد داشت.

بی‌گمان، وضعیت کنونی در بازار طلا و ارز، ناشی از چند عامل اساسی است؛ نخستین عامل، کاهش نسبی قدرت ریال در برابر دلار است که با همراه شدن با یک جو روانی ناشی از افت ارزش سرمایه، افراد را مجاب به هجوم برای تبدیل ریال به ارزهای دیگر و ابزار نقد شونده همچون طلا می‌کند.

دومین عامل که در روزهای اخیر بسیار تأثیرگذار بوده، تنش روانی ناشی از آغاز تحریم‌هاست که با همراه شدن با شایعه‌های پراکنده، موجب می‌شود بازار نتواند برای مدت زمان مشخصی روی ثبات ببیند و نوسانات و اوج و فرودهای آنی را تجربه کند.

و اما سومین عامل که باز هم در روزهای اخیر بر این بازار اثرگذار بوده، سقوط شاخص کل بازار سرمایه بود که با ایجاد صف فروش در بازار سرمایه و خروج سرمایه‌ها، به تب بازار موازی یعنی ارز و طلا دامن زد. در این میان، همزمانی ثبات بازار جهانی در مرز ۱۵۵۰ تا ۱۶۰۰ دلار ـ که با افزایشی معین اکنون در این مرز تقریبا به سطح حمایتی مشخصی رسیده ـ کمک کرد تا قیمت‌های فزاینده در بازار تهران در مرز کنونی پا برجا بماند.

برداشت اشتباه از وضعیت بازار

محمود بهمنی و بانک مرکزی مرتبا درباره بی‌منطق بودن بازار داخلی سخن می‌گویند و می‌افزایند، در جایی که بهای جهانی ثابت است، نباید قیمت‌ها در درون به این اندازه باشد و برای همین، بازار داخلی را حبابی می‌دانند. همین امر موجب می‌شود که برای خالی کردن این حباب، اقدام به سیاست‌هایی همچون تبدیل طلا به اوراق بهادار و تزریق سکه به بازار کنند.

همان گونه که گفته شد، تنها یکی از فاکتورهای موثر بر بازار داخلی، بهای جهانی اونس طلاست که خود ناشی از قوت و ضعف دلار است؛ بنابراین، توجیه حبابی بودن بازار داخل با توسل به این فاکتور اساسا اشتباه است.

در این باره باید گفت، در ماه‌های اخیر، اقتصاد آمریکا رشد نسبی را تجربه می‌کند؛ البته هرچند به تازگی فدرال رزرو، رشد در ماه‌های آتی را کند دانسته، اما رشد منفی را پیش‌بینی نکرده است.

در این صورت، این امر حاکی از آن است که دلار در حال قورت گرفتن است و نوسانات اخیر بازار جهانی و اونس جهانی طلا نیز نشان می‌دهد که اقتصاد آمریکا و دلار با نوساناتی رو به جلو حرکت می‌کند؛ افزون بر اینکه تأثیر وضعیت اقتصادی اروپا نیز در این حرکت و اوج و فرود آن اندک نبوده است.

بنابراین نوسانات بازار طلا و ارز در درون تا اندازه‌ای برگرفته از نوسانات بازار جهانی است و الباقی برگرفته از شاخص‌های داخلی است؛ بنابراین و با توجه به این امر، نیازی نیست که بانک مرکزی، همواره تفاوت و تناقض بازار داخل و بازار جهانی را گوشزد کند و در همین راستا، با باور به حبابی بودن بازار، سیاست‌های تزریق را در پیش بگیرد.

تزریق هیجان به بازار طلا

در واقع بانک مرکزی با این سیاست‌ها که ناشی از یک برداشت اشتباه است، حتی می‌تواند به وخیم‌تر شدن اوضاع کنونی دامن بزند. تزریق سکه و ارز به بازار در حالی که هیجان بازار و تب آن ادامه دارد، جز دامن زدن به این فضا و هجوم بیشتر برای حضور در آن نتیجه‌ای ندارد و این امر بیش از همه به این دلیل است که هم‌اکنون مکان دیگری برای سرمایه‌گذاری مطمئن وجود ندارد و سقوط بازار سرمایه و همزمانی آن با اوج‌گیری طلا و سکه، دقیقا نشان داد که تعطیل شدن یک حوزه چگونه به بازار ارز و طلا قوت می‌دهد.

بانک مرکزی با سیاست انتشار اوراق پته و حواله و همچنین تزریق سکه در بازار، منجر به دو پدیده همزمان می‌شود: نخست این که فضای بازار را با انتشار این اوراق به یک فضای بورس مانند تبدیل می‌کند که خود موجب بقای سرمایه ـ حتی غیر مستقیم ـ در آن می‌شود.

دوم آن که تزریق سکه در این بازار، منجر به آن می‌شود که افراد مطمئن از وجود کالای بی‌پایان با حمایت بانک مرکزی، سرمایه‌های خود را روانه این بازار کنند و در جایی که سود آنی این بازار در کنار عدم بازدهی حوزه‌های دیگر، تقریبا برای همه مسجل شده، این روش بانک مرکزی، جز دامن زدن به تب بازار نتیجه‌ای ندارد.

در نهایت آن که در حالی که افراد، متأثر از جو روانی تحریم‌ها و فضای سیاسی برای تبدیل سرمایه خود از ریال به دیگر ارز‌ها و طلا به این بازار هجوم می‌آورند، این سیاست بانک مرکزی نتیجه‌ای جز پاسخگویی به این حجم از تقاضا نیست و موجب آن می‌شود که هر روز تب این بازار ادامه داشته باشد.

رویکرد بانک مرکزی در این راستاست که حجم تقاضا و کمبود عرضه سکه در بازار می‌تواند منجر به افزایش قیمت شود، در حالی که در اوضاع کنونی، افزایش قیمت‌ها بیش از همه ناشی از فضای روانی بازار است. توجه بیش از اندازه بانک مرکزی به این امر و فراموش کردن این که شاید واقعا بازار حبابی ندارد و مشکل در جای دیگری است، ناخودآگاه و غیر مستقیم، به حمایت این نهاد از تب بازار منجر می‌شود.

گفتنی است، در اوضاع کنونی بانک مرکزی به جای تزریق سکه در بازار، باید سیاست خود را بر توسعه بازارهای واقعی و موازی طلا و سکه متمرکز کند و توجه و ظرفیت خود را در راستای حمایت نهادهایی همچون بورس اوراق بهادار، سرمایه‌گذاری در بنگاههای تولیدی و صنعتی و پروژه‌های عمرانی و جهت‌دهی به سیاست بانک‌ها برای جذب سرمایه افراد و در نتیجه خالی کردن بازار طلا و ارز از سرمایه به کار گیرد؛ بنابراین، ادامه سیاست‌های کنونی نتیجه‌ای جز درگیری بیشتر افراد، دولت و بانک مرکزی با معضلات بازار سیاه ارز و طلا نخواهد داشت.