نظر صریح هاشمی درباره هدفمندی یارانه ها

با اصل این طرح کاملا موافقم و حتی اعتقاد دارم که تاخیر داشتیم. اما مهم نحوه اجراست که کاش مبتنی بر کارشناسی بیشتر و در محدوده سیاست‌های کلی و قوانین بود. البته کارهایی که مجلس در بعضی از مقاطع به عنوان تثبیت قیمت‌ها کرد، دقیقا مصداق تزریق آمپول مسکن به بیماری بود که بیماری‌اش روز به روز رشد می‌کرد و حالا که بیماری امان کشور را بریده می‌خواهند واقعا بیماری را درمان کنند؛ درحالی‌که راه علاج یک جراحی مشکل با احتمال زیاد خونریزی می‌باشد؛

کد خبر: ۲۵۳۹۲۸

تاریخ: ۰۶ تير ۱۳۹۱ - ۱۵:۲۸

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: اولین دوره ریاست‌جمهوری یعنی از سال 68 تا 72 در بین همه ادوار ریاست جمهوری چون از جنگ فارغ شده بودیم و به سازندگی رو آوردیم بهتر است.

به گزارش خبرگزاری فارس، علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی در مصاحبه با نشریه همشهری ماه درباره اینکه دولت سازندگی چگونه کشور را ساخت اظهارنظر کرده است.

در ابتدای این مصاحبه آمده است : علاوه بر آن‌که هاشمی دو دوره رییس‌جمهور اسلامی ایران بوده است، پیش‌از آن فعال انقلابی برجسته‌ای بود و این روزها، بر مسند ریاست یکی از مهم‌ترین نهادهای حقوقی کشور تکیه زده است، مطمئنا حرف‌های او برای شناخت قابلیت‌ها، تناقض‌ها و آسیب‌های جایگاه ریاست‌جمهوری اسلامی و نظارت رییس‌جمهور بر سایر نهادها و قوا شنیدنی و مهم است.

*در شرایط فعلی جایگاه ریاست جمهوری برای کشور بهتر است

نظر به این‌که حضرتعالی هشت سال در مقام ریاست قوه‌مجریه و در دوران سخت پس از اتمام جنگ تحمیلی مسوولیت اداره کشور را بر عهده داشتید و با مصائب و مشکلات این جایگاه به طور کامل آشنا هستید،،  چقدر به بازبینی جایگاه ریاست جمهوری در زمان حال اعتقاد دارید و از نظر جنابعالی این اقدام باید با در نظر گرفتن چه ابعادی عملی شود؟

آن‌چه که در بازنگری قانون اساسی در سال 68 به آن رسیده بودیم و قوه مجریه را از نخست وزیری به ریاست جمهوری آوردیم، مبتنی بر یک دهه تجربه بود؛ یعنی با در نظر گرفتن مجموعه‌دستاوردهای مثبت و منفی‌ای که داشتیم، پس از کارشناسی‌های متعدد به این نتیجه رسیدیم که باید رئیس‌جمهور جایگاه ویژه‌ای برای اجرای برنامه‌های خویش داشته باشد؛ با اتکاء به آرای مردم.

در طول سال‌های گذشته مخصوصا در سال‌های 1368 تا 1376 که من ریاست قوه مجریه را داشتم ، متوجه شدم این حالت حداقل در بدنه دولت برای تمرکز در تصمیمات و اجرا بهتر است؛ البته باید توجه داشته باشیم نباید به‌گونه‌ای شود که هر کس از بیرون نگاه می‌کند، نوعی دوگانگی در مسائل کلان، مخصوصا در راستای سیاست‌های کل نظام و رهبری احساس کند.

این سوال شما برخاسته از سخنانی است که رهبری سال گذشته در سفر به کرمانشاه بیان کردند؛ البته ایشان در آن سخنرانی پتانسیل نظام برای پویایی و احتمال تغییر در نظام حکومتی را با دو واژه «در آینده» و «احتمالا» مطرح کردند و اگر نظر خاصی فراتر از احتمال داشتند، می‌گفتند که در آن صورت می‌توانیم وارد بحث آن شویم و بعدها هم در مذاکرات حضوری، ایشان همان تفسیر را که اینجانب از سخنان‌شان کرده بودم تایید کردند. در شرایط فعلی جایگاه ریاست‌جمهوری در قانون اساسی بسیار محترمانه و معقول است؛ اولا راهکارهای قانونی و اختیارات رئیس‌جمهور وجود دارد و ثانیا رئیس‌جمهور اگر خود را ملزم به حرکت در دایره سیاست‌های کلی و قانون و آن اختیارات کند، راه برای حرکت کشور در مسیر توسعه و پیشرفت هموار می‌باشد.

*تفسیر قانون اساسی به عهده شورای نگهبان است

همان‌طور که استحضار دارید موضوع حق نظارت رئیس‌جمهور بر عملکرد قوای سه‌گانه از حیث انطباق با اصول قانون اساسی به وسیله یک هیات نظارتی، همواره مورد بحث و اختلاف نظر صاحب‌نظران بوده و حتی در دوره‌هایی به مرحله اجرا رسیده است. برخی معتقد بودند اصولا با تغییر قانون اساسی در سال 1368 اختیار نظارت رئیس جمهور بر اجرای اصول قانون اساسی از وی سلب شده و برخی همچنان معتقد به وجود این اختیار و حق برای ریاست‌جمهوری هستند. از نظر جنابعالی آیا این هیات نظارتی اصولا کمکی به تقویت جایگاه ریاست جمهوری در ایران می‌کند یا خیر و آیا جنابعالی با چنین نظارتی از سوی دولت در وضعیت فعلی موافق هستید؟

گویا شما نظارت بر قوای سه‌گانه و ایجاد هماهنگی بین آن‌ها را که از وظایف و اختیار رهبری در قانون اساسی  می باشد، با مسوولیت اجرای قانون اساسی اشتباه گرفته‌اید که از وظایف و اختیارات رئیس جمهور است. از یک طرف صحبت از تشریفاتی‌بودن مقام رئیس‌جمهور تا قبل از بازنگری قانون اساسی در سال 68 می‌شود و از طرف دیگر می‌گویید برخی معتقدند با تغییر قانون اساسی در سال 1368 اختیارات نظارت رئیس‌جمهور بر اجرای اصول قانون اساسی از وی سلب شده است. این‌که وجود یک هیات نظارت کمکی به تقویت جایگاه ریاست‌جمهوری می‌کند، درست است. ولی تفسیر قانون اساسی به‌عهده شورای نگهبان است و برای اجرای این حکم قانون اساسی، قانون اجرایی محکمی هم لازم است.

*اگر هر یک از قوا به وظایف خود عمل کنند دچار اختلاف نمی شوند

در شرایط فعلی که دو قوه مقننه و مجریه بر سر موضوع « در راس امور بودن» دچار اختلاف سلیقه هستند و همین موضوع، اولین بار رئیس قوه مجریه را در جایگاه پاسخگویی در مجلس شورای اسلامی قرارداد، جنابعالی تا چه میزان عملکرد هر یک از دو قوه را در بروز این اختلافات موثر می‌دانید؟

دامن زدن به این بحث‌ها را در شرایط فعلی به صلاح نمی‌دانم. معتقدم اگر هر یک از قوا درصدد اجرای احسن وظایف و اختیارات خویش براساس قانون اساسی باشند، خود به خود به جایگاهی که قانون اساسی برای آن‌ها در نظر گرفته دست می‌یابند و سوال از رئیس‌جمهور توسط مجلس متکی به صراحت قانون اساسی است و نیازی به تکیه بر آن نظر اعلام شده امام راحل نیست. البته منویات امام(ره) درباره جایگاه هر یک از قوا را با گذشت 22 سال از رحلت ایشان داریم که باید به آن احترام بگذاریم . اصلا احترام به سخنان امام(ره) و تلاش برای نهادینه کردن آن فرامین، یکی از مصادیق حرکت در مدار قانون است.

*68 تا 72 بهترین دوران ریاست جمهوری است

به اعتقاد حضرت‌عالی کدام‌یک از ادوار گذشته ریاست جمهوری اقتدار بیشتری برای اداره کشور داشته و چقدر توانسته اهداف نظام جمهوری اسلامی را محقق کند. مصادیقی که برای این امر می‌توان برشمرد کدام است؟

به نظرم بررسی هر دوره را باید در ظرف زمانی همان دوره سنجید چون شرایط زمانی و سیاسی در هر دوره متفاوت بوده است؛ در زمان دفاع مقدس و درگیری، کشور در جنگی نابرابر دارای یک شرایط ویژه و خاص بود و در آن زمان نخست‌وزیر امور اجرایی را نیز در اختیار داشت. پس از پایان جنگ که کشور درگیر مسائل روانی جنگ و خرابی‌های فراوان در شهرها و زیرساخت‌ها بود، کسری بودجه و فروش نفت هر بشکه هفت تا 10 دلار آن‌هم در شرایط تحریم و شرارت‌های بیگانگان، همه این موارد، شرایط را متمایز می‌کند ولی اولین دوره ریاست‌جمهوری من یعنی از سال 68 تا 72 در بین همه ادوار ریاست جمهوری چون از جنگ فارغ شده بودیم و به سازندگی رو آوردیم بهتر است؛ البته به دو دلیل: اول این‌که خودم رئیس جمهور بودم و به کرات از عملکردم دفاع مستند می‌کردم و دوم جدای از این، در سال 68 در حالی ریاست‌جمهوری را قبول کردم که بودجه کشور به صورت رسمی 51 درصد کسری داشت. شهرها در خطر مجدد اصابت مستقیم موشک‌ها و توپخانه دشمن قرار داشت و به زیربناها و مناطق مسکونی پنج استان کشور که در جبهه اول جنگ بودند، خسارات کلی وارد شده بود.

زیرساخت‌های کشور مثل راه، بندر، پالایشگاه و سد یا وجود نداشت یا بسیار قدیمی بود و یا این‌که در معرض حملات دشمن قرار گرفته بود و مهم‌تر از همه، مردم پس از هشت سال دفاع مقدس و تحمل رنج‌ها و کمبودها، به حق از نظام انتظار داشتند که برای رفاه آن‌ها کاری انجام شود. از لحاظ اقتصادی هم به خاطر شرایط جنگ، ما سیستم کوپنی را از قبل داشتیم که منقطع شدن از آن هم تدابیر خاصی می‌طلبید؛ همچنین از لحاظ عاطفی شخصیتی مثل امام(ره) را در بین خود نداشتیم که واقعا تکیه‌گاه مردم و مسوولین در همه مسائل بودند. از لحاظ علمی و دانشگاهی، به خاطر جنگ، با شعار انقلاب فاصله داشتیم و از لحاظ معیشتی نیز بازار سیاه در جامعه بیداد می‌کرد.

عده‌ای بادکنکی سرمایه‌دار می‌شدند و عده‌ای محتاج‌تر و فقیرتر. هنر دولت سازندگی در آن شرایط این بود که اولا بین روحیه دوران جنگ و پس از آن تعادل برقرار کند و ثانیا به زیرساخت‌ها توجه کند؛ همچنین نجات اسرای جنگ و پیگیری اجرای قطعنامه 598 و رسیدگی به آسیب‌دیدگان جنگ ازجمله موارد فوریتی و اولویت‌دار بود. الحمدلله با سیاست تعدیل که فلش‌های متعددی حتی در سیاست خارجی داشت، توانستیم جایگاه شایسته ایران را در جهان به دست آوریم و براساس رویکرد مثبت جهانیان و همکاری مجلس با برنامه اول در اوایل کار دولت من ، همه جای کشور حتی روستاها کارگاه سازندگی شده بودند؛ هرچند ممکن است امروزه که آن تنگناها سپری شده است برخی با بی‌انصافی چشمان خود را بر روی مصائبی که آن‌روز کشور با آن‌ها درگیر بود بسته باشند و خدمات و دستاوردهای بی‌بدیل کشور را نادیده بگیرند و در مجموع از دوره‌هایی بود که همکاری مناسبی بین قوا و نهادها و برخوردار از حمایت رهبری برقرار بود.

*در اجرای هدفمند کردن یارانه ها نباید به هر قیمتی عمل کرد

یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های فعلی مردم در آستانه سال جدید افزایش قیمت‌ها و تورمی است که هر روز فشار بیشتری را بر قشر متوسط و ضعیف جامعه تحمیل می‌کند. جنابعالی در دوران ریاست جمهوری راهکار تعدیل را اتخاذ کردید که دولت فعلی آن را به شکل متفاوتی و تحت عنوان «هدفمندی یارانه‌ها» اجرا کرده است. حضرتعالی چقدر با این طرح‌ موافق هستید و آن را در بهبود شرایط فعلی موثر می‌دانید؟

با اصل این طرح کاملا موافقم و حتی اعتقاد دارم که تاخیر داشتیم. اما مهم نحوه اجراست که کاش مبتنی بر کارشناسی بیشتر و در محدوده سیاست‌های کلی و قوانین بود. البته کارهایی که مجلس در بعضی از مقاطع به عنوان تثبیت قیمت‌ها کرد، دقیقا مصداق تزریق آمپول مسکن به بیماری بود که بیماری‌اش روز به روز رشد می‌کرد و حالا که بیماری امان کشور را بریده می‌خواهند واقعا بیماری را درمان کنند؛ درحالی‌که راه علاج یک جراحی مشکل با احتمال زیاد خونریزی می‌باشد؛ مثلا در قیمت‌گذاری بنزین، اگر به همان افزایش اولیه قیمت آن با یک شیب تدریجی و آرام در زمان سازندگی که بهترین راه برای جلوگیری از قاچاق بود و بعدها با افزایش تقریبی همراه بود، عمل می‌کردند و به بهانه‌های سیاسی جلوی افزایش سالانه آن را نمی‌گرفتند، مجبور نمی‌شدند یکباره از 100 تومان به 400 تومان و حتی 700 تومان برسانند که این افزایش قیمت جهشی، تورم طبیعی را در جامعه به‌همراه دارد.

هنوز هم می‌گویم که باید یارانه‌ها را هدفمند کرد اما باز هم تاکید می‌کنم که به قول ادبا نباید معنا را فدای لفظ کنیم؛ یعنی نباید به هر قیمتی که شده و به‌طور غیرقانونی عمل کرد. به‌عبارتی اجرای درست آن، تعامل درست مجلس و دولت را می‌طلبد. حتی اجرای هر بخش آن باید با اطلاع طرفین باشد که مسوولان تهیه، تدوین، تصویب و اجرای بودجه کشور هستند؛ البته همکاری بخش‌های دیگر جامعه مخصوصا نهادهای دانشگاهی و به ویژه احیای واقعی سازمان برنامه و بودجه از ضرورت‌هاست تا انشاءالله نگذاریم افزایش قیمت‌های غیرواقعی زندگی را بر مردم تلخ کند؛ مردمی که در طول 33 سال گذشته ثابت کرده‌اند انقلاب اسلامی را به عنوان بخشی از فطرت دینی خویش پذیرفته‌اند.