برشی از یک نشست خبری:

تضمین دولت برای آینده چیست؟

سخنان دیروز محمدرضا فرزین، رئیس جدید هیأت عامل صندوق توسعه ملی در نخستین نشست خبری‌اش در این سمت، نکات جالب توجهی داشت. در حالی که فرزین سخن از عدم نگرانی درباره سرنوشت صندوق گفته، حواشی موجود پیرامون مسائل این صندوق، همچنان نگرانی‌ها را پا بر جای می‌سازد و پرسش‌هایی را از عملکرد آینده دولت پیش می‌کشد.

کد خبر: ۲۵۲۴۸۸

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۱ - ۱۱:۴۹

سخنان دیروز محمدرضا فرزین، رئیس جدید هیأت عامل صندوق توسعه ملی در نخستین نشست خبری‌اش در این سمت، نکات جالب توجهی داشت. در حالی که فرزین سخن از عدم نگرانی درباره سرنوشت صندوق گفته، حواشی موجود پیرامون مسائل این صندوق، همچنان نگرانی‌ها را پا بر جای می‌سازد.

به گزارش «تابناک»، چندی است که مسأله صندوق توسعه ملی و نگرانی از دخل و تصرف‌های دولت در آن، به موضوعی داغ و جدی تبدیل شده است. این مسأله از هنگامی شدت گرفت که همزمان با انتخاب محمدرضا فرزین به عنوان رئیس هیأت عامل این صندوق، بحث برداشت پنج هزار میلیاردی دولت از منابع این صندوق مطرح شد. چندی بعد تغییر و تحولات پدید آمده در اختیارات هیأت عامل این صندوق، نگرانی‌ها را از تلاش دولت برای استیلای حداکثری درباره این صندوق بیشتر کرد.

اما فرزین دیروز در نشست خبری به خبرنگاران اطمینان داد، قرار نیست صندوق توسعه ملی به سرنوشت ذخیره ارزی ـ که به دلیل برداشت‌های ‌گاه و بیگاه دولت در ‌‌نهایت صفر شد‌ ـ تبدیل شود.

وی اشاره کرد: نگران نباشید. هیچ اتفاقی نمی‌افتد و اگر هم بیفتد، نهاد‌های نظارتی نظارت کرده و خبر می‌دهند. در واقع، فرزین با اشاره به وجود هیأت نظارت قوی بر صندوق، احتمال هر گونه دخل و تصرف بی ‌جای دولت در منابع آن را رد کرده است.

وی در این باره گفته است: صندوق دارای ارکان مشخصی است و سازمان بازرسی دیوان، محاسبات و سازمان حسابرسی بر آن نظارت می‌کنند؛ اما آیا این گفته‌ها به معنی آن است که باید باید از سرنوشت صندوق مطمئن بود؟

آیا دولت آینده صندوق را ضمانت می‌کند؟

همان گونه که گفته شد، مهمترین نگرانی‌ها در قبال صندوق توسعه ملی افزایش اختیارات دولت در آن و واگذاری اختیارات حداکثری از هیأت امنا به هیأت عامل ـ که از سوی دولت مشخص می‌شود ـ است. نکات جالبی در سخنان دیروز فرزین وجود دارد که شایان توجه اساسی است.

فرزین درباره واگذاری اختیارات به هیأت عامل گفته است: هیأت امنا در تاریخ سی‌ام مرداد ‌ماه سال گذشته در زمان مدیریت پیشین نیز بیش از ۹۰ درصد وظایف را به رییس هیأت عامل واگذار کرد؛ بنابراین، این امر جدید نیست.

در این باره باید گفت، تفویض اختیارات از هیأت امنا به هیأت عامل، چه در سال گذشته و چه در زمان کنونی، هر دو می‌تواند به معنی باز شدن دست دولت و حداکثری شدن اختیارات آن برای دخل و تصرف در صندوق باشد. در واقع توجیه آقای فرزین مبنی بر اینکه این اتفاق پیشتر هم افتاده است، دو معنا دارد:

نخست اینکه آقای فرزین می‌خواهد با اشاره به این اتفاق اطمینان دهد، همان گونه که از سال گذشته تا کنون اتفاقی برای صندوق نیفتاده، از این به بعد هم نخواهد افتاد.

دوم آن که معنی این جمله آقای فرزین این است که روند افزایش اختیارات دولت درباره صندوق، روندی سابقه دار است و مربوط به اکنون نمی‌شود.

در صورتی که منظور دوم مدنظر قرار گیرد، تکلیف کاملا مشخص است و نیازی به گفتن این امر نیست که دولت خواهان اختیارات بیشتری در صندوق است.

اما اگر حتی منظور اول از گفته‌های آقای فرزین برداشت شود، باید پرسید: آیا اگر تاکنون اتفاقی برای صندوق نیفتاده ـ که هنوز مشخص نیست افتاده یا خیر و ماجرای پنج میلیارد برداشت دولت تنها تکذیب شده است ـ این به آن معناست که از این به بعد نیز اتفاقی نخواهد افتاد؟ یعنی آیا تضمینی هست که با افزایش اختیارات تصمیم گیری دولت در صندوق، دخل و تصرف بیجا در منابع صندوق صورت نگیرد؟

پاسخ به این پرسش را از میان سخنان خود آقای فرزین می‌توان بیرون کشید: وی با اشاره به اینکه نظارت همیشگی بر صندوق و منابع آن وجود دارد، اطمینان داده که صندوق به سرنوشت ذخیره ارزی دچار نخواهد شد.

اما یک نکته مهم وجود دارد: نظارت بر صندوق ذخیره ارزی هم از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی بود که محمود احمدی‌نژاد آن را منحل کرد! در واقع حذف نظارت بر صندوق ذخیره ارزی در پایان منجر به آن شد که حساب این صندوق صفر شود.

در نتیجه باید پرسید: چه اطمینانی است که در خصوص صندوق توسعه ملی نیز دولت با راهکارهایی، بعد نظارتی را دور نزند و اقدام به دخل و تصرف دولتی در منابع صندوق نکند؟ آیا صرف گفتن اینکه نظارت بر صندوق وجود دارد، با توجه به سابقه دولت، تضمین خواهد کرد که منابع صندوق در امان باشد؟ آیا دولت ضمانت می‌دهد، همان گونه که اختیارات حداکثری در هیأت عامل به دست آورده، اقدام به دخل و تصرف حداکثری در منابع صندوق، با گذر از بعد نظارتی صورت ندهد؟

از سویی فرزین خود اشاره کرده است، اگر هم اتفاقی بیفتد، نهاد‌های نظارتی نظارت کرده و خبر می‌دهند. آیا این به معنی آن است که افکار عمومی باید منتظر اقدام دولت و سپس آگاهی‌رسانی نهادهای نظارتی از این عمل باشند؟ آیا معنی این جمله آن است که پس از آنکه دولت کار خود را انجام داد، نهادهای نظارتی گزارش دهند؟!

البته هیچ کدام از این پرسش‌ها، در راستای متهم ساختن دولت به طرح و نقشه برای دست بردن در صندوق توسعه ملی نیست؛ اما بی‌گمان، هرچند سخنان دیروز محمد رضا فرزین در راستای اطمینان بخشی به افکار عمومی درباره صندوق توسعه ملی بوده است، باید گفت هنوز جای پرسش‌های بسیار از وضعیت و آینده این صندوق وجود دارد که حتی سخنان مطمئن ایشان نیز نمی‌تواند ذهنیت‌ها را از این پرسش‌ها رها سازد.